Telefon: 690 936 501 (dr inż. Bogusław Madej)
Email: bmadej@atut-bm.pl ; biuro@atut-bm.pl
OPINIE KLIENTÓW O NASZYCH SZKOLENIACH
Telefon: 690 936 501 (dr inż. Bogusław Madej)
Email: bmadej@atut-bm.pl ; biuro@atut-bm.pl
OPINIE KLIENTÓW O NASZYCH SZKOLENIACH
Opracował: dr inż. Bogusław Madej
Czy wiesz, że już samo przekroczenie długości zestawu powyżej 23 metrów lub szerokości ponad 3,2 metra powoduje obowiązek zapewnienia eskorty w postaci pojazdu pilotującego podczas przejazdu pojazdu nienormatywnego? Dla właściciela firmy transportowej, który planuje przewóz elementów konstrukcyjnych hal, turbin wiatrowych czy maszyn budowlanych, oznacza to konieczność nie tylko uzyskania zezwolenia na przejazd, ale także bardzo precyzyjnej organizacji pilotażu. Brak właściwej eskorty może zakończyć się wstrzymaniem przejazdu na trasie, wysoką karą administracyjną, a w skrajnych przypadkach również odpowiedzialnością za poważne zdarzenia drogowe.
W tym artykule dowiesz się, czym dokładnie jest pojazd nienormatywny i czym różni się eskorta pilota od eskorty policyjnej, kiedy ustawodawca wymaga jednego, a kiedy dwóch pojazdów pilotujących, oraz w jakich sytuacjach niezbędne jest zaangażowanie Policji. Przewodnik wyjaśni także, kto w praktyce organizuje eskortę – czy robi to sam przewoźnik, wyspecjalizowana firma pilotażowa, czy też właściwa jednostka Policji – oraz jakie konsekwencje grożą za brak wymaganej eskorty. Po lekturze będziesz w stanie świadomie zaplanować przejazd nienormatywny, dobrać właściwy model pilotażu i uniknąć kosztownych pomyłek.
Stan prawny na dzień 13 stycznia 2026 roku.
Zgodnie z art. 2 pkt 35a ustawy – Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 roku pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi, wymiary lub rzeczywista masa całkowita przekraczają dopuszczalne wartości przewidziane odpowiednio w przepisach ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o drogach publicznych. W praktyce oznacza to, że nawet typowy ciągnik siodłowy z naczepą, który po załadowaniu konkretnego ładunku przekroczy dopuszczalną szerokość albo wysokość, automatycznie staje się pojazdem nienormatywnym. Definicja obejmuje więc zarówno pojazdy specjalistyczne, jak i standardowe zestawy, które przez charakter przewożonego ładunku wykraczają poza przewidziane normy.
Art. 64 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 roku stanowi, że ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony wyłącznie pod warunkiem uzyskania stosownego zezwolenia odpowiedniej kategorii, przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, zapewnienia pilotowania na zasadach wynikających z przepisów wykonawczych oraz zachowania szczególnej ostrożności przez kierującego. Oznacza to, że pilotowanie nie jest jedynie „dodatkiem” do przejazdu, lecz jednym z podstawowych warunków legalnego ruchu pojazdu nienormatywnego. Bez spełnienia tego warunku przewóz traktuje się jako naruszenie prawa, nawet jeśli kierowca posiada ważne zezwolenie na przejazd.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 8 listopada 2023 roku w sprawie pilotowania pojazdów nienormatywnych definiuje szczegółowo pojęcia pilota i pilotowania oraz warunki techniczne pojazdu pilotującego (art. 64i ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 roku). Pilot to osoba, która wykonując zespół czynności na drodze, czuwa nad bezpieczeństwem ruchu podczas przejazdu pojazdu nienormatywnego. Czynności te obejmują m.in.:
Przykładowo pilot może wstrzymać ruch na skrzyżowaniu, aby zestaw o długości ponad 30 metrów mógł wykonać manewr skrętu, lub zasygnalizować kierowcy konieczność zatrzymania się z powodu przeszkody na trasie.
Pojazd wykonujący pilotowanie, zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 listopada 2023 roku, musi być samochodem o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony, określonym rodzaju nadwozia (BB, AF lub AG) i minimalnej wysokości 1,7 metra. Pojazd musi być wyposażony między innymi w światła błyskowe barwy żółtej, lampę z napisem „PILOT”, urządzenia łączności radiowej z pojazdem nienormatywnym, urządzenia nagłaśniające, pachołki drogowe oraz tarczę do zatrzymywania pojazdów. Dla właściciela firmy transportowej oznacza to, że nie każdy samochód osobowy z zamontowaną lampą ostrzegawczą może pełnić funkcję pojazdu pilotującego, a skorzystanie z przypadkowego auta „na szybko” naraża go na karę administracyjną jako podmiot wykonujący przejazd.
Eskorta policyjna to szczególny rodzaj zabezpieczenia przejazdu, w którym za prowadzenie i ochronę transportu ponadnormatywnego odpowiada jednostka Policji, wykorzystująca pojazdy uprzywilejowane. Zasady używania pojazdów Policji do pilotowania przejazdów, w tym przejazdów pojazdów nienormatywnych, wynikają z rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 grudnia 2002 roku w sprawie szczególnych warunków ruchu pojazdów uprzywilejowanych oraz pojazdów przewożących wartości pieniężne (Dz.U. 2004 nr 7 poz. 62) oraz z zarządzeń Komendanta Głównego Policji. W odróżnieniu od pilota cywilnego policjant ma uprawnienia do stosowania szerszego zakresu środków w ruchu drogowym, a pojazd policyjny wykorzystuje sygnały świetlne i dźwiękowe pojazdu uprzywilejowanego, co pozwala na czasowe niestosowanie się do niektórych znaków i sygnałów w granicach określonych w przepisach.
Dla przewoźnika praktyczna różnica polega na tym, że pilotaż cywilny organizuje i finansuje sam lub poprzez wyspecjalizowaną firmę, natomiast eskortę policyjną może uzyskać tylko po spełnieniu ściśle określonych warunków, związanych z parametrami przejazdu i utrudnieniami w ruchu. Przykładowo przy transporcie elementów mostu o długości ponad 40 metrów i trasie przebiegającej przez wąskie drogi lokalne, właściwy organ może uznać, że sama eskorta cywilna nie zapewni wystarczającego poziomu bezpieczeństwa. Wówczas konieczne będzie wystąpienie do Komendanta Wojewódzkiego Policji lub Komendanta Głównego Policji o zorganizowanie policyjnego pilotażu, zgodnie z zasadami opisanymi dalej w artykule.
§ 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 listopada 2023 roku w sprawie pilotowania pojazdów nienormatywnych precyzyjnie określa, kiedy pojazd nienormatywny musi być pilotowany przez jeden pojazd wykonujący pilotowanie. Obowiązek ten powstaje, jeżeli pojazd nienormatywny przekracza co najmniej jedną z następujących wielkości: długość 23,00 m, szerokość 3,20 m, wysokość 4,50 m lub rzeczywistą masę całkowitą 60 ton. W praktyce oznacza to, że już jedna z wartości przekroczona choćby minimalnie wymusza zapewnienie pilotażu. Nie ma przy tym znaczenia, czy inne parametry mieszczą się jeszcze w dopuszczalnych normach, ani czy przewoźnik uznaje przejazd za „niewielki gabaryt”.
Dobrym przykładem jest przewóz stalowego silosu o wysokości 4,6 metra na naczepie niskopodwoziowej. Nawet jeśli łączna długość zestawu nie przekracza 20 metrów, a masa brutto wynosi 45 ton, sam fakt przekroczenia wysokości ponad 4,50 metra powoduje, że przejazd musi być pilotowany przez co najmniej jeden pojazd pilotujący. Właściciel firmy, który pominie ten element, naraża się na karę wynikającą z art. 140ab ust. 1a pkt 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 roku, gdzie przewidziano odrębne sankcje za brak wymaganej liczby pojazdów pilotujących.
Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 listopada 2023 roku, pojazd nienormatywny, który przekracza co najmniej jedną z następujących wielkości: długość 30,00 m, szerokość 3,60 m, wysokość 4,70 m lub rzeczywista masa całkowita 80 ton, musi być pilotowany przez dwa pojazdy wykonujące pilotowanie. Pojazdy te poruszają się z przodu i z tyłu pojazdu nienormatywnego, tworząc rodzaj „korytarza bezpieczeństwa”, który informuje innych uczestników ruchu o przejeździe wyjątkowo dużego zestawu. Takie rozwiązanie ma kluczowe znaczenie zwłaszcza na wąskich drogach krajowych, w rejonie skrzyżowań, rond i mostów, gdzie konieczne jest czasowe wstrzymanie ruchu lub poprowadzenie go objazdem.
§ 2 ust. 3 tego samego rozporządzenia przewiduje dodatkowo, że pojazdy nienormatywne poruszające się w kolumnie muszą być pilotowane przez dwa pojazdy wykonujące pilotowanie, poruszające się na początku i końcu kolumny. Dla przewoźnika oznacza to, że nawet jeśli pojedyncze zestawy nie przekraczają parametrów wymagających dwóch pojazdów pilotujących, ale jadą w zorganizowanej kolumnie, konieczne jest zapewnienie dwóch pojazdów pilotujących dla całej kolumny. Sytuacja taka może wystąpić chociażby przy transporcie kilku elementów tej samej linii technologicznej do nowej fabryki, kiedy z powodów logistycznych korzystniej jest wysłać kilka załadowanych zestawów w krótkim odstępie czasu.
Art. 64 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 roku wprost stanowi, że jednym z warunków dopuszczenia ruchu pojazdu nienormatywnego jest pilotowanie przejazdu na warunkach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 64i ust. 2 tej ustawy. Oznacza to, że uzyskanie zezwolenia kategorii II–V bez spełnienia wymagań dotyczących pilotowania nie uprawnia jeszcze do wykonania przewozu. Organ wydający zezwolenie może w jego treści nałożyć dodatkowe warunki pilotażu wynikające z analizy trasy, np. obowiązek zapewnienia dodatkowego pilota na odcinkach o szczególnie utrudnionych warunkach ruchu lub zakaz jazdy w określonych godzinach.
Przykładowo Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, wydając zezwolenie kategorii V dla przejazdu przez kilka województw, może wskazać konkretne odcinki dróg, na których wymagane jest zastosowanie dwóch pojazdów pilotujących mimo braku przekroczenia progów z § 2 ust. 2 rozporządzenia. Powodem mogą być np. duża intensywność ruchu, remonty na trasie czy ograniczona skrajnia obiektów mostowych. Dlatego każdy przewoźnik powinien czytać zezwolenie łącznie z przepisami rozporządzenia o pilotowaniu, a następnie odnieść to do realnych warunków drogowych na trasie planowanego przejazdu.
Przepisy szczegółowe dotyczące eskort policyjnych wynikają z rozporządzeń Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz wewnętrznych zarządzeń Komendanta Głównego Policji, które wskazują parametry przejazdów wymagających udziału Policji. W praktyce przyjmuje się, że eskorta policyjna jest konieczna przede wszystkim w trzech typowych sytuacjach: gdy długość pojedynczego pojazdu lub zespołu pojazdów przekracza około 40 metrów, gdy łączna długość kilku pilotowanych pojazdów przekracza około 120 metrów lub gdy szerokość jezdni wraz z poboczem pozostawiona dla przeciwnego kierunku ruchu jest mniejsza niż 2,5 metra, przy braku odpowiedniej widoczności. W takich warunkach sama eskorta cywilna może nie wystarczyć do zapewnienia bezpiecznego prowadzenia ruchu pozostałych uczestników.
Dla właściciela firmy transportowej oznacza to, że przy organizowaniu przewozu elementów np. mostu, konstrukcji stalowej czy wielkogabarytowego reaktora o długości przekraczającej 40 metrów, należy od razu sprawdzić, czy trasa pozwala na zachowanie minimalnej szerokości jezdni dla ruchu przeciwnego. Jeżeli nie da się tego zapewnić przez wybór innej trasy lub czasowe wyłączenie ruchu za pomocą samego pilotażu cywilnego, właściwym rozwiązaniem staje się wystąpienie do Policji o eskortę. Planowanie takiego przejazdu bez udziału Policji może zostać ocenione przez organy kontrolne jako naruszenie obowiązków organizatora, co w razie zdarzenia drogowego może mieć znaczenie również przy ocenie odpowiedzialności cywilnej i karnej.
Standardowo zgłoszenie potrzeby eskorty policyjnej powinno nastąpić z odpowiednim wyprzedzeniem, zazwyczaj co najmniej 7 dni przed planowanym terminem przejazdu. Jeżeli trasa przejazdu obejmuje teren jednego lub dwóch województw, wniosek kieruje się do właściwego Komendanta Wojewódzkiego Policji. Gdy przejazd ma przebiegać przez obszar większej liczby województw, organizator zwraca się do Komendanta Głównego Policji. Zawiadomienie musi zawierać szczegółowy harmonogram przejazdu, w tym daty i godziny startu oraz zakończenia pilotażu, wykaz dróg i ulic, przez które będzie prowadzony transport, planowane miejsca postojów oraz dane identyfikujące pojazdy nienormatywne i pojazdy pilotujące.
W praktyce przygotowanie takiego harmonogramu najlepiej powierzyć osobie doświadczonej w planowaniu przewozów gabarytowych lub wyspecjalizowanej firmie pilotażowej. Błędy w harmonogramie, np. niedoszacowanie czasu przejazdu przez miasta lub rejon mostów, mogą prowadzić do konieczności jego korekty, przesunięcia terminu eskorty lub nawet odmowy jej udzielenia. Warto pamiętać, że Policja ma prawo odmówić wykonania eskorty, jeżeli uzna, że warunki na trasie lub organizacja przejazdu zagrażałyby bezpieczeństwu ruchu, albo gdy organizator nie dopełnił obowiązków formalnych wynikających z ustawy – Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 roku.
Z punktu widzenia ustawy o transporcie drogowym z dnia 6 września 2001 roku (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 1490) to przewoźnik drogowy wykonujący przejazd ponosi podstawową odpowiedzialność za spełnienie warunków określonych w przepisach oraz w zezwoleniu. Obejmuje to zarówno uzyskanie właściwej kategorii zezwolenia, jak i zapewnienie wymaganej liczby pojazdów pilotujących oraz, w razie potrzeby, zorganizowanie eskorty policyjnej. W praktyce oznacza to, że to przewoźnik musi zdecydować, czy skorzysta z własnych pojazdów pilotujących i zatrudnionych pilotów, czy też zleci pilotaż zewnętrznej firmie posiadającej odpowiednie uprawnienia i zaplecze techniczne.
Art. 140ab ust. 3 i 3a ustawy – Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 roku wskazuje, że w przypadku braku wymaganej liczby pojazdów pilotujących lub nieprawidłowego wyposażenia pojazdu pilotującego, kara pieniężna może zostać nałożona zarówno na podmiot wykonujący przejazd, jak i podmiot wykonujący pilotowanie. Dlatego nawet jeśli przewoźnik zleca pilotaż profesjonalnej firmie, nie zwalnia go to z obowiązku weryfikacji, czy pojazdy pilotujące spełniają wymagania rozporządzenia z dnia 8 listopada 2023 roku. W interesie przewoźnika jest np. żądanie kopii dokumentów potwierdzających ukończenie szkolenia pilota w wojewódzkim ośrodku ruchu drogowego oraz zdjęć pojazdu pilotującego z widocznym oznakowaniem.
Na rynku funkcjonuje wiele firm specjalizujących się w pilotażu pojazdów nienormatywnych, które oferują kompleksową obsługę – od planowania trasy, poprzez uzyskanie zezwoleń, aż po zapewnienie pojazdów pilotujących i organizację ewentualnej eskorty policyjnej. Taka firma może przejąć na siebie przygotowanie dokumentacji do Komendanta Wojewódzkiego Policji, kontakt z zarządcami dróg oraz uzgodnienia dotyczące tymczasowego usunięcia znaków, zabezpieczenia przejazdu przez mosty czy organizacji postojów technicznych.
Współpraca z doświadczoną firmą pilotażową jest szczególnie cenna dla mniejszych przewoźników, którzy wykonują przewozy nienormatywne okazjonalnie i nie dysponują własnymi pilotami ani przystosowanymi pojazdami. Przykładowo niewielka firma z województwa śląskiego realizująca jednorazowy przewóz maszyny budowlanej o masie 80 ton i szerokości 3,8 metra może uniknąć wielu ryzyk, zlecając pilotaż podmiotowi, który od lat organizuje podobne przejazdy. Kluczowe jest jednak precyzyjne określenie w umowie zakresu odpowiedzialności i obowiązku przestrzegania przepisów przez podwykonawcę.
Podczas eskorty policyjnej funkcjonariusze odpowiadają przede wszystkim za utrzymanie porządku i bezpieczeństwa ruchu na trasie przejazdu. W zależności od potrzeb mogą czasowo zamykać odcinki drogi, kierować ruchem na skrzyżowaniach, zabezpieczać przejazd przez mosty i tunele oraz reagować na nieprzewidziane zdarzenia, takie jak awarie pojazdów czy nagłe utrudnienia na trasie. Szczegółowe zasady tych działań wynikają z ustawy – Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 roku, rozporządzeń wykonawczych dotyczących kierowania ruchem oraz wewnętrznych wytycznych Komendy Głównej Policji.
W niektórych sytuacjach w organizacji przejazdu mogą brać udział również inni zarządcy infrastruktury, np. zarządcy linii kolejowych czy komunikacji miejskiej, zwłaszcza gdy konieczne jest skoordynowanie przejazdu przez przejazdy kolejowe lub odcinki torowisk tramwajowych. W praktyce koordynacja ta odbywa się jednak z inicjatywy przewoźnika lub firmy pilotażowej, a rola Policji polega na zapewnieniu bezpieczeństwa w ruchu drogowym oraz egzekwowaniu przestrzegania warunków zezwolenia i zasad pilotowania.
Pierwszym krokiem w organizacji przejazdu nienormatywnego jest dokładne ustalenie wymiarów i rzeczywistej masy całkowitej zestawu po załadunku. Powinno to obejmować zarówno wymiary zewnętrzne ładunku, jak i wpływ elementów dodatkowych, takich jak osłony czy mocowania. Minimalnym standardem jest wykonanie rzetelnych pomiarów szerokości, wysokości i długości zestawu oraz weryfikacja masy na legalizowanej wadze. Na tym etapie warto korzystać z wiedzy technicznej dotyczącej dopuszczalnych nacisków osi na poszczególnych kategoriach dróg, wynikających z ustawy o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985 roku (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 889).
Dopiero na podstawie takiej analizy można stwierdzić, czy zestaw staje się pojazdem nienormatywnym, oraz czy przekracza progi określone w § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 listopada 2023 roku. Przykładowo, jeżeli firma transportuje maszynę o szerokości 3,25 metra i wysokości 4,3 metra, w świetle przepisów musi zapewnić co najmniej jeden pojazd pilotujący. Z kolei ładunek o długości 31 metrów i masie 78 ton będzie już wymagał dwóch pojazdów pilotujących, mimo że masa nie osiąga 80 ton, ponieważ wystarczy przekroczenie jednego z progów, aby powstał obowiązek pilotażu w szerszym zakresie.
Kolejny etap to wybór właściwej kategorii zezwolenia i złożenie wniosku do właściwego organu, zgodnie z art. 64 ust. 3–10 oraz art. 64c ustawy – Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 roku. W zależności od parametrów przejazdu i rodzaju dróg, organem właściwym może być starosta, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad lub prezydent miasta na prawach powiatu. Do wniosku należy dołączyć m.in. propozycję trasy, dane dotyczące pojazdów i ładunku oraz dowód uiszczenia opłaty za wydanie zezwolenia. Szczegółowe informacje techniczne często znajdują się także w wytycznych publikowanych przez GDDKiA oraz Główny Inspektorat Transportu Drogowego.
W praktyce planowanie trasy wymaga uwzględnienia wielu potencjalnych ograniczeń infrastrukturalnych – wiaduktów o ograniczonej skrajni, mostów o ograniczonej nośności, rond o małej średnicy czy ostrych łuków dróg lokalnych. Często konieczne jest uzgodnienie przejazdu przez most lub wiadukt z zarządcą drogi, na podstawie art. 64c ust. 11 ustawy – Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 roku. Zarządca może wówczas określić dodatkowe warunki, takie jak ograniczenie prędkości, wprowadzenie ruchu wahadłowego czy przejazd tylko jednego pojazdu po obiekcie w danej chwili. Warunki te mają bezpośredni wpływ na sposób organizacji pilotażu i ewentualnej eskorty policyjnej.
Po uzyskaniu zezwolenia przewoźnik musi dobrać pojazdy pilotujące zgodnie z wymaganiami § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 listopada 2023 roku, dbając o odpowiednie oznakowanie, wyposażenie i łączność radiową. Należy również ustalić skład zespołu pilotów, ich kwalifikacje i podział zadań na poszczególnych odcinkach trasy. W przypadku przejazdów o długości pojazdu przekraczającej około 40 metrów lub łącznej długości kolumny powyżej około 120 metrów warto równolegle rozpocząć procedurę zgłoszenia potrzeby eskorty policyjnej, tak aby zapewnić służbom odpowiedni czas na zaplanowanie działań.
W zawiadomieniu kierowanym do jednostki Policji należy przedstawić nie tylko parametry pojazdu i ładunku, ale także propozycję harmonogramu, uwzględniającą szczyty komunikacyjne, roboty drogowe i lokalne ograniczenia. Dobrą praktyką jest przygotowanie alternatywnych wariantów czasowych oraz tras rezerwowych, które mogą zostać wykorzystane w razie nieprzewidzianych utrudnień. Przewoźnik, który potraktuje tę część przygotowań zbyt powierzchownie, ryzykuje, że w dniu planowanego przejazdu Policja nie będzie w stanie zapewnić eskorty, co spowoduje konieczność odwołania lub przesunięcia przejazdu, a tym samym dodatkowe koszty i opóźnienia dla zleceniodawcy.
Art. 140ab ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 roku przewiduje kary pieniężne za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi w tym zezwoleniu, w tym za naruszenie wymogu pilotowania. Z kolei art. 140ab ust. 1a tej ustawy stanowi, że karę pieniężną nakłada się także w przypadku braku wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie, braku wymaganego wyposażenia lub oznakowania pojazdu pilotującego albo braku wymaganego szkolenia pilota. Wysokość poszczególnych kar określa szczegółowo załącznik do ustawy, a w praktyce może sięgać nawet kilkunastu tysięcy złotych za jedno naruszenie, zwłaszcza gdy równocześnie występuje brak zezwolenia, przekroczenie parametrów dopuszczalnych oraz brak pilotowania.
Ważne jest, że zgodnie z art. 140ab ust. 3 i 3a ustawy – Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 roku karę można nałożyć nie tylko na przewoźnika, lecz także na podmiot wykonujący pilotowanie, jeżeli nie zapewnił odpowiedniego wyposażenia pojazdu pilotującego lub zatrudnił pilota bez wymaganego szkolenia. Oznacza to, że inspekcja transportu drogowego lub Policja mogą w praktyce prowadzić postępowanie wobec dwóch podmiotów jednocześnie, co dodatkowo podnosi ryzyko finansowe związane z nieprawidłową organizacją eskorty.
Brak wymaganej eskorty może mieć znaczenie nie tylko na gruncie prawa administracyjnego, ale także w kontekście odpowiedzialności cywilnej i karnej. Jeżeli dojdzie do wypadku z udziałem pojazdu nienormatywnego, a z analizy okoliczności wynika, że prawidłowy pilotaż mógłby zapobiec zdarzeniu lub ograniczyć jego skutki, ubezpieczyciel może próbować ograniczyć zakres odpowiedzialności, powołując się na rażące naruszenie warunków zezwolenia i przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 roku. W skrajnych przypadkach osoby odpowiedzialne za organizację przejazdu mogą ponieść również odpowiedzialność karną, np. za sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa katastrofy w ruchu lądowym, jeśli zlekceważono ewidentne zagrożenia wynikające z braku eskorty.
Z punktu widzenia przewoźnika oznacza to, że oszczędzanie na pilotażu lub rezygnacja z eskorty policyjnej mimo spełnienia przesłanek jej wymagalności jest pozorną oszczędnością. Koszt jednorazowej usługi pilotażowej lub eskorty w wielu przypadkach jest nieporównywalnie niższy od potencjalnych strat wynikających z wstrzymania przejazdu, kar administracyjnych, regresu ubezpieczyciela oraz odpowiedzialności za szkody w infrastrukturze drogowej lub mieniu osób trzecich.
W praktyce bezpieczna organizacja eskorty przy przewozach nienormatywnych wymaga podejścia bardziej konserwatywnego niż minimalne wymagania wynikające z przepisów. Jeżeli np. szerokość pojazdu z ładunkiem wynosi dokładnie 3,20 m, co teoretycznie nie wymaga jeszcze pilotażu w rozumieniu przekroczenia progu, ale trasa obejmuje wąskie drogi powiatowe o małych poboczach, rozsądne może być dobrowolne zatrudnienie pilota. Podobnie przy długości zestawu zbliżonej do 23 metrów, przejazd w godzinach nocnych przez tereny zabudowane może uzasadniać zwiększony poziom zabezpieczenia. W wielu przypadkach takie działania są dobrze oceniane przez organy kontrolne i zarządców dróg, którzy widzą, że przewoźnik świadomie podchodzi do kwestii bezpieczeństwa.
Kolejnym elementem jest zachowanie marginesu czasowego na wypadek nieprzewidzianych utrudnień, takich jak nagłe zamknięcie odcinka drogi, awaria sygnalizacji świetlnej czy opóźnienie związane z ruchem lokalnym. W harmonogramie warto uwzględnić zapas czasu na objazdy lub postoje techniczne, tak aby nie przekroczyć godzin określonych w zezwoleniu i nie zmuszać pilota ani policjantów do podejmowania ryzykownych decyzji pod presją czasu. Dobrze przygotowany harmonogram jest także wizytówką przewoźnika w kontaktach z organami administracji i służbami kontrolnymi.
Eskorta przy przewozach nienormatywnych wymaga ścisłej współpracy między kierowcą pojazdu nienormatywnego, pilotem oraz funkcjonariuszami Policji, jeżeli biorą udział w zabezpieczeniu przejazdu. Kluczowa jest stała łączność radiowa, umożliwiająca przekazywanie informacji o przeszkodach, zmianach organizacji ruchu lub zachowaniu innych uczestników ruchu. Kierowca musi bezwzględnie stosować się do poleceń pilota oraz funkcjonariuszy, ponieważ to oni dysponują pełniejszym obrazem sytuacji na drodze i odpowiadają za minimalizowanie utrudnień dla innych użytkowników. Naruszenie tych poleceń nie tylko zwiększa ryzyko zdarzenia drogowego, lecz także może skutkować dodatkowymi sankcjami dla przewoźnika.
Warto również zadbać o odpowiednie przygotowanie kierowcy od strony psychicznej i organizacyjnej. Przejazd nienormatywny z eskortą często odbywa się w godzinach nocnych lub wczesnoporannych, na długich dystansach i w warunkach ograniczonej widoczności. Kierowca powinien mieć zapewniony odpowiedni odpoczynek przed wyjazdem, znać szczegóły trasy oraz miejsce i zasady ewentualnych postojów. Dobre przygotowanie całego zespołu – kierowcy, pilota, dyspozytora i ewentualnie koordynatora ze strony przewoźnika – w praktyce przekłada się na mniejsze ryzyko błędów i bardziej przewidywalny przebieg przewozu.
Koszt eskorty – zarówno cywilnej, jak i policyjnej – jest często jednym z elementów, które najbardziej przyciągają uwagę zleceniodawców oraz przewoźników. Wycena przewozu nienormatywnego musi uwzględniać stawki za pilotaż, koszty organizacji eskorty Policji, opłaty za zezwolenia oraz ewentualne koszty związane z przystosowaniem infrastruktury. Z perspektywy długoterminowej znacznie ważniejsze jest jednak to, aby przewóz został wykonany bezpiecznie, zgodnie z prawem i bez zdarzeń, które mogłyby zaszkodzić reputacji firmy transportowej. Jeden poważny incydent związany z brakiem wymaganej eskorty może przekreślić wiele lat budowania zaufania klientów i partnerów biznesowych.
Dlatego racjonalne podejście do kosztów powinno polegać na optymalizacji trasy, harmonogramu i konfiguracji pojazdów pilotujących, a nie na minimalizowaniu samego faktu korzystania z eskorty. Dobrze przygotowany przewoźnik potrafi tak zaplanować przejazd, aby liczba godzin pracy pilota i Policji była jak najmniejsza, przy jednoczesnym zachowaniu pełnego bezpieczeństwa i zgodności z przepisami. Często udaje się to osiągnąć dzięki wyborowi tras o lepszych parametrach technicznych, unikaniu godzin szczytu oraz wykorzystaniu okresów o mniejszym natężeniu ruchu, np. w weekendy lub w porze nocnej, o ile zezwolenie na to pozwala.
Po przeczytaniu tego artykułu powinieneś podjąć następujące kroki:
Najbardziej efektywne firmy transportowe traktują organizację eskorty nie jako zbędny koszt, ale jako inwestycję w bezpieczeństwo, ciągłość działania i reputację na rynku przewozów nienormatywnych. Warto systematycznie śledzić komunikaty Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego oraz zmiany w ustawie – Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 roku i aktach wykonawczych, a także budować trwałe relacje z doświadczonymi firmami pilotażowymi. Dzięki temu każdy kolejny przewóz z eskortą będzie bardziej przewidywalny, mniej ryzykowny i łatwiejszy do wyceny, co przełoży się na wyższą konkurencyjność firmy oraz mniejszą liczbę nieprzyjemnych niespodzianek na trasie.
#TransportNienormatywny #PilotażTransportu #EskortaPolicji #PrawoORuchuDrogowym #ZezwoleniaTransportowe #PojazdNienormatywny #BezpieczeństwoNaDrodze #PrzewozyPonadgabarytowe #GITD #PrawoTransportowe
 |
 |
 |