Telefon: 690 936 501 (dr inż. Bogusław Madej)
Email: bmadej@atut-bm.pl ; biuro@atut-bm.pl
OPINIE KLIENTÓW O NASZYCH SZKOLENIACH
Telefon: 690 936 501 (dr inż. Bogusław Madej)
Email: bmadej@atut-bm.pl ; biuro@atut-bm.pl
OPINIE KLIENTÓW O NASZYCH SZKOLENIACH
Opracował: dr inż. Bogusław Madej
Każdego ranka tysiące kierowców zawodowych w Polsce staje przed kluczowym zadaniem, które może zadecydować o bezpieczeństwie całej trasy oraz o sukcesie realizacji zlecenia transportowego. Codzienna obsługa samochodu ciężarowego przed wyjazdem to nie tylko rutynowa procedura, ale przede wszystkim prawny obowiązek kierowcy wynikający z ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz przepisów o transporcie drogowym. Dla właściciela firmy transportowej niewłaściwe przygotowanie pojazdu do trasy oznacza nie tylko ryzyko wysokich mandatów i zatrzymania pojazdu przez organy kontrolne, ale przede wszystkim zagrożenie dla życia kierowcy, innych uczestników ruchu drogowego oraz integralności przewożonego ładunku.
W tym artykule przedstawiono szczegółową listę kontrolną codziennej obsługi samochodu ciężarowego, która pozwoli każdemu kierowcy zawodowemu na systematyczne i kompleksowe przygotowanie pojazdu do wyjazdu. Po przeczytaniu tego przewodnika będziesz w stanie samodzielnie przeprowadzić profesjonalną kontrolę przedjazdową, unikniesz mandatów podczas kontroli ITD czy Policji, zwiększysz bezpieczeństwo swoje i innych uczestników ruchu drogowego oraz zapewnisz sprawną realizację zleceń transportowych bez niepotrzebnych przestojów związanych z awariami technicznymi.
Kontrola stanu ogumienia stanowi jeden z najważniejszych elementów codziennej obsługi samochodu ciężarowego przed wyjazdem. Kierowca powinien wykonać następujące czynności:
Ciśnienie powietrza w oponach powinno być zgodne z zaleceniami producenta pojazdu oraz producenta opon, uwzględniając aktualną masę całkowitą pojazdu oraz rozkład obciążenia na poszczególne osie. Chociaż dokładne sprawdzenie ciśnienia wymaga użycia manometru, kierowca podczas codziennej kontroli wzrokowej może zauważyć poważne nieprawidłowości. Opona z prawidłowym ciśnieniem powinna mieć równomierny kształt oraz równomierny kontakt bieżnika z nawierzchnią. Opona z zbyt niskim ciśnieniem wykazuje widoczne ugięcie boków oraz zwiększony kontakt krawędzi bieżnika z podłożem, natomiast opona z zbyt wysokim ciśnieniem ma wypukły środek bieżnika oraz ograniczony kontakt z nawierzchnią. Zbyt niskie ciśnienie powietrza prowadzi do zwiększonego zużycia paliwa, przegrzania się opony oraz może skutkować jej wybuchem podczas jazdy. Kierowca powinien sprawdzać ciśnienie w oponach przynajmniej raz w tygodniu przy użyciu manometru, a przed długą trasą zawsze należy upewnić się, że ciśnienie we wszystkich kołach jest prawidłowe.
Oprócz sprawdzenia stanu opon, kierowca powinien wizualnie skontrolować mocowanie kół. Należy sprawdzić, czy wszystkie nakrętki lub śruby mocujące koła są prawidłowo dokręcone oraz czy nie wykazują oznak poluzowania. Widoczne objawy poluzowania mogą obejmować smugi rdzy wokół nakrętek, nierówne ułożenie nakrętek względem piasty koła lub widoczne szczeliny pomiędzy nakrętką a kołem. Szczególną uwagę należy zwrócić na koła po niedawnej wymianie opon lub naprawie, ponieważ w takich przypadkach ryzyko poluzowania się mocowania jest większe. Wizualne oznaczenia stosowane przez niektóre warsztaty, takie jak malowanie kreski na nakrętce i piaście, mogą pomóc w szybkim wykryciu ewentualnego poluzowania. Podczas kontroli warto również sprawdzić stan zawieszenia w pobliżu kół, zwracając uwagę na ewentualne wycieki płynu ze stabilizatorów czy amortyzatorów, pęknięte resory lub uszkodzone tuleje gumowe, które mogą wpływać na równomierne rozłożenie obciążenia na opony.
Jazda pojazdem ciężarowym z nieodpowiednim ogumieniem może skutkować poważnymi konsekwencjami prawnymi i finansowymi. Podczas kontroli drogowej przeprowadzanej przez Inspekcję Transportu Drogowego lub Policję, niesprawność ogumienia stanowi podstawę do zatrzymania dowodu rejestracyjnego pojazdu oraz nałożenia mandatu karnego. Wysokość mandatu może wynosić od kilkuset do kilku tysięcy złotych, w zależności od stopnia zużycia opon oraz zagrożenia, jakie stanowią dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. W przypadku stwierdzenia opon z bieżnikiem o głębokości poniżej minimalnej normy, pojazd zostaje unieruchomiony do czasu wymiany opon, co może spowodować opóźnienie w realizacji przewozu oraz dodatkowe koszty związane z wynajęciem serwisu mobilnego lub holowaniem pojazdu do warsztatu. W okresie zimowym szczególnie istotne jest sprawdzenie, czy opony posiadają odpowiedni bieżnik umożliwiający bezpieczną jazdę w trudnych warunkach atmosferycznych oraz czy spełniają wymagania krajów tranzytowych podczas przewozów międzynarodowych.
Sprawdzenie działania wszystkich świateł zewnętrznych pojazdu to kolejna obowiązkowa czynność, którą kierowca musi wykonać przed wyruszeniem w trasę. Kontrolę oświetlenia najlepiej przeprowadzić z pomocą drugiej osoby lub poprzez odbicie świateł od ściany budynku, bariery lub innego pojazdu zaparkowanego przed samochodem ciężarowym. Kierowca włącza kolejno poszczególne światła i wychodzi z pojazdu, aby sprawdzić czy wszystkie żarówki świecą prawidłowo. Podczas kontroli należy sprawdzić:
Światła wewnętrzne kabiny również wymagają sprawdzenia, ponieważ umożliwiają kierowcy odnalezienie niezbędnych przedmiotów po zmroku oraz sprawdzenie dokumentów w warunkach ograniczonej widoczności.
Niesprawność któregokolwiek ze świateł wymaga natychmiastowej wymiany żarówki przed rozpoczęciem jazdy.
Oprócz kontroli oświetlenia, kierowca powinien sprawdzić działanie klaksonu oraz sygnału dźwiękowego cofania. Klakson służy do ostrzegania innych uczestników ruchu drogowego o zagrożeniu oraz do sygnalizowania zamiaru wyprzedzania. Kierowca powinien krótko nacisnąć klakson i sprawdzić, czy wydaje on wyraźny i głośny dźwięk. Niesprawny klakson może uniemożliwić kierowcy skuteczne ostrzeżenie pieszych lub innych pojazdów w sytuacji awaryjnej. Sygnał dźwiękowy cofania jest obowiązkowy w pojazdach ciężarowych i służy do ostrzegania osób znajdujących się w pobliżu pojazdu o zamiarze cofania. Kierowca powinien włączyć bieg wsteczny i sprawdzić, czy sygnał dźwiękowy cofania uruchamia się automatycznie oraz czy jest wyraźnie słyszalny. Niesprawność sygnału cofania może prowadzić do wypadków podczas manewrów cofania na placach załadunkowych, parkingach lub w innych miejscach, gdzie w pobliżu pojazdu mogą znajdować się piesi lub inni pracownicy.
Oprócz sprawdzenia działania wszystkich świateł, kierowca powinien zadbać o czystość reflektorów, lamp oraz tablic rejestracyjnych. Zabrudzone reflektory znacząco ograniczają skuteczność oświetlenia drogi oraz redukują widoczność pojazdu dla innych uczestników ruchu. W okresie zimowym szczególnie istotne jest regularne usuwanie śniegu, lodu oraz błota z powierzchni reflektorów i lamp, ponieważ zanieczyszczenia te mogą całkowicie zablokować światło. Czystość tylnych lamp również ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa, ponieważ zapewnia widoczność świateł stop i kierunkowskazów dla pojazdów jadących z tyłu. Tablice rejestracyjne muszą być czyste i czytelne, aby umożliwić identyfikację pojazdu podczas kontroli drogowej oraz w przypadku naruszenia przepisów ruchu drogowego. Kierowca powinien regularnie czyścić reflektory, lampy oraz tablice rejestracyjne przy użyciu wilgotnej szmatki, szczególnie po jeździe w deszczu, śniegu lub po drogach zabłoconych. W przypadku stwierdzenia przepalonej żarówki, kierowca powinien niezwłocznie dokonać jej wymiany lub zgłosić usterkę pracodawcy przed rozpoczęciem jazdy.
Układ hamulcowy to najważniejszy system bezpieczeństwa samochodu ciężarowego, a jego sprawność bezpośrednio wpływa na możliwość zatrzymania pojazdu w sytuacji awaryjnej. Kierowca przed rozpoczęciem jazdy powinien przeprowadzić test działania hamulców, uruchamiając silnik i sprawdzając opór oraz odczucia pedału hamulca. W pojazdach wyposażonych w pneumatyczny układ hamulcowy należy sprawdzić ciśnienie powietrza w zbiornikach, które powinno wynosić co najmniej 8 barów przed rozpoczęciem jazdy. Wskaźnik ciśnienia znajduje się na tablicy rozdzielczej pojazdu i kierowca powinien poczekać po uruchomieniu silnika, aż sprężarka napompuje powietrze do wymaganego poziomu. Zbyt niskie ciśnienie może świadczyć o nieszczelności w układzie pneumatycznym lub niewłaściwym działaniu sprężarki. Kierowca powinien również zwrócić uwagę na ewentualne kontrolki ostrzegawcze na tablicy rozdzielczej, które mogą sygnalizować problemy z układem hamulcowym, takie jak niska ilość płynu hamulcowego, zużycie klocków hamulcowych lub niskie ciśnienie w układzie pneumatycznym.
Podczas codziennej kontroli układu hamulcowego kierowca powinien sprawdzić działanie hamulca roboczego, hamulca postojowego oraz hamulca awaryjnego.
Test hamulca roboczego polega na naciśnięciu pedału hamulca przy włączonym silniku i sprawdzeniu, czy pedał zapada się równomiernie i zwraca do pozycji wyjściowej bez nadmiernego oporu lub miękkości. Pedał nie powinien zapadać się aż do podłogi, co mogłoby świadczyć o nieszczelności w układzie hydraulicznym lub niewystarczającej ilości płynu hamulcowego.
Hamulec postojowy należy sprawdzić poprzez próbę ruszenia pojazdu z włączonym hamulcem ręcznym – pojazd nie powinien się poruszać, co potwierdza prawidłowe działanie hamulca postojowego.
W przypadku zespołu pojazdów z przyczepą lub naczepą, kierowca musi sprawdzić działanie hamulców przyczepy poprzez kontrolę poprawności połączenia przewodów pneumatycznych oraz przeprowadzenie testu hamulców poprzez włączenie hamulca ręcznego i próbę ruszenia z miejsca.
Szczelność układu pneumatycznego to kluczowy element bezpieczeństwa w pojazdach ciężarowych. Kierowca powinien sprawdzić, czy po osiągnięciu odpowiedniego ciśnienia w zbiornikach powietrza sprężarka wyłącza się automatycznie oraz czy ciśnienie nie spada nadmiernie szybko po wyłączeniu silnika. Nadmierny spadek ciśnienia może wskazywać na nieszczelność w układzie pneumatycznym, która wymaga natychmiastowej naprawy. Kierowca powinien również słuchowo sprawdzić, czy nie występują nietypowe dźwięki, takie jak syczenie lub świst, które mogą świadczyć o wycieku powietrza z przewodów pneumatycznych, złączy lub zaworów. Wszelkie nieprawidłowości w działaniu układu hamulcowego, takie jak przedłużona droga hamowania, wibracje pedału hamulca, szumy lub skrzypienie podczas hamowania, wymagają natychmiastowej interwencji i naprawy w warsztacie przed wyruszeniem w trasę. Kierowca nie powinien rozpoczynać jazdy z niesprawnym układem hamulcowym, ponieważ stwarza to śmiertelne zagrożenie dla siebie oraz innych uczestników ruchu drogowego.
Nowoczesne samochody ciężarowe wyposażone są w zaawansowane systemy diagnostyczne, które monitorują pracę układu hamulcowego oraz informują kierowcę o nieprawidłowościach poprzez kontrolki ostrzegawcze na tablicy rozdzielczej. Kierowca przed uruchomieniem silnika powinien włączyć zapłon i sprawdzić, czy wszystkie kontrolki zapalają się na kilka sekund, co potwierdza ich sprawność. Po uruchomieniu silnika większość kontrolek powinna zgasnąć. Jeśli kontrolka układu hamulcowego pozostaje zapalona, może to wskazywać na niski poziom płynu hamulcowego, zużycie klocków hamulcowych, problem z hamulcem postojowym lub inną usterkę wymagającą interwencji. Kontrolka niskiego ciśnienia powietrza w układzie pneumatycznym świeci się do momentu, aż sprężarka napompuje powietrze do wymaganego poziomu. Jeśli kontrolka nie gaśnie pomimo długiego czasu pracy silnika, może to świadczyć o poważnej nieszczelności lub awarii sprężarki. Kierowca nie powinien kontynuować jazdy, jeśli którakolwiek z kontrolek ostrzegawczych układu hamulcowego pozostaje zapalona po uruchomieniu silnika.
Przed wyruszeniem w dłuższą trasę zaleca się przeprowadzenie krótkiego testu hamulców na parkingu lub na wolnym odcinku drogi. Kierowca powinien ruszyć z niewielką prędkością i sprawdzić działanie hamulców poprzez kilkakrotne naciśnięcie pedału hamulca. Pojazd powinien hamować równomiernie, bez tendencji do zjeżdżania w jedną stronę, co mogłoby świadczyć o nierównomiernym działaniu hamulców na poszczególnych kołach. Podczas hamowania nie powinny występować wibracje pedału, pulsowanie lub nietypowe dźwięki. W przypadku zaobserwowania jakichkolwiek nieprawidłowości, kierowca powinien niezwłocznie zgłosić problem pracodawcy oraz doprowadzić do naprawy układu hamulcowego w warsztacie. Podczas kontroli drogowej przeprowadzanej przez Inspekcję Transportu Drogowego lub Policję, stan techniczny układu hamulcowego jest szczegółowo sprawdzany przy użyciu specjalistycznego sprzętu pomiarowego. Minimalna wymagana skuteczność hamowania dla pojazdów ciężarowych wynosi 50 procent, co oznacza, że suma sił hamowania musi wynosić co najmniej połowę masy całkowitej pojazdu. W przypadku stwierdzenia niewystarczającej skuteczności hamowania, pojazd zostaje unieruchomiony, a kierowca otrzymuje mandat karny.
Regularna kontrola poziomu płynów eksploatacyjnych stanowi kluczowy element codziennej obsługi samochodu ciężarowego, zapewniający prawidłowe działanie silnika oraz innych układów pojazdu.
Sprawdzenie poziomu oleju silnikowego powinno być wykonywane przy zimnym silniku, gdy pojazd stoi na równej powierzchni. Kierowca otwiera pokrywę silnika, wyciąga bagnet pomiarowy, wyciera go do sucha czystą szmatką, a następnie ponownie wkłada do otworu i wyciąga, aby odczytać poziom oleju. Prawidłowy poziom oleju powinien znajdować się pomiędzy oznaczeniami minimum i maksimum na bagnecie. Zbyt niski poziom oleju może prowadzić do zwiększonego tarcia elementów silnika, przegrzania oraz poważnych uszkodzeń mechanicznych, natomiast zbyt wysoki poziom może powodować spienienie oleju oraz nieprawidłowe działanie układu smarowania. Podczas kontroli warto również zwrócić uwagę na kolor i konsystencję oleju – ciemny, zmętniały lub zawierający zanieczyszczenia olej może wskazywać na konieczność jego wymiany zgodnie z zaleceniami serwisowymi producenta pojazdu.
Płyn chłodzący jest niezbędny do utrzymania odpowiedniej temperatury pracy silnika oraz zapobiegania jego przegrzaniu. Kierowca powinien sprawdzić poziom płynu chłodzącego w przeźroczystym zbiorniku wyrównawczym, który znajduje się zazwyczaj w pobliżu chłodnicy silnika. Sprawdzenia należy dokonywać wyłącznie przy zimnym silniku, aby uniknąć ryzyka poparzenia gorącym płynem oraz aby uzyskać prawidłowy odczyt poziomu. Poziom płynu powinien mieścić się pomiędzy oznaczeniami minimum i maksimum na zbiorniku. Zbyt niski poziom płynu chłodzącego może świadczyć o nieszczelności w układzie chłodzenia, takiej jak uszkodzony wąż chłodnicy, nieszczelna pompa wody, uszkodzony termostat czy pęknięcia w chłodnicy. W przypadku stwierdzenia znacznego spadku poziomu płynu, kierowca powinien niezwłocznie skontaktować się z serwisem w celu diagnozowania i naprawy usterki, ponieważ jazda z niskim poziomem płynu chłodzącego może prowadzić do poważnego uszkodzenia silnika oraz kosztownej naprawy.
Płyn do spryskiwaczy szyby przedniej powinien być regularnie uzupełniany, szczególnie w okresie zimowym, gdy używa się go częściej do usuwania zanieczyszczeń, śniegu oraz lodu z szyby. Zbiornik płynu do spryskiwaczy zazwyczaj ma charakterystyczny niebieski lub żółty korek z symbolem szyby i znajduje się pod maską pojazdu. Kierowca powinien sprawdzić poziom płynu w zbiorniku oraz uzupełnić go w razie potrzeby. W okresie zimowym należy używać płynu do spryskiwaczy odpornego na niskie temperatury, zawierającego alkohol lub glikol, aby zapobiec jego zamarzaniu w zbiorniczku oraz w dyszach spryskiwaczy. Zamarzający płyn do spryskiwaczy może uszkodzić pompkę spryskiwaczy oraz uniemożliwić oczyszczenie szyby w krytycznym momencie, co znacząco ogranicza widoczność kierowcy.
W przypadku pojazdów wyposażonych w hydrauliczny układ wspomagania kierownicy, kierowca powinien również sprawdzić poziom płynu wspomagania w odpowiednim zbiorniku, zwracając uwagę na kolor płynu – ciemny lub zmętniały płyn może wskazywać na jego zanieczyszczenie i konieczność wymiany.
W pojazdach ciężarowych wyposażonych w hydrauliczny układ hamulcowy, kontrola poziomu płynu hamulcowego jest niezwykle istotna dla zapewnienia prawidłowego działania hamulców. Zbiornik płynu hamulcowego znajduje się zazwyczaj pod maską pojazdu, w pobliżu tablicy przyrządów. Kierowca powinien sprawdzić poziom płynu poprzez obserwację wskaźnika na przeźroczystym zbiorniku. Poziom płynu powinien mieścić się pomiędzy oznaczeniami minimum i maksimum. Spadek poziomu płynu hamulcowego może wskazywać na zużycie klocków hamulcowych, które w miarę ścierania się powodują zwiększenie objętości płynu w zaciskach hamulcowych, lub na nieszczelność w układzie hydraulicznym, co wymaga natychmiastowej interwencji. Warto również sprawdzić kolor płynu hamulcowego – świeży płyn ma jasnożółty lub lekko bursztynowy kolor, natomiast ciemny lub zmętniały płyn wskazuje na jego zanieczyszczenie i konieczność wymiany zgodnie z zaleceniami serwisowymi. Płyn hamulcowy jest higroskopijny, co oznacza, że pochłania wilgoć z powietrza, dlatego powinien być wymieniany co dwa lata lub zgodnie z zaleceniami producenta pojazdu.
Wiele firm transportowych wprowadza obowiązek dokumentowania kontroli płynów eksploatacyjnych w specjalnych formularzach kontroli przedjazdowej lub w systemach elektronicznych. Kierowca powinien odnotowywać wyniki kontroli, w tym poziomy poszczególnych płynów oraz ewentualne uzupełnienia lub wykryte nieprawidłowości. Dokumentacja ta pozwala na monitorowanie zużycia płynów eksploatacyjnych, planowanie wymian serwisowych oraz szybką identyfikację powtarzających się problemów, takich jak częste uzupełnianie oleju silnikowego czy płynu chłodzącego, co może wskazywać na nieszczelności wymagające naprawy. W przypadku wykrycia poważnych nieprawidłowości, takich jak drastyczny spadek poziomu oleju lub płynu chłodzącego, kierowca powinien niezwłocznie zgłosić problem pracodawcy oraz nie rozpoczynać jazdy do czasu ustalenia przyczyny i naprawy usterki. Regularne prowadzenie dokumentacji kontroli przedjazdowej może również stanowić dowód należytej staranności kierowcy w przypadku sporów związanych z awariami technicznymi lub wypadkami drogowymi.
Kontrola wzrokowa pod pojazdem pozwala na wykrycie ewentualnych wycieków płynów eksploatacyjnych, które mogą świadczyć o poważnych usterkach mechanicznych. Kierowca powinien przyjrzeć się powierzchni pod zaparkowanym pojazdem, sprawdzając czy nie występują plamy oleju silnikowego, płynu chłodzącego, płynu hamulcowego lub paliwa. Każdy rodzaj płynu ma charakterystyczne cechy, które umożliwiają jego identyfikację i tak:
W przypadku zauważenia wycieku kierowca powinien niezwłocznie zgłosić usterkę pracodawcy oraz nie rozpoczynać jazdy do czasu ustalenia przyczyny i naprawy nieszczelności.
Wycieki płynów mogą świadczyć o różnych problemach technicznych wymagających pilnej interwencji i tak:
Kontrola wzrokowa podwozia pojazdu powinna obejmować sprawdzenie stanu elementów konstrukcyjnych, układu wydechowego oraz zawieszenia.
Wszelkie nieprawidłowości zaobserwowane podczas kontroli podwozia wymagają konsultacji z mechanikiem oraz mogą wymagać naprawy przed wyruszeniem w trasę.
Po otwarciu pokrywy silnika kierowca powinien przeprowadzić wizualną kontrolę komory silnika, zwracając uwagę na ewentualne ślady wycieków płynów, poluzowane przewody, uszkodzone węże lub inne widoczne nieprawidłowości. Szczególną uwagę należy zwrócić na stan pasków klinowych lub rozrządu, które powinny być prawidłowo napięte oraz nie wykazywać oznak zużycia, takich jak pęknięcia, przetarcia czy nadmierne rozciągnięcie. Zerwanie paska rozrządu podczas jazdy może prowadzić do poważnego uszkodzenia silnika wymagającego kosztownej naprawy. Kierowca powinien również sprawdzić, czy wszystkie korki zbiorników płynów są prawidłowo dokręcone, czy przewody chłodnicy są w dobrym stanie oraz czy nie występują widoczne uszkodzenia mechaniczne elementów silnika. W przypadku zauważenia nietypowych zapachów, takich jak zapach spalenizny, który może świadczyć o problemach elektrycznych, lub słodkawy zapach płynu chłodzącego, który może wskazywać na nieszczelność, kierowca powinien przeprowadzić dokładniejszą diagnostykę przed rozpoczęciem jazdy.
Ignorowanie wycieków płynów eksploatacyjnych oraz kontynuowanie jazdy pomimo wykrytych nieprawidłowości może prowadzić do poważnych awarii mechanicznych, które mogą wymagać kosztownej naprawy oraz spowodować długotrwałe unieruchomienie pojazdu.
Dalsze użytkowanie pojazdu z wyciekiem oleju silnikowego może doprowadzić do zatarcia silnika, co wymaga jego regeneracji lub wymiany. Jazda z wyciekiem płynu chłodzącego prowadzi do przegrzania silnika oraz może skutkować pęknięciem głowicy lub uszkodzeniem uszczelki pod głowicą. Wyciek płynu hamulcowego może prowadzić do całkowitej utraty sprawności hamulców podczas jazdy, co stwarza śmiertelne zagrożenie dla kierowcy oraz innych uczestników ruchu drogowego. Wyciek paliwa stanowi poważne zagrożenie pożarowe oraz środowiskowe, ponieważ diesel zanieczyszcza glebę i wody gruntowe. W przypadku stwierdzenia wycieku podczas kontroli drogowej, pojazd zostaje unieruchomiony do czasu usunięcia usterki, a kierowca oraz przewoźnik mogą ponieść odpowiedzialność za szkody środowiskowe wynikające z wycieku płynów eksploatacyjnych.
Czystość szyb oraz brak pęknięć to kluczowe elementy zapewniające kierowcy dobrą widoczność drogi oraz bezpieczeństwo jazdy. Kierowca przed wyruszeniem w trasę powinien sprawdzić czystość szyby przedniej i szyb bocznych. Zabrudzona szyba przednia znacząco ogranicza widoczność drogi, szczególnie w warunkach ograniczonej widoczności, podczas opadów atmosferycznych lub podczas jazdy w kierunku słońca, gdy odblaski na zabrudzonej szybie mogą całkowicie uniemożliwić widzenie drogi. Kierowca powinien oczyścić szybę przy użyciu spryskiwaczy oraz wycieraczek przed rozpoczęciem jazdy. W okresie zimowym należy upewnić się, że szyba jest całkowicie odlodzona oraz oczyszczona ze śniegu, ponieważ pozostawienie warstwy lodu lub śniegu na szybie stanowi poważne zagrożenie bezpieczeństwa oraz jest zagrożone mandatem karnym. Kierowca powinien również sprawdzić, czy szyba przednia nie posiada pęknięć lub uszkodzeń, które mogłyby ograniczać widoczność lub prowadzić do dalszego pękania szyby podczas jazdy.
Lusterka wsteczne i boczne wymagają prawidłowego ustawienia oraz utrzymania w czystości, aby zapewnić kierowcy jak najlepszą widoczność otoczenia pojazdu oraz zminimalizować martwe pola. W samochodach ciężarowych obowiązkowe są lusterka klasy IV, czyli zewnętrzne lusterka szerokokątne, oraz lusterka klasy V, czyli lusterka bliskiego zasięgu, które pozwalają na obserwację obszaru bezpośrednio przy pojeździe. Kierowca powinien ustawić lusterka w pozycji siedzącej z prawidłowo wyregulowanym fotelem, aby zapewnić optymalną widoczność podczas jazdy. Lusterka powinny być ustawione w taki sposób, aby widoczne było minimalnie tył pojazdu oraz maksymalnie szeroki obszar obok i za pojazdem. Prawidłowe ustawienie lusterek jest szczególnie istotne podczas zmiany pasa ruchu, wyprzedzania oraz manewrowania w ciasnych miejscach, takich jak place załadunkowe czy parkingi. Kierowca powinien również regularnie sprawdzać czystość lusterek oraz usuwać zanieczyszczenia, które mogą ograniczać widoczność. W okresie zimowym należy upewnić się, że ogrzewanie lusterek działa prawidłowo, aby zapobiec ich zaparowaniu lub oblodzeniu.
Kamera cofania, jeśli pojazd jest w nią wyposażony, stanowi dodatkowe narzędzie wspomagające widoczność podczas manewrów cofania oraz zapewniające bezpieczeństwo osób znajdujących się w pobliżu pojazdu. Kierowca przed rozpoczęciem jazdy powinien sprawdzić sprawność kamery cofania poprzez włączenie biegu wstecznego i obserwację obrazu na monitorze w kabinie. Obraz z kamery powinien być wyraźny, bez zakłóceń oraz powinien obejmować obszar bezpośrednio za pojazdem. Kierowca powinien również sprawdzić czystość obiektywu kamery, ponieważ zabrudzona kamera nie zapewnia prawidłowej widoczności. W okresie zimowym szczególnie istotne jest regularne czyszczenie kamery ze śniegu, lodu oraz błota, które mogą całkowicie zablokować obiektyw. Kamera cofania nie zastępuje obowiązku bezpośredniej obserwacji otoczenia podczas cofania oraz nie zwalnia kierowcy z obowiązku upewnienia się, że w pobliżu pojazdu nie znajdują się piesi lub inne przeszkody. Kierowca powinien traktować kamerę cofania jako narzędzie wspomagające, a nie zastępujące tradycyjne metody obserwacji.
Wycieraczki szyby przedniej oraz płyn do spryskiwaczy muszą działać prawidłowo, aby zapewnić dobrą widoczność podczas jazdy w warunkach deszczu, śniegu lub zabrudzonej szyby. Kierowca powinien sprawdzić, czy pióra wycieraczek są w dobrym stanie i nie pozostawiają smug na szybie, co mogłoby ograniczać widoczność. Zużyte pióra wycieraczek, które są popękane, stwardniałe lub mają uszkodzone krawędzie gumowe, należy niezwłocznie wymienić. Podczas kontroli kierowca powinien włączyć wycieraczki oraz spryskiwacze i sprawdzić, czy wycieraczki poruszają się płynnie po całej powierzchni szyby oraz czy płyn tryska równomiernie na szybę. Zatkane dysze spryskiwaczy można oczyścić przy użyciu cienkiego drutu lub igły. W okresie zimowym należy upewnić się, że wycieraczki nie są przemarznięte i nie przyczepiły się do szyby, ponieważ próba uruchomienia zamarzniętych wycieraczek może uszkodzić silnik wycieraczek lub porysować szybę. Przed rozpoczęciem jazdy w zimie zaleca się oczyszczenie wycieraczek ze śniegu i lodu oraz sprawdzenie ich swobodnego ruchu.
Pomimo prawidłowego ustawienia lusterek, w pojazdach ciężarowych występują martwe pola, czyli obszary wokół pojazdu niewidoczne dla kierowcy ani w lusterka, ani bezpośrednio. Martwe pola są szczególnie niebezpieczne podczas zmiany pasa ruchu, skręcania w prawo lub manewrowania na skrzyżowaniach, ponieważ w martwym polu może znajdować się pieszy, rowerzysta lub motocyklista. Kierowca powinien być świadomy istnienia martwych pól oraz stosować dodatkowe środki ostrożności, takie jak sygnalizowanie zamiaru manewru z odpowiednim wyprzedzeniem, obserwacja otoczenia przed rozpoczęciem manewru oraz w miarę możliwości bezpośrednia obserwacja martwego pola poprzez spojrzenie przez okno boczne. Nowoczesne systemy bezpieczeństwa w pojazdach ciężarowych, takie jak systemy ostrzegania o obiektach w martwym polu lub kamery obejmujące boczne obszary pojazdu, mogą znacząco zwiększyć bezpieczeństwo, jednak nie zwalniają kierowcy z obowiązku zachowania szczególnej ostrożności podczas wykonywania manewrów.
Kontrola wzrokowa stanu skrzyni ładunkowej lub nadwozia naczepy to kolejny kluczowy element przygotowania pojazdu przed wyjazdem. Kierowca powinien sprawdzić, czy:
W przypadku pojazdów wyposażonych w elementy ruchome, takie jak dźwig hydrauliczny, winda załadowcza lub rampy boczne, kierowca powinien sprawdzić, czy wszystkie te elementy są prawidłowo zabezpieczone w pozycji transportowej oraz czy nie wykazują oznak uszkodzenia lub niewłaściwego działania.
Dźwig hydrauliczny powinien być złożony oraz zabezpieczony specjalnymi mocowaniami zapobiegającymi jego samoczynnemu rozłożeniu się podczas jazdy.
Winda załadowcza lub rampa powinna być prawidłowo złożona oraz przymocowana do pojazdu, aby zapobiec jej oderwaniu się lub uszkodzeniu podczas transportu.
Niesprawne lub niewłaściwie zabezpieczone elementy ruchome mogą stanowić zagrożenie dla innych uczestników ruchu drogowego oraz mogą ulec uszkodzeniu podczas jazdy, co skutkuje kosztownymi naprawami oraz przestojami w realizacji zleceń transportowych. Kierowca powinien również sprawdzić działanie hydrauliki sterującej elementami ruchomymi oraz upewnić się, że nie występują wycieki oleju hydraulicznego, które mogłyby świadczyć o nieszczelności układu.
W przypadku pojazdów z zabudową specjalistyczną, taką jak cysterny, pojazdy samowyładowcze, betoniarki czy pojazdów do przewozu zwierząt, kierowca powinien przeprowadzić dodatkową kontrolę specyficzną dla danego typu zabudowy.
Cysterny powinny być sprawdzone pod kątem szczelności, prawidłowego zamknięcia włazów oraz sprawności zaworów spustowych.
Pojazdy samowyładowcze wymagają sprawdzenia działania mechanizmu wywrotki, zabezpieczenia skrzyni w pozycji transportowej oraz szczelności układu hydraulicznego.
Betoniarki powinny być sprawdzone pod kątem prawidłowego działania bębna mieszającego oraz braku zanieczyszczeń mogących wpływać na jakość przewożonego betonu.
Pojazdy do przewozu zwierząt wymagają kontroli wentylacji, zabezpieczeń wewnętrznych oraz czystości przestrzeni przeznaczonej dla zwierząt zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony zwierząt podczas transportu.
Każdy typ zabudowy specjalistycznej ma swoje specyficzne wymagania kontrolne, z którymi kierowca powinien być zaznajomiony oraz które powinny być uwzględnione w codziennej kontroli przed wyjazdem w trasę.
Do wyposażenia obowiązkowego należą:
Chociaż apteczka samochodowa nie jest prawnie wymagana w standardowych pojazdach ciężarowych przewożących wyłącznie towary, jej posiadanie jest zdecydowanie zalecane ze względów bezpieczeństwa. Kierowca powinien sprawdzić, czy apteczka zawiera podstawowe materiały opatrunkowe, takie jak kompresy jałowe, bandaże elastyczne, płyn do płukania oczu, chustę trójkątną, rękawice ochronne, nożyczki oraz folię ratunkową. Ważne jest regularne sprawdzanie dat ważności poszczególnych elementów apteczki, takich jak kompresy jałowe czy płyn do dezynfekcji, oraz ich uzupełnianie w razie potrzeby. Apteczka powinna być przechowywana w suchym miejscu, zabezpieczona przed wilgocią oraz łatwo dostępna w przypadku nagłej potrzeby udzielenia pierwszej pomocy. Wiele firm transportowych, szczególnie tych wykonujących przewozy międzynarodowe, zobowiązuje swoich kierowców do posiadania apteczki spełniającej niemiecką normę DIN 13164, która jest akceptowana w większości krajów europejskich.
Zestaw narzędzi oraz kable rozruchowe to dodatkowe wyposażenie, które może okazać się niezbędne w sytuacji awaryjnej lub podczas drobnych napraw w trasie. Kierowca powinien sprawdzić, czy pojazd jest wyposażony w podstawowy zestaw narzędzi umożliwiający wykonanie drobnych napraw, takich jak wymiana żarówki, dokręcenie poluzowanych elementów czy wymiana bezpiecznika. Zestaw narzędzi powinien zawierać co najmniej klucze płaskie lub nasadowe w podstawowych rozmiarach, śrubokręty płaskie i krzyżakowe, kombinerki, latarkę oraz zapasowe bezpieczniki i żarówki. Kable rozruchowe mogą okazać się niezbędne w sytuacji rozładowania akumulatora, szczególnie w okresie zimowym, gdy niska temperatura obniża wydajność akumulatora. Kierowca powinien wiedzieć, jak prawidłowo użyć kabli rozruchowych oraz zachować szczególną ostrożność podczas podłączania ich do akumulatorów, aby uniknąć zwarcia lub uszkodzenia instalacji elektrycznej. Wszystkie narzędzia oraz dodatkowe wyposażenie powinny być odpowiednio zabezpieczone w pojeździe, aby nie przemieszczały się podczas jazdy oraz były łatwo dostępne w razie potrzeby.
Kontrola kompletności i ważności wszystkich wymaganych dokumentów to pierwsza czynność, którą kierowca musi wykonać przed wyruszeniem w trasę.
W przewozach krajowych wyżej wymienionych dokumentów nie musi mieć w kabinie pojazdu, gdyż służby kontrolne mogą je zdalnie sprawdzić w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPIK). Natomiast w przewozach międzynarodowych kierowca obowiązkowy musi je mieć w kabinie.
Dokumenty dotyczące przewożonego ładunku muszą być sprawdzone pod kątem kompletności oraz zgodności z rzeczywistym ładunkiem.
List przewozowy CMR to podstawowy dokument towarzyszący przewozowi międzynarodowemu rzeczy w transporcie drogowym. Kierowca przed wyjazdem powinien sprawdzić, czy otrzymał prawidłowo wypełniony list przewozowy CMR, który zawiera dane nadawcy i odbiorcy ładunku, opis przewożonego towaru, miejsce załadunku i rozładunku, liczbę sztuk ładunku, wagę oraz ewentualne instrukcje specjalne dotyczące transportu. List przewozowy musi być podpisany przez nadawcę oraz przez kierowcę potwierdzającego przyjęcie ładunku do przewozu. W przypadku przewozów krajowych wystarczy dowód nadania towaru lub inny dokument potwierdzający zawarcie umowy przewozu. Kierowca powinien przechowywać oryginał listu przewozowego CMR w kabinie pojazdu oraz okazać go podczas kontroli drogowej na żądanie inspektora.
W przypadku przewozu towarów niebezpiecznych zgodnie z przepisami ADR, kierowca musi posiadać pisemne instrukcje dla kierowcy określające sposób postępowania w przypadku wypadku lub awarii, certyfikat ADR potwierdzający ukończenie szkolenia oraz świadectwo dopuszczenia pojazdu do przewozu towarów niebezpiecznych (tylko dla materiałów wybuchowych i przewozu w cysternach).
Prawidłowe zabezpieczenie ładunku na pojeździe ciężarowym to jeden z najważniejszych obowiązków kierowcy przed wyruszeniem w trasę. Kierowca musi przeprowadzić wzrokową kontrolę zabezpieczenia ładunku, sprawdzając czy towar jest równomiernie rozmieszczony na powierzchni załadunkowej oraz czy został prawidłowo zamocowany przy użyciu odpowiednich środków zabezpieczających, takich jak pasy transportowe, belki rozporowe, siatki zabezpieczające lub maty antypoślizgowe. Podczas kontroli wzrokowej należy zwrócić uwagę na stan pasów transportowych – zużyte, przecięte lub uszkodzone pasy muszą zostać niezwłocznie wymienione, ponieważ mogą ulec zerwaniu podczas jazdy. Kierowca powinien również sprawdzić stabilność ładunku poprzez próbę ręcznego poruszenia elementów ładunku – prawidłowo zabezpieczony ładunek nie powinien się przesuwać. Zgodnie z normą europejską EN 12195-1, każda jednostka ładunku wymaga minimum dwóch pasów mocujących, a współczynnik napięcia pasów nie może przekraczać 50 procent ich wytrzymałości nominalnej.
Kierowca musi również sprawdzić zgodność rzeczywistego ładunku z danymi zawartymi w dokumentacji przewozowej. Należy zweryfikować, czy liczba sztuk ładunku, waga, wymiary oraz opis towaru zgadzają się z informacjami podanymi w liście przewozowym CMR lub innym dokumencie przewozowym. Rozbieżności pomiędzy rzeczywistym ładunkiem a dokumentacją mogą prowadzić do problemów podczas kontroli drogowej, na przejściach granicznych oraz podczas rozładunku towaru u odbiorcy. Kierowca powinien również upewnić się, że ładunek nie przekracza dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, dopuszczalnej ładowności oraz dopuszczalnych nacisków osi na drogę. Przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej skutkuje wysokim mandatem karnym, zatrzymaniem pojazdu oraz koniecznością rozładowania nadmiarowego towaru przed kontynuowaniem jazdy. W przypadku wykrycia rozbieżności pomiędzy rzeczywistym ładunkiem a dokumentacją lub stwierdzenia niewłaściwego zabezpieczenia ładunku, kierowca powinien odmówić przyjęcia pojazdu do transportu lub zażądać poprawy zabezpieczenia oraz korekty dokumentów przed rozpoczęciem jazdy.
Kierowca przed wyjazdem musi sprawdzić kompletność i ważność swoich dokumentów osobistych oraz dokumentów potwierdzających kwalifikacje zawodowe. Prawo jazdy odpowiedniej kategorii, w tym kategorii C dla pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony oraz kategorii C plus E dla zestawów pojazdów, musi być ważne oraz zawierać aktualny wpis kodu 95 potwierdzający ukończenie kwalifikacji wstępnej lub szkolenia okresowego kierowców. Karta kierowcy do tachografu cyfrowego musi być ważna oraz nieuszkodzona. Aktualne orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami jest wymagane dla wszystkich kierowców zawodowych. Dowód osobisty lub paszport to dodatkowe dokumenty, które kierowca powinien mieć przy sobie, szczególnie podczas wykonywania przewozów międzynarodowych. Wszystkie te dokumenty powinny być sprawdzone przed wyjazdem pod kątem ważności oraz przechowywane w łatwo dostępnym miejscu w kabinie pojazdu, aby umożliwić szybkie okazanie podczas kontroli drogowej.
Przygotowanie tachografu do pracy to kluczowa czynność, którą kierowca musi wykonać przed rozpoczęciem jazdy. Po wejściu do kabiny pojazdu kierowca:
Kierowca powinien również sprawdzić termin ważności legalizacji tachografu, który jest zapisany w pamięci urządzenia oraz widoczny na plombie warsztatowej. Tachograf cyfrowy podlega obowiązkowej legalizacji, która musi być przeprowadzana co dwa lata przez autoryzowany warsztat. Jazda pojazdem z tachografem po terminie legalizacji jest traktowana jako jazda bez tachografu i skutkuje wysoką karą finansową podczas kontroli drogowej. Dodatkowo tachograf musi być poddany kalibracji po każdej poważniejszej naprawie pojazdu, która mogła wpłynąć na dokładność rejestracji parametrów jazdy, takiej jak wymiana przekładni, zmiana rozmiaru opon czy naprawa układu przeniesienia napędu.
Planowanie trasy przed wyjazdem to kolejna istotna czynność, która pozwala uniknąć problemów podczas jazdy oraz zapewnia sprawną realizację przewozu. Kierowca powinien zaplanować trasę z uwzględnieniem ograniczeń dotyczących ruchu pojazdów ciężarowych, takich jak zakazy wjazdu do określonych stref lub ulic, ograniczenia masy całkowitej na mostach, ograniczenia wysokości w tunelach oraz zakazy ruchu w określonych godzinach lub dniach tygodnia. System nawigacji GPS powinien być zaktualizowany oraz zaprogramowany na trasę przewozu z uwzględnieniem specyfiki pojazdu ciężarowego. Kierowca powinien również zaplanować miejsca postojów oraz odpoczynków zgodnie z wymaganiami rozporządzenia nr 561/2006 dotyczącego czasu pracy kierowców. Po każdych 4,5 godzinach jazdy wymagana jest przerwa trwająca co najmniej 45 minut, a po maksymalnie 9 godzinach jazdy (lub 10 godzinach maksymalnie dwa razy w tygodniu) kierowca musi rozpocząć dzienny odpoczynek trwający co najmniej 11 godzin. Planowanie trasy z uwzględnieniem dostępności parkingów strzeżonych, stacji benzynowych oraz punktów obsługi kierowców pozwala na sprawną realizację przewozu oraz zapewnia bezpieczeństwo kierowcy i ładunku.
W przypadku wykonywania specyficznych rodzajów przewozów lub prac związanych z załadunkiem i rozładunkiem, kierowca powinien posiadać oraz sprawdzić stan środków ochrony osobistej.
Wszystkie środki ochrony osobistej powinny być przechowywane w kabinie pojazdu w miejscu łatwo dostępnym oraz powinny być w dobrym stanie technicznym, aby zapewnić skuteczną ochronę w razie potrzeby.
Podczas planowania trasy kierowca musi uwzględnić obowiązujące strefy zakazu ruchu pojazdów ciężarowych, które mogą obejmować centra miast, obszary mieszkaniowe, drogi o ograniczonej nośności czy tereny objęte ochroną środowiska. W wielu miastach europejskich wprowadzono strefy niskiej emisji, do których wjazd mają tylko pojazdy spełniające określone normy emisji spalin. Kierowca powinien sprawdzić, czy pojazd spełnia wymagania dotyczące wjazdu do planowanych miejsc rozładunku oraz czy posiada ewentualne zezwolenia lub naklejki umożliwiające wjazd do stref ograniczonego ruchu. Ignorowanie zakazów wjazdu skutkuje wysokimi mandatami karnymi, szczególnie w krajach zachodnioeuropejskich, gdzie kary za naruszenie przepisów dotyczących stref niskiej emisji mogą sięgać kilku tysięcy euro. Kierowca powinien również uwzględnić sezonowe zakazy ruchu pojazdów ciężarowych, takie jak wakacyjne zakazy obowiązujące w weekendy oraz dni świąteczne w niektórych krajach europejskich, które mają na celu ograniczenie natężenia ruchu na drogach w okresie wzmożonego ruchu turystycznego.
Po przeczytaniu tego artykułu powinieneś podjąć następujące kroki:
Stan prawny: Artykuł został opracowany na podstawie stanu prawnego obowiązującego na dzień 11 stycznia 2026 roku.
#CodziennaObsługaCiężarówki #ListaKontrolnaKierowcy #BezpieczeństwoTransportu #PrawoTransportowe #KontrolaPojazdówCiężarowych #KierowcaZawodowy #ITDKontrola #ZabezpieczenieŁadunku #TachografCyfrowy #TransportDrogowy
 |
 |
 |