Telefon: 690 936 501 (dr inż. Bogusław Madej)
Email: bmadej@atut-bm.pl ; biuro@atut-bm.pl
OPINIE KLIENTÓW O NASZYCH SZKOLENIACH
Telefon: 690 936 501 (dr inż. Bogusław Madej)
Email: bmadej@atut-bm.pl ; biuro@atut-bm.pl
OPINIE KLIENTÓW O NASZYCH SZKOLENIACH
Opracował: dr inż. Bogusław Madej
Czy zastanawiałeś się kiedyś, jak działają firmy transportowe, które nie posiadają ani jednego samochodu ciężarowego, a mimo to skutecznie organizują przewozy towarów po całej Europie? Pośrednictwo w transporcie drogowym rzeczy to forma działalności gospodarczej, która w praktyce oznacza organizację przewozów bez konieczności dysponowania własną flotą pojazdów. Dla właściciela małej lub średniej firmy transportowej może to być szansa na rozwój biznesu bez angażowania ogromnych środków finansowych w zakup pojazdów ciężarowych.
Działalność w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy jest objęta przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym i wymaga uzyskania specjalnej licencji, nazywanej potocznie licencją spedycyjną. Przedsiębiorca prowadzący tę działalność musi spełnić określone wymagania prawne, finansowe oraz dysponować osobą z certyfikatem kompetencji zawodowych.
W tym artykule dowiesz się dokładnie, na czym polega pośrednictwo w transporcie drogowym rzeczy i czym różni się od typowej działalności przewoźnika. Poznasz wszystkie wymagania, które musisz spełnić, aby zostać spedytorem i zajmować się organizacją przewozów rzeczy. Przeczytasz również o praktycznych aspektach prowadzenia tego rodzaju działalności, zobowiązaniach wobec klientów i przewoźników oraz odpowiedzialności prawnej. Po lekturze tego przewodnika będziesz wiedział, czy pośrednictwo w transporcie to dobry kierunek rozwoju dla Twojej firmy i jakie kroki musisz podjąć, aby legalnie świadczyć tego typu usługi.
Stan prawny: styczeń 2026 rok
Pośrednictwo w transporcie drogowym rzeczy to specyficzna forma działalności gospodarczej, której istota polega na organizacji przewozów towarowych bez konieczności posiadania własnych pojazdów ciężarowych. W rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym, transport drogowy obejmuje nie tylko faktyczny przewóz osób lub rzeczy, ale również działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący taką działalność działa jako ogniwo łączące zleceniodawcę potrzebującego transportu z przewoźnikiem dysponującym pojazdami. Pośrednik nie wykonuje samodzielnie przewozu towarów, lecz odpowiada za zorganizowanie całego procesu logistycznego.
Co istotne, polska ustawa o transporcie drogowym nie zawiera precyzyjnej definicji pojęcia pośrednictwa przy przewozie rzeczy, choć wyraźnie wymienia ten rodzaj działalności jako podlegający regulacji prawnej. W praktyce oznacza to, że zakres obowiązków pośrednika nie został sztywno określony przez ustawodawcę, co pozwala na elastyczne kształtowanie modelu działalności. Pośrednictwo często utożsamiane jest ze spedycją, jednak są to pojęcia zbliżone, lecz nie identyczne. Podczas gdy Kodeks cywilny reguluje umowę spedycji w sposób szczegółowy, wskazując konkretne obowiązki spedytora, ustawa o transporcie drogowym używa terminu pośrednictwo przy przewozie rzeczy, który obejmuje szerszy zakres działań organizacyjnych.
Przedsiębiorca prowadzący działalność w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy przyjmuje od klientów zlecenia transportowe i następnie organizuje ich realizację przez współpracujących przewoźników. Do typowych czynności wykonywanych przez pośrednika należy:
Pośrednik przygotowuje również niezbędną dokumentację transportową, taką jak listy przewozowe CMR, dokumenty celne czy certyfikaty wymagane przy przewozie specjalistycznych ładunków.
Bardzo ważnym elementem działalności pośrednika jest komunikacja między stronami transakcji. Pośrednik informuje zleceniodawcę o postępach w realizacji przewozu, przekazuje informacje o ewentualnych opóźnieniach, koordynuje załadunek i rozładunek oraz rozwiązuje bieżące problemy występujące w trakcie transportu. Pośrednik może również zajmować się:
Model ten jest szczególnie atrakcyjny dla osób, które posiadają doświadczenie w branży transportowej i rozbudowaną sieć kontaktów z przewoźnikami, ale nie dysponują kapitałem na zakup floty pojazdów ciężarowych wartej setki tysięcy euro.
W praktyce gospodarczej i w przepisach dotyczących Polskiej Klasyfikacji Działalności pośrednictwo przy przewozie rzeczy jest traktowane jako pojęcie zbieżne ze spedycją. Dla działalności spedycyjnej przewidziane są kody PKD 52.21.Z oznaczający działalność usługową wspomagającą transport lądowy oraz 52.29.C obejmujący pozostałą działalność wspomagającą transport. Zakres wykonywanej działalności przez spedytora i pośrednika przy przewozie rzeczy jest bardzo podobny, a często terminy te są używane zamiennie. Należy jednak pamiętać, że umowa spedycji uregulowana w artykułach 794 do 804 Kodeksu cywilnego ma ściśle określoną strukturę prawną i wyznacza jasne granice odpowiedzialności spedytora.
Pośrednictwo klasyfikowane jest jako umowa nienazwana, którą strony mogą kształtować według własnych potrzeb, zachowując jednak ogólne zasady prawa zobowiązań. Z tego powodu niektórzy przedstawiciele doktryny prawnej uważają, że pośrednictwo przy przewozie rzeczy stanowi jeden z elementów szerszego pojęcia spedycji, a nie pojęcie z nią tożsame. Niezależnie od tej akademickiej dyskusji, dla przedsiębiorcy istotne jest, że prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy jest równoznaczne z prowadzeniem działalności spedycyjnej i wymaga uzyskania odpowiedniej licencji wydawanej przez starostę powiatowego. Licencja ta potocznie nazywana jest właśnie licencją spedycyjną lub licencją na pośrednictwo, co jeszcze bardziej podkreśla zbieżność obu terminów w praktyce transportowej.
Różnica między pośrednikiem a przewoźnikiem jest fundamentalna i dotyczy samej istoty wykonywanej działalności. Przewoźnik to przedsiębiorca, który faktycznie wykonuje przewóz towarów, dysponując flotą pojazdów ciężarowych oraz kierowcami posiadającymi odpowiednie uprawnienia. Na podstawie umowy przewozu, regulowanej przez przepisy Kodeksu cywilnego i Prawa przewozowego, przewoźnik zobowiązuje się do przewiezienia towaru z miejsca nadania do miejsca przeznaczenia, odpowiadając za bezpieczeństwo przesyłki podczas całego transportu. Przewoźnik ponosi odpowiedzialność za wszelkie szkody powstałe w ładunku w trakcie przewozu, chyba że udowodni, że szkoda nastąpiła z przyczyn od niego niezależnych.
Pośrednik natomiast nie wykonuje faktycznego przewozu towarów i nie musi dysponować własnymi pojazdami ciężarowymi. Jego rolą jest organizacja i koordynacja przewozu poprzez wyszukanie odpowiedniego przewoźnika, wynegocjowanie warunków transportu, przygotowanie dokumentacji oraz nadzór nad prawidłowym przebiegiem całego procesu logistycznego. Pośrednik działa jako organizator transportu, a nie jego wykonawca. Ta różnica ma kluczowe znaczenie nie tylko dla modelu biznesowego, ale również dla zakresu wymagań prawnych i finansowych. Przewoźnik wykonujący transport międzynarodowy musi posiadać licencję wspólnotową, która wymaga wykazania zdolności finansowej na poziomie 9000 euro na pierwszy pojazd i 5000 euro na każdy kolejny, podczas gdy pośrednik potrzebuje licencji spedycyjnej z wymaganiem 50 000 euro, ale bez konieczności posiadania jakichkolwiek pojazdów.
Odpowiedzialność przewoźnika jest ściśle określona przez międzynarodową Konwencję CMR dotyczącą umowy międzynarodowego przewozu drogowego towarów oraz krajowe Prawo przewozowe. Przewoźnik odpowiada za szkody w przesyłce od momentu jej przyjęcia do przewozu aż do wydania odbiorcy, na zasadzie ryzyka, co oznacza że ponosi odpowiedzialność nawet bez swojej winy. Odpowiedzialność ta jest limitowana do określonych kwot, jednak przewoźnik musi zapewnić właściwe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej przewoźnika. Jeżeli przewoźnik zleca wykonanie przewozu podwykonawcy, nadal ponosi pełną odpowiedzialność za czynności tego przewoźnika jak za własne.
Pośrednik nie ponosi bezpośredniej odpowiedzialności za fizyczne uszkodzenie lub utratę towaru podczas przewozu, ponieważ to przewoźnik wybrany przez pośrednika faktycznie wykonuje transport. Odpowiedzialność pośrednika ogranicza się głównie do sfery organizacyjnej i może obejmować szkody powstałe wskutek niewłaściwego wyboru przewoźnika, jeżeli pośrednik nie dochował należytej staranności w weryfikacji jego uprawnień i rzetelności. W doktrynie prawnej mówi się o tzw. winie w wyborze. Pośrednik odpowiada również za prawidłowe wykonanie swoich obowiązków wynikających z umowy spedycji, takich jak terminowe zorganizowanie transportu, właściwe przygotowanie dokumentacji czy informowanie zleceniodawcy o postępach w realizacji zlecenia. Może się jednak zdarzyć, że pośrednik staje się przewoźnikiem umownym i wówczas ponosi odpowiedzialność jak przewoźnik faktyczny. Pośrednik (spedytor) staje się przewoźnikiem umownym wówczas, gdy zawarł umowę przewozu z klientem (zleceniodawcą), zobowiązując się do wykonania przewozu towaru (nawet jeśli go nie wykonuje osobiście), ale powierza go faktycznemu przewoźnikowi (podwykonawcy), przejmując tym samym odpowiedzialność za transport jak przewoźnik. Dzieje się tak, gdy w zleceniu jest ryczałt zamiast prowizji lub gdy w dokumencie przewozowym (np. CMR) wpisany jest jako przewoźnik.
Przewoźnik drogowy musi dysponować co najmniej jednym pojazdem samochodowym spełniającym wymagania techniczne określone przepisami o ruchu drogowym, do którego posiada tytuł prawny pozwalający na dysponowanie nim w celach transportowych. Pojazd musi być zarejestrowany, posiadać aktualne badania techniczne, ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej oraz spełniać normy emisji spalin określone przez przepisy Unii Europejskiej. Przewoźnik wykonujący przewozy międzynarodowe musi również wyposażyć pojazd w tachograf cyfrowy drugiej generacji, a od lipca 2026 roku również pojazdy lekkie o dopuszczalnej masie całkowitej od 2,5 do 3,5 tony używane w transporcie międzynarodowym będą musiały posiadać inteligentne tachografy G2V2.
Pośrednik prowadzący działalność w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy w ogóle nie musi posiadać jakichkolwiek pojazdów. Może prowadzić działalność z biura, wykorzystując tylko komputer, telefon i łączność internetową do komunikacji ze zleceniodawcami i przewoźnikami. Ten model działalności często określany jest mianem spedycji zabiurkowej i jest szczególnie atrakcyjny dla osób rozpoczynających działalność w branży TSL bez dużego kapitału początkowego. Pośrednik nie musi również zatrudniać kierowców, co eliminuje cały zakres obowiązków związanych z przestrzeganiem czasu pracy kierowców, badaniami lekarskimi i psychologicznymi, szkoleniami okresowymi czy też monitorowaniem tachografów. To znacząco obniża koszty operacyjne działalności i upraszcza jej prowadzenie, jednocześnie wymagając jednak bardzo dobrej znajomości rynku transportowego i umiejętności szybkiego wyszukiwania rzetelnych przewoźników.
Działalność w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy podlega regulacji ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym w jej aktualnym brzmieniu, tj. według tekstu jednolitego opublikowanego w Dzienniku Ustaw z 2024 roku pod pozycją 728. Przepis art. 5b ust. 2 pkt 1 tej ustawy wyraźnie stanowi, że podjęcie i wykonywanie transportu drogowego w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Oznacza to, że prowadzenie działalności spedycyjnej bez posiadania ważnej licencji jest działaniem nielegalnym i podlega sankcjom administracyjnym. Licencja ta jest zezwoleniem w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 roku Prawo przedsiębiorców i stanowi formę kontroli dostępu do zawodu.
Podstawą prawną wymagań dla działalności pośrednika w transporcie jest również rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady Wspólnot Europejskich numer 1071 z 2009 roku z dnia 21 października 2009 roku ustanawiające wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego. Choć rozporządzenie to koncentruje się głównie na przewoźnikach, część jego przepisów jest stosowana odpowiednio również do pośredników, szczególnie w zakresie wymagań dotyczących dobrej reputacji i kompetencji zawodowych. Polski ustawodawca w art. 5c ustawy o transporcie drogowym szczegółowo określił warunki, które musi spełnić przedsiębiorca ubiegający się o licencję na pośrednictwo przy przewozie rzeczy.
Licencję na wykonywanie transportu drogowego w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy wydaje starosta właściwy dla siedziby przedsiębiorcy określonej w Krajowym Rejestrze Sądowym lub adresu stałego miejsca wykonywania działalności gospodarczej zdefiniowanego w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą składa wniosek w starostwie powiatowym właściwym dla adresu, pod którym jest zarejestrowana jego firma w CEIDG. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjne oraz inne osoby prawne składają wniosek w starostwie właściwym dla miejscowości, w której znajduje się ich siedziba wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego.
Licencja na pośrednictwo przy przewozie rzeczy jest wydawana w drodze decyzji administracyjnej po pozytywnej weryfikacji spełnienia wszystkich wymagań określonych w ustawie. Okres ważności licencji ustala się na czas oznaczony, nie krótszy niż 2 lata i nie dłuższy niż 50 lat, uwzględniając wniosek strony. Przedsiębiorca sam decyduje, na jaki okres chce uzyskać licencję, jednak od długości tego okresu zależy wysokość opłaty skarbowej. Licencja na okres od 2 do 15 lat kosztuje 800 złotych, licencja na okres od 15 do 30 lat kosztuje 900 złotych, a licencja na okres od 30 do 50 lat wymaga uiszczenia opłaty w wysokości 1000 złotych. Po upływie okresu ważności licencji przedsiębiorca musi złożyć nowy wniosek o jej wydanie wraz z aktualnymi dokumentami potwierdzającymi spełnienie wszystkich wymagań.
Licencja na pośrednictwo przy przewozie rzeczy uprawnia do wykonywania działalności na całym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz w transporcie międzynarodowym, bez ograniczeń terytorialnych. Oznacza to, że przedsiębiorca posiadający licencję wydaną przez starostę w jednym powiecie może organizować przewozy w całym kraju oraz pośredniczyć przy przewozach międzynarodowych do wszystkich krajów Unii Europejskiej i państw trzecich. Nie istnieją odrębne licencje na pośrednictwo krajowe i międzynarodowe, w przeciwieństwie do przewoźników, którzy potrzebują licencji krajowej do przewozów wewnątrz Polski oraz licencji wspólnotowej do przewozów międzynarodowych.
Warto podkreślić, że licencja na pośrednictwo przy przewozie rzeczy nie uprawnia do faktycznego przewozu towarów własnymi pojazdami. Jeżeli przedsiębiorca chce jednocześnie pośredniczyć w przewozach i samodzielnie wykonywać transport własnymi ciężarówkami, musi posiadać zarówno licencję spedycyjną, jak i odpowiednie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego rzeczy z wypisami na każdy pojazd. Taki model działalności jest często spotykany w branży transportowej, gdyż pozwala firmie na elastyczne reagowanie na potrzeby rynku i maksymalne wykorzystanie własnej floty poprzez uzupełnianie brakujących zdolności przewozowych pojazdami zewnętrznych podwykonawców.
Uzyskanie licencji na wykonywanie transportu drogowego w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy wymaga spełnienia trzech podstawowych warunków określonych w art. 5c ust. 2 ustawy o transporcie drogowym. Są to wymagania dotyczące dobrej reputacji, odpowiedniej sytuacji finansowej oraz posiadania osoby z certyfikatem kompetencji zawodowych. Każdy z tych warunków ma istotne znaczenie i musi zostać udokumentowany odpowiednimi dowodami załączonymi do wniosku o wydanie licencji. Organ wydający licencję dokładnie weryfikuje wszystkie przedłożone dokumenty i może żądać dodatkowych wyjaśnień lub uzupełnienia brakujących informacji. Niespełnienie któregokolwiek z wymagań skutkuje odmową wydania licencji.
Wymaganie dobrej reputacji oznacza, że przedsiębiorca oraz osoby zarządzające firmą nie mogą być skazane prawomocnym wyrokiem za określone kategorie przestępstw. Zgodnie z art. 5c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, warunek ten dotyczy członków organu zarządzającego osoby prawnej, osób zarządzających spółką jawną lub komandytową, a w przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej samej osoby prowadzącej działalność. Osoby te nie mogą być skazane za przestępstwa karne skarbowe lub przestępstwa umyślne przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, mieniu, obrotowi gospodarczemu, wiarygodności dokumentów, środowisku lub warunkom pracy i płacy albo inne mające związek z wykonywaniem zawodu.
Dodatkowo nie może być wydane wobec tych osób prawomocne orzeczenie zakazujące wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Spełnienie wymogu dobrej reputacji potwierdza się poprzez złożenie oświadczenia pod odpowiedzialnością karną za składanie fałszywych zeznań. Organ wydający licencję ma możliwość weryfikacji tych oświadczeń poprzez dostęp do Krajowego Rejestru Karnego, choć w praktyce weryfikacja ta jest wykonywana tylko wyrywkowo lub w przypadku uzasadnionych wątpliwości. Jeżeli w późniejszym okresie okaże się, że przedsiębiorca lub osoby zarządzające firmą nie spełniają warunku dobrej reputacji, stanowi to podstawę do cofnięcia licencji.
Przedsiębiorca ubiegający się o licencję na pośrednictwo przy przewozie rzeczy musi wykazać się odpowiednią sytuacją finansową określoną dostępnymi środkami finansowymi lub majątkiem w wysokości 50 000 euro. Kwota ta ma na celu zapewnienie, że przedsiębiorca dysponuje wystarczającymi zasobami finansowymi do prowadzenia działalności w sposób ciągły i rzetelny, a także będzie w stanie sprostać ewentualnym roszczeniom finansowym ze strony klientów lub współpracujących przewoźników. Przy obliczaniu równowartości tej kwoty w złotych polskich bierze się pod uwagę średni kurs euro ogłaszany przez Narodowy Bank Polski w dniu 31 grudnia roku poprzedzającego rok, w którym ocenia się sytuację finansową przedsiębiorstwa.
Według kursów NBP na początku stycznia 2026 roku, jeden euro jest wart około 4,21 złotych, co oznacza że wymagana kwota wynosi w przybliżeniu 210 500 złotych. Przedsiębiorca może wykazać spełnienie tego warunku na kilka sposobów określonych w art. 5c ust. 3 ustawy o transporcie drogowym. Pierwszą możliwością jest przedłożenie rocznego sprawozdania finansowego wykazującego odpowiednią wartość aktywów netto. Drugą opcją jest przedstawienie dokumentów potwierdzających dysponowanie środkami pieniężnymi w gotówce lub na rachunkach bankowych albo dostępnymi aktywami, takich jak wyciągi bankowe czy potwierdzenia stanu konta. Przedsiębiorca może również wykazać posiadanie akcji, udziałów lub innych zbywalnych papierów wartościowych o odpowiedniej wartości rynkowej.
Jeżeli przedsiębiorca nie dysponuje wymaganą kwotą w formie gotówki lub płynnych aktywów, może udokumentować zdolność finansową poprzez udzielenie gwarancji lub poręczeń bankowych na kwotę 50 000 euro. Bank wystawia wtedy dokument potwierdzający, że zobowiązuje się do pokrycia zobowiązań przedsiębiorcy do określonej wysokości w przypadku niewypłacalności. Gwarancje bankowe wiążą się jednak z kosztami, gdyż banki pobierają prowizję za udzielenie takiego zabezpieczenia, zazwyczaj w wysokości od jednego do kilku procent wartości gwarancji rocznie. Kolejną możliwością jest wykazanie własności nieruchomości o wartości odpowiadającej wymaganemu kapitałowi.
Wartość nieruchomości można udokumentować poprzez przedłożenie aktu notarialnego własności oraz operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego. Trzeba jednak pamiętać, że organ wydający licencję będzie brał pod uwagę wartość rynkową nieruchomości pomniejszoną o obciążenia hipoteczne i inne zobowiązania zabezpieczone na nieruchomości. W przypadku przedsiębiorców rozpoczynających działalność gospodarczą i nieposiadających jeszcze historii finansowej, najczęściej stosowanym sposobem jest przedstawienie wyciągu z rachunku bankowego potwierdzającego posiadanie odpowiednich środków finansowych lub uzyskanie gwarancji bankowej. Dla spółek kapitałowych możliwe jest wykazanie kapitału zakładowego wraz z rezerwami wynikającymi ze sprawozdania finansowego.
Trzeci podstawowy warunek uzyskania licencji spedycyjnej to posiadanie przez przynajmniej jedną z osób zarządzających przedsiębiorstwem lub osobę zarządzającą w przedsiębiorstwie transportem drogowym certyfikatu kompetencji zawodowych w transporcie drogowym rzeczy. Certyfikat ten potwierdza posiadanie kwalifikacji i wiedzy niezbędnej do podjęcia i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Osobę zarządzającą transportem przedsiębiorca wyznacza na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej, a osoba ta musi spełniać określone wymagania i wykonywać ściśle określone obowiązki w przedsiębiorstwie. Jedna osoba posiadająca certyfikat kompetencji zawodowych może pełnić funkcję zarządzającego transportem maksymalnie w czterech różnych przedsiębiorstwach, przy czym łączna flota pojazdów we wszystkich tych firmach nie może przekroczyć pięćdziesięciu pojazdów.
Certyfikat kompetencji zawodowych uzyskuje się poprzez zdanie państwowego egzaminu przeprowadzanego przez Instytut Transportu Samochodowego w Warszawie, który jest jedyną instytucją w Polsce uprawnioną do organizowania tego egzaminu. Egzamin składa się z dwóch części: teoretycznej i praktycznej. Część teoretyczna to test zawierający 64 pytania z ośmiu bloków tematycznych obejmujących prawo cywilne, prawo handlowe, prawo podatkowe, prawo socjalne dotyczące czasu pracy kierowców, zarządzanie finansami przedsiębiorstwa, bezpieczeństwo ruchu drogowego, dostęp do zawodu i rynku przewoźnika oraz normy techniczne i eksploatacyjne pojazdów. Kandydat ma dwie godziny na rozwiązanie testu, a każde pytanie może mieć od jednej do trzech prawidłowych odpowiedzi, przy czym żadne pytanie nie ma czterech poprawnych odpowiedzi zgodnie z regulaminem egzaminu.
Część praktyczna egzaminu trwa również dwie godziny i składa się z dwóch zadań problemowych, w których kandydat musi rozwiązać praktyczne sytuacje występujące w zarządzaniu firmą transportową. Zadania mogą dotyczyć kalkulacji kosztów transportu, planowania tras, rozliczania czasu pracy kierowców, sporządzania dokumentów przewozowych czy rozwiązywania problemów prawnych związanych z reklamacjami. Aby zdać egzamin, kandydat musi uzyskać minimum pięćdziesiąt procent punktów z każdej części egzaminu oddzielnie, a łączny wynik z obu części musi wynosić co najmniej sześćdziesiąt procent. Egzaminy organizowane są przez Instytut Transportu Samochodowego w kilku miastach w Polsce, w tym w Warszawie, Krakowie, Poznaniu i Wrocławiu.
Wniosek o przystąpienie do egzaminu należy złożyć do Instytutu Transportu Samochodowego minimum czternaście dni przed wybranym terminem egzaminu. Do wniosku trzeba dołączyć dowód tożsamości oraz potwierdzenie wpłaty opłaty egzaminacyjnej wynoszącej 800 złotych. Wyniki egzaminu są sprawdzane w ciągu czternastu dni od daty egzaminu, a kandydat otrzymuje informację o wyniku drogą elektroniczną lub poprzez system dostępny na stronie internetowej ITS. W przypadku pozytywnego wyniku, certyfikat kompetencji zawodowych jest wysyłany pocztą na adres wskazany we wniosku w ciągu dwudziestu ośmiu dni od daty egzaminu. Certyfikat jest ważny bezterminowo i nie wymaga okresowego przedłużania, chyba że zostanie cofnięty przez organ właściwy w wyniku rażących naruszeń przepisów popełnionych przez zarządzającego transportem.
Pierwszym krokiem w procedurze uzyskania licencji spedycyjnej jest przygotowanie kompletu wymaganych dokumentów oraz upewnienie się, że spełniasz wszystkie warunki określone w ustawie o transporcie drogowym. Zanim złożysz wniosek, musisz posiadać zarejestrowaną działalność gospodarczą z odpowiednim kodem PKD obejmującym pośrednictwo przy przewozie rzeczy. Właściwymi kodami PKD są 52.21.Z oznaczający działalność usługową wspomagającą transport lądowy oraz 52.29.C obejmujący pozostałą działalność wspomagającą transport. Jeżeli prowadzisz już działalność gospodarczą, ale nie masz tych kodów w swoim wpisie w CEIDG lub KRS, musisz najpierw dokonać rozszerzenia zakresu działalności poprzez złożenie odpowiedniego wniosku o zmianę danych.
Wniosek o wydanie licencji na wykonywanie transportu drogowego w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy składa się na specjalnym formularzu, którego wzór jest dostępny na stronach internetowych starostw powiatowych oraz na portalu Biznes.gov.pl. Wniosek musi zawierać oznaczenie przedsiębiorcy, jego adres i siedzibę albo miejsce zamieszkania, informację o wpisie do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej lub numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, numer identyfikacji podatkowej NIP, określenie rodzaju i zakresu transportu drogowego oraz określenie czasu, na który licencja ma być udzielona. Wniosek musi być podpisany przez osobę uprawnioną do reprezentowania przedsiębiorcy.
Do wniosku należy dołączyć następujące dokumenty. Po pierwsze, oświadczenie osoby zarządzającej transportem wraz z kopią jej certyfikatu kompetencji zawodowych. Oświadczenie powinno potwierdzać, że osoba ta będzie pełnić rolę zarządzającego transportem drogowym w przedsiębiorstwie zgodnie z art. 5c ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym. Po drugie, oświadczenie członków organu zarządzającego osoby prawnej, osoby zarządzającej spółką jawną lub komandytową, a w przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej samej osoby prowadzącej działalność, o spełnianiu wymogu dobrej reputacji. Oświadczenie to składa się pod odpowiedzialnością karną za składanie fałszywych zeznań i musi być opatrzone klauzulą pouczającą o odpowiedzialności karnej.
Po trzecie, dokumenty potwierdzające spełnienie warunku odpowiedniej sytuacji finansowej w wysokości 50 000 euro. W zależności od wybranego sposobu udokumentowania zdolności finansowej, mogą to być roczne sprawozdanie finansowe, wyciągi z rachunków bankowych potwierdzające posiadanie środków pieniężnych, potwierdzenia dysponowania akcjami lub udziałami w spółkach, dokumenty dotyczące gwarancji lub poręczeń bankowych albo akty notarialne własności nieruchomości wraz z operatami szacunkowymi. Wszystkie dokumenty finansowe nie mogą być starsze niż dwanaście miesięcy licząc od daty złożenia wniosku. Po czwarte, dowód uiszczenia opłaty za wydanie licencji, której wysokość zależy od deklarowanego okresu ważności licencji i wynosi 800, 900 lub 1000 złotych.
Kompletny wniosek wraz z wszystkimi załącznikami składa się w starostwie powiatowym właściwym dla siedziby przedsiębiorcy. Wniosek można złożyć osobiście w biurze obsługi klienta starostwa, przesłać pocztą tradycyjną na adres urzędu lub złożyć elektronicznie poprzez platformę ePUAP lub portal Biznes.gov.pl, o ile starostwo udostępnia taką możliwość. W przypadku składania wniosku elektronicznie, dokumenty muszą być podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub podpisem zaufanym ePUAP. Po otrzymaniu wniosku, pracownik starostwa sprawdza kompletność dokumentów i formalne spełnienie wymogów. Jeżeli wniosek jest niekompletny lub zawiera błędy, organ wzywa wnioskodawcę do uzupełnienia braków w terminie siedmiu dni.
Organ ma obowiązek rozpatrzenia prawidłowo złożonego wniosku w terminie nie dłuższym niż jeden miesiąc, a w przypadkach szczególnie skomplikowanych w terminie nie dłuższym niż dwa miesiące. W praktyce licencje są zazwyczaj wydawane w ciągu dwóch do czterech tygodni od daty złożenia kompletnej dokumentacji. Jeżeli organ stwierdzi, że przedsiębiorca spełnia wszystkie wymagania określone w ustawie, wydaje decyzję administracyjną o udzieleniu licencji. Decyzja wraz z dokumentem licencji w formie zafoliowanej karty jest przesyłana pocztą na adres korespondencyjny wskazany we wniosku lub może być odebrana osobiście w starostwie. Jeżeli przedsiębiorca nie spełnia któregokolwiek z wymagań, organ wydaje decyzję o odmowie udzielenia licencji z podaniem przyczyn odmowy. Od decyzji o odmowie przysługuje prawo odwołania do samorządowego kolegium odwoławczego w terminie czternastu dni od daty doręczenia decyzji.
Po otrzymaniu licencji przedsiębiorca może rozpocząć działalność w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy. Nie jest wymagane posiadanie wypisów z licencji, ponieważ licencja spedycyjna uprawnia do działalności organizacyjnej, a nie do faktycznego przewozu pojazdami. Przedsiębiorca powinien przechowywać oryginał licencji w siedzibie firmy i okazywać go na żądanie organów kontrolnych. Zaleca się również posiadanie kopii licencji w dokumentacji firmowej oraz umieszczenie informacji o numerze licencji na dokumentach firmowych, takich jak papier firmowy, oferty handlowe czy strona internetowa. Zwiększa to wiarygodność firmy w oczach potencjalnych klientów i partnerów biznesowych.
Przedsiębiorca musi niezwłocznie zawiadomić organ, który wydał licencję, o wszelkich zmianach danych objętych licencją, takich jak zmiana siedziby firmy, zmiana osoby zarządzającej transportem, zmiana formy prawnej prowadzenia działalności czy zmiana danych identyfikacyjnych. Organ na wniosek przedsiębiorcy wydaje zmienioną licencję uwzględniającą te zmiany. Jeżeli przedsiębiorca zamierza zawiesić działalność gospodarczą na okres dłuższy niż sześć miesięcy, powinien zawiadomić o tym organ wydający licencję i zwrócić dokument licencji. W przypadku zawieszenia działalności na okres przekraczający trzy miesiące, przedsiębiorcy przysługuje proporcjonalny zwrot kosztów poniesionych w związku z uzyskaniem licencji. Organ wydaje licencję ponownie na siedem dni przed ustaniem zawieszenia działalności.
Pośrednik w transporcie drogowym rzeczy wykonuje szeroki zakres czynności związanych z organizacją przewozu towarów na zlecenie klienta. Podstawowym obowiązkiem pośrednika jest przyjęcie zlecenia od klienta potrzebującego przewozu towaru i zorganizowanie jego realizacji poprzez wynajęcie odpowiedniego przewoźnika. Pośrednik powinien działać z należytą starannością, co oznacza że musi wybrać przewoźnika rzetelnego, posiadającego odpowiednie uprawnienia i pojazdy spełniające wymagania techniczne. Pośrednik ma obowiązek udzielania klientowi porad dotyczących najkorzystniejszej formy transportu, uwzględniając rodzaj towaru, odległość, termin dostawy oraz koszty.
Pośrednik przygotowuje i sprawdza dokumentację przewozową, w szczególności list przewozowy CMR, który stanowi podstawowy dokument przy międzynarodowym przewozie towarów. Pośrednik powinien zadbać o prawidłowe wypełnienie wszystkich rubryk listu przewozowego, zgodnie z konwencją CMR, oraz upewnić się, że dokument zawiera wszystkie niezbędne informacje o nadawcy, odbiorcy, towarze, warunkach przewozu i ubezpieczeniu. W przypadku przewozów wymagających specjalnych dokumentów, takich jak przewóz towarów niebezpiecznych ADR, przewóz produktów spożywczych wymagających certyfikatu ATP, czy przewóz towarów objętych procedurami celnymi, pośrednik musi zadbać o kompletność i prawidłowość całej dokumentacji.
Zgodnie z art. 740 Kodeksu cywilnego w związku z art. 796 Kodeksu cywilnego, spedytor, a więc również pośrednik przy przewozie rzeczy, jest zobowiązany do informowania zleceniodawcy o przebiegu procesu transportowego. Obowiązek ten obejmuje na przykład informowanie klienta o podjęciu działań zmierzających do realizacji zlecenia, przekazywanie informacji o aktualnym położeniu przesyłki podczas transportu, niezwłoczne informowanie o ewentualnych opóźnieniach lub problemach występujących w trakcie przewozu oraz przekazywanie informacji o dostarczeniu towaru do odbiorcy. Współczesne systemy telematyczne i aplikacje do śledzenia przesyłek znacznie ułatwiają wypełnienie tego obowiązku, pozwalając klientowi na bieżące monitorowanie lokalizacji ładunku.
Pośrednik ma również obowiązek zabezpieczenia praw zleceniodawcy lub wskazanej przez niego osoby względem przewoźnika lub innego spedytora. W praktyce oznacza to, że pośrednik powinien zadbać o to, aby w umowie zawartej z przewoźnikiem znalazły się wszystkie postanowienia chroniące interesy zleceniodawcy, takie jak określenie terminu dostawy, warunków rozliczenia za opóźnienie, zakresu odpowiedzialności przewoźnika za szkody w ładunku czy wysokości ubezpieczenia. Pośrednik powinien również udzielać klientowi fachowej pomocy w sporządzaniu dokumentów handlowych związanych z transportem, takich jak faktury handlowe, deklaracje wartości towaru czy instrukcje dotyczące postępowania z ładunkiem.
Pośrednik ma także określone obowiązki wobec przewoźnika, któremu zleca wykonanie transportu. Podstawowym obowiązkiem jest przekazanie przewoźnikowi wszystkich niezbędnych informacji dotyczących przesyłki, w szczególności rodzaju towaru, jego wagi i wymiarów, wymagań dotyczących załadunku i transportu, adresów punktów załadunku i rozładunku oraz terminu dostawy. Pośrednik powinien również poinformować przewoźnika o wszelkich szczególnych właściwościach towaru, które mogą mieć znaczenie dla sposobu przewozu, takich jak kruchość, wrażliwość na temperaturę, niebezpieczne właściwości czy wartość ładunku. Niekompletne lub nieprawidłowe informacje przekazane przewoźnikowi mogą być podstawą do odmowy przyjęcia odpowiedzialności za szkody powstałe podczas transportu.
Pośrednik jest zobowiązany do terminowego regulowania należności wobec przewoźnika za wykonane usługi transportowe, chyba że strony uzgodniły inny sposób rozliczeń. W praktyce rynkowej stosowane są różne modele rozliczeń, od płatności z góry przed rozpoczęciem transportu, przez płatności po dostarczeniu towaru, aż po systemy kredytowania przedpłatami na podstawie zawartych umów ramowych. Pośrednik powinien również przekazać przewoźnikowi wszelkie dokumenty niezbędne do prawidłowego wykonania przewozu, takie jak pełnomocnictwo do reprezentowania nadawcy czy instrukcje dotyczące postępowania celnego. W przypadku powstania problemów podczas transportu, takich jak awaria pojazdu, opóźnienie czy szkoda w ładunku, pośrednik pełni rolę mediatora między zleceniodawcą a przewoźnikiem i pomaga w rozwiązaniu sytuacji spornej.
Pośrednik ma obowiązek prowadzenia szczegółowej dokumentacji dotyczącej wykonanych usług spedycyjnych. Dokumentacja ta powinna obejmować kopie wszystkich umów spedycyjnych zawartych ze zleceniodawcami, listy przewozowe CMR potwierdzające wykonanie transportu, faktury wystawione przez przewoźników oraz faktury wystawione klientom. Właściwe prowadzenie dokumentacji jest niezwykle istotne nie tylko ze względów rachunkowych i podatkowych, ale również w kontekście ewentualnych sporów czy reklamacji. W przypadku kontroli przeprowadzanej przez organy nadzoru, takie jak Inspekcja Transportu Drogowego, pośrednik musi być w stanie okazać dokumenty potwierdzające, że współpracował wyłącznie z przewoźnikami posiadającymi odpowiednie uprawnienia do wykonywania przewozów drogowych. Brak takiej dokumentacji może skutkować nałożeniem wysokich kar finansowych.
Odpowiedzialność pośrednika w transporcie drogowym rzeczy jest zagadnieniem złożonym i zależy od charakteru umowy zawartej ze zleceniodawcą oraz od roli, jaką pośrednik przyjął w danym zleceniu. W polskim prawie pośrednictwo przy przewozie rzeczy jest umową nienazwaną, co oznacza że nie ma dla niej szczegółowej regulacji prawnej i stosuje się do niej odpowiednio przepisy o umowie zlecenia, o ile strony nie postanowiły inaczej. Jeżeli pośrednik działa wyłącznie jako organizator transportu, jego odpowiedzialność ogranicza się głównie do prawidłowego wykonania czynności organizacyjnych, takich jak wybór przewoźnika, przygotowanie dokumentacji czy terminowe przekazanie informacji. Pośrednik nie ponosi wówczas bezpośredniej odpowiedzialności za fizyczne uszkodzenie, utratę lub opóźnienie w dostawie towaru, gdyż to przewoźnik faktycznie wykonuje transport.
Pośrednik odpowiada jednak za szkody wynikające z niewłaściwego wyboru przewoźnika, jeżeli nie dochował należytej staranności w weryfikacji jego uprawnień, rzetelności i zdolności do wykonania przewozu. W doktrynie prawa mówi się o tzw. culpa in eligendo, czyli winie w wyborze. Oznacza to, że pośrednik ma obowiązek sprawdzić, czy przewoźnik posiada ważną licencję transportową lub zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika, czy jego pojazdy spełniają wymagania techniczne, czy kierowcy posiadają odpowiednie uprawnienia oraz czy przewoźnik nie figuruje w rejestrach dłużników lub niewypłacalnych przedsiębiorców. Pośrednik, który zleci przewóz podmiotowi nieposiadającemu wymaganych uprawnień, będzie ponosił odpowiedzialność za szkody powstałe w wyniku tego wyboru.
Sytuacja prawna komplikuje się, gdy pośrednik staje się tzw. przewoźnikiem umownym. Dzieje się tak, gdy pośrednik zawiera z klientem umowę przewozu w swoim własnym imieniu, zobowiązując się do dostarczenia towaru z punktu A do punktu B, a następnie zleca faktyczne wykonanie przewozu innemu przewoźnikowi będącemu podwykonawcą. W takim przypadku pośrednik ponosi wobec klienta pełną odpowiedzialność przewoźnika za prawidłowe wykonanie przewozu, włącznie z odpowiedzialnością za szkody w ładunku, zgodnie z przepisami Konwencji CMR i Prawa przewozowego. Odpowiedzialność ta jest niezależna od tego, czy szkoda powstała z winy samego pośrednika czy z winy podwykonawcy.
Zgodnie z art. 5 Prawa przewozowego oraz art. 3 Konwencji CMR, przewoźnik, który powierza wykonanie przewozu innemu przewoźnikowi, odpowiada za czynności tego przewoźnika jak za swoje własne. W praktyce oznacza to, że jeżeli podwykonawca spowoduje szkodę w towarze, uszkodzi przesyłkę lub dostarczy ją z opóźnieniem, to pośrednik będący przewoźnikiem umownym będzie musiał ponieść wobec klienta pełną odpowiedzialność finansową, włącznie z wypłatą odszkodowania. Dopiero w drugim etapie pośrednik może dochodzić zwrotu tego odszkodowania od faktycznego przewoźnika, który faktycznie spowodował szkodę. Z tego powodu pośrednicy często zawierają umowy w imieniu klienta, działając jako pełnomocnik lub agent, co pozwala uniknąć przyjęcia na siebie pełnej odpowiedzialności przewoźnika.
Pośrednik ponosi odpowiedzialność za prawidłowość przygotowanej dokumentacji przewozowej i za prawidłowe wykonanie formalności związanych z przewozem. Jeżeli pośrednik sporządzi list przewozowy CMR zawierający błędne informacje o towarze, jego wadze, wartości czy warunkach przewozu, i w wyniku tego powstanie szkoda, pośrednik będzie odpowiedzialny za konsekwencje tych błędów. Podobnie, jeżeli pośrednik nie dopełni wymaganych formalności celnych lub nie przygotuje niezbędnych certyfikatów, w wyniku czego przesyłka zostanie zatrzymana przez organy celne lub sanitarne, pośrednik będzie ponosił odpowiedzialność za opóźnienie i dodatkowe koszty.
Pośrednik odpowiada również za terminowe i prawidłowe wykonanie swoich obowiązków informacyjnych. Jeżeli pośrednik nie poinformuje klienta o problemach występujących podczas transportu, takich jak awaria pojazdu czy opóźnienie, przez co klient nie będzie mógł podjąć działań naprawczych, pośrednik może ponosić odpowiedzialność za powstałe w związku z tym szkody. Zakres odpowiedzialności pośrednika powinien być dokładnie określony w umowie spedycji zawartej ze zleceniodawcą. W umowie można wprowadzić ograniczenia odpowiedzialności, takie jak wyłączenie odpowiedzialności za szkody powstałe z winy przewoźnika lub ustalenie maksymalnej kwoty odszkodowania, o ile takie postanowienia nie są sprzeczne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa.
Ze względu na potencjalnie wysoką odpowiedzialność finansową, pośrednikom w transporcie zdecydowanie zaleca się zawarcie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej spedytora. Ubezpieczenie takie chroni pośrednika przed konsekwencjami finansowymi roszczeń zgłaszanych przez klientów w związku z niewłaściwym wykonaniem usług spedycyjnych. Ubezpieczenie może obejmować szkody wynikające z błędów w dokumentacji, niewłaściwego wyboru przewoźnika, naruszenia terminów dostawy czy utraty lub uszkodzenia przesyłki w przypadkach, gdy pośrednik ponosi za to odpowiedzialność. Suma ubezpieczenia powinna być dostosowana do wartości typowo organizowanych przewozów i może wynosić od kilkuset tysięcy złotych do kilku milionów złotych w przypadku firm organizujących przewozy towarów o wysokiej wartości. Niektórzy klienci, szczególnie duże korporacje, wymagają od pośredników przedstawienia polisy ubezpieczeniowej jako warunku rozpoczęcia współpracy.
Osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie prowadzącym działalność w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy pełni kluczową rolę w zapewnieniu zgodności działalności firmy z przepisami prawa i standardami branżowymi. Zgodnie z art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Wspólnot Europejskich numer 1071 z 2009 roku, przedsiębiorca wykonujący zawód w transporcie drogowym wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną, która w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi. Osoba ta musi mieć rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza, albo jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą.
Zarządzający transportem musi spełniać określone kryteria, w tym posiadać miejsce zamieszkania na terytorium Unii Europejskiej, posiadać dobrą reputację, co oznacza brak skazania prawomocnym wyrokiem za przestępstwa wymienione w art. 6 rozporządzenia 1071/2009, oraz posiadać wymagane kompetencje zawodowe potwierdzone certyfikatem kompetencji zawodowych w transporcie drogowym. Osoba zarządzająca transportem może pełnić tę funkcję maksymalnie w czterech różnych przedsiębiorstwach jednocześnie, przy czym łączna flota pojazdów we wszystkich przedsiębiorstwach, w których występuje ta sama osoba zarządzająca, nie może przekroczyć pięćdziesięciu pojazdów. W przypadku pośredników, którzy nie posiadają własnych pojazdów, ograniczenie to w praktyce nie ma zastosowania.
Rozporządzenie 1071/2009 precyzuje minimalny zakres obowiązków, które powinny być wykonywane przez zarządzającego transportem. Należą do nich utrzymanie i konserwacja pojazdów, sprawdzanie umów i dokumentów przewozowych, podstawowa księgowość związana z operacjami transportowymi, przydzielanie ładunków lub usług kierowcom i pojazdom oraz sprawdzanie procedur związanych z bezpieczeństwem. W przypadku przedsiębiorstwa prowadzącego pośrednictwo przy przewozie rzeczy, zadania zarządzającego transportem obejmują przede wszystkim nadzór nad prawidłowym wyborem przewoźników, weryfikację ich uprawnień, sprawdzanie dokumentacji transportowej, koordynację realizacji zleceń oraz kontrolę przestrzegania procedur jakościowych i bezpieczeństwa.
Zarządzający transportem powinien na bieżąco monitorować zmiany w przepisach prawnych dotyczących transportu drogowego i wdrażać niezbędne dostosowania w firmie. Osoba ta odpowiada również za prowadzenie ewidencji współpracujących przewoźników, archiwizowanie dokumentów transportowych oraz przygotowywanie dokumentacji na potrzeby kontroli organów nadzoru. Zakres obowiązków zarządzającego transportem powinien być szczegółowo określony w umowie zawartej z przedsiębiorcą, która może mieć formę umowy o pracę, umowy zlecenia, umowy o dzieło lub umowy o zarządzanie. Niezależnie od formy prawnej zatrudnienia, zarządzający musi faktycznie i na bieżąco wykonywać swoje obowiązki, a nie tylko figurować formalnie na stanowisku.
Zarządzający transportem ponosi osobistą odpowiedzialność za naruszenia przepisów popełnione w zakresie jego obowiązków. Odpowiedzialność ta jest niezależna od odpowiedzialności przedsiębiorcy i przewoźnika. Zgodnie z art. 92 ustawy o transporcie drogowym, zarządzający transportem lub osoba zarządzająca przedsiębiorstwem podlegają karze grzywny za niewyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty, nieprowadzenie wymaganej ewidencji czasu pracy kierowców, zlecanie przewozu podmiotom nieposiadającym odpowiednich uprawnień oraz inne naruszenia określone w załącznikach do ustawy. Wysokość kar w zależności od rodzaju naruszenia wynosi od pięciuset do dwóch tysięcy złotych za pojedyncze naruszenie.
W przypadku szczególnie poważnych lub powtarzających się naruszeń, zarządzający transportem może utracić swój certyfikat kompetencji zawodowych na mocy decyzji administracyjnej wydanej przez organ właściwy, którym jest zazwyczaj marszałek województwa. Utrata certyfikatu skutkuje niemożnością dalszego pełnienia funkcji zarządzającego transportem i może mieć poważne konsekwencje dla kariery zawodowej. Z tego powodu osoby pełniące funkcję zarządzającego transportem powinny bardzo starannie wykonywać swoje obowiązki, systematycznie kontrolować zgodność działań firmy z przepisami oraz dokumentować wszystkie podejmowane decyzje i działania kontrolne. Właściwe wykonywanie obowiązków przez zarządzającego transportem jest kluczowym czynnikiem zapewniającym legalność i bezpieczeństwo prowadzenia działalności w branży transportowej.
Prowadzenie działalności w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy bez wymaganej licencji jest nielegalnym działaniem podlegającym surowym sankcjom administracyjnym. Zgodnie z załącznikiem numer 3 do ustawy o transporcie drogowym, wykonywanie transportu drogowego, w tym pośrednictwa przy przewozie rzeczy, bez odpowiedniego zezwolenia lub licencji podlega karze pieniężnej w wysokości 12 000 złotych. Jest to jedna z podstawowych kar stosowanych przez organy kontrolne, takie jak Inspekcja Transportu Drogowego lub Wojewódzkie Inspektoraty Transportu Drogowego. W przypadku stwierdzenia ponownego naruszenia polegającego na wykonywaniu pośrednictwa bez licencji, kara może zostać znacznie podwyższona, a przedsiębiorca może zostać również wniesiony do rejestru przedsiębiorców niewiarygodnych.
Jeżeli pośrednik zleca wykonanie przewozu drogowego podmiotowi nieposiadającemu uprawnienia do wykonywania przewozu drogowego, w szczególności uprawnień wymaganych odpowiednio do rodzaju wykonywanego przewozu, podlega karze pieniężnej w wysokości 10 000 złotych. Kara ta jest nakładana na zarządzającego przedsiębiorstwem lub zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie. W praktyce oznacza to, że pośrednik przed zleceniem przewozu konkretnemu przewoźnikowi powinien każdorazowo zweryfikować, czy przewoźnik ten posiada ważną licencję transportową lub zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego oraz czy pojazd, którym będzie wykonywany transport, jest objęty wypisem z licencji.
W przypadku pośrednictwa przy przewozie osób, które jest innym rodzajem działalności objętej licencją spedycyjną, wprowadzono ostatnio znacznie surowsze sankcje, które mogą sięgać nawet miliona złotych. Zgodnie z nowelizacją ustawy o transporcie drogowym z 2024 roku, przedsiębiorca zajmujący się pośrednictwem przy przewozie osób, który wykonuje tę działalność bez odpowiedniej licencji, podlega karze finansowej w wysokości 500 000 złotych. W przypadku ponownego stwierdzenia takiego naruszenia kara wynosi milion złotych. Podobnie surowe kary grożą za nieprowadzenie lub niewłaściwe prowadzenie rejestru przekazanych zleceń przewozu osób oraz ewidencji przedsiębiorców, którym zleca się przewóz osób.
Choć pośrednictwo przy przewozie rzeczy nie jest objęte aż tak drastycznie wysokimi karami jak pośrednictwo przy przewozie osób, należy spodziewać się, że w przyszłości ustawodawca może również zaostrzyć sankcje w tym obszarze. Maksymalna kara, która może zostać nałożona na pośrednika w wyniku pojedynczej kontroli przeprowadzonej w siedzibie przedsiębiorcy, może sięgać nawet 1 500 000 złotych, jeżeli w trakcie kontroli zostanie stwierdzone kilka różnych naruszeń, za które nałożone zostaną kumulatywne kary. Warto podkreślić, że kary pieniężne nakładane przez organy kontrolne nie wykluczają dodatkowej odpowiedzialności cywilnej wobec klientów ani odpowiedzialności karnej w przypadku popełnienia przestępstwa, na przykład przestępstwa skarbowego czy oszustwa.
Oprócz kar pieniężnych, przedsiębiorca prowadzący działalność w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy może ponieść sankcję w postaci cofnięcia licencji. Zgodnie z art. 15 ustawy o transporcie drogowym, licencję cofa się, jeżeli przedsiębiorca nie spełnia już wymogów uprawniających do jej posiadania, rażąco naruszył warunki określone w licencji lub nie podjął działalności w ciągu sześciu miesięcy od dnia wydania licencji. Cofnięcie licencji następuje w drodze decyzji administracyjnej po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Przedsiębiorca, któremu cofnięto licencję, nie może ubiegać się o jej ponowne uzyskanie wcześniej niż po upływie trzech lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu stała się ostateczna.
Licencja może również wygasnąć z mocy prawa w określonych przypadkach. Licencja wygasa w razie upływu okresu, na który została udzielona, zrzeczenia się jej przez przedsiębiorcę, śmierci posiadacza licencji będącego osobą fizyczną, chyba że spadkobiercy uzyskają zgodę na czasowe kontynuowanie działalności, oraz likwidacji albo postanowienia o ogłoszeniu upadłości przedsiębiorcy, któremu została udzielona. Wygaśnięcie licencji powoduje obowiązek niezwłocznego zaprzestania prowadzenia działalności w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy oraz zwrócenia dokumentu licencji do organu, który ją wydał. Prowadzenie działalności po wygaśnięciu licencji jest traktowane jako prowadzenie działalności bez licencji i podlega tym samym sankcjom.
Przedsiębiorcy prowadzący działalność w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy mogą spodziewać się kontroli przeprowadzanych przez Inspekcję Transportu Drogowego oraz Wojewódzkie Inspektoraty Transportu Drogowego. Kontrole te mają na celu weryfikację przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym i innych regulacji dotyczących działalności transportowej. Kontrola firmy spedycyjnej prowadzona jest zazwyczaj po uprzednim zawiadomieniu o zamiarze jej wszczęcia, chyba że zachodzą szczególne okoliczności, takie jak uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa lub rażącego naruszenia przepisów, które uzasadniają przeprowadzenie kontroli bez uprzedzenia. Zawiadomienie jest doręczane przedsiębiorcy z odpowiednim wyprzedzeniem, zazwyczaj siedem dni przed planowanym terminem kontroli.
Przed rozpoczęciem kontroli inspektor powinien okazać legitymację służbową oraz wręczyć przedsiębiorcy lub osobie reprezentującej firmę upoważnienie do przeprowadzenia kontroli wydane przez właściwy organ. Upoważnienie powinno określać zakres kontroli, powołanie prawne oraz wskazywać osoby uprawnione do przeprowadzenia kontroli. Przedsiębiorca ma prawo do zapoznania się z tym dokumentem i w razie wątpliwości może żądać dodatkowych wyjaśnień lub skontaktować się z organem, który wydał upoważnienie. W trakcie kontroli inspektorzy mają bardzo szerokie uprawnienia, w tym prawo wglądu do dokumentacji firmowej, prawo żądania wyjaśnień od przedsiębiorcy i pracowników oraz prawo zabezpieczania dokumentów stanowiących dowód naruszenia przepisów.
Podczas kontroli prowadzonej w siedzibie przedsiębiorcy prowadzącego pośrednictwo przy przewozie rzeczy, inspektorzy weryfikują w pierwszej kolejności posiadanie ważnej licencji na wykonywanie transportu drogowego w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy. Sprawdzane jest, czy licencja nie wygasła, czy obejmuje zakres faktycznie prowadzonej działalności oraz czy dane w licencji są aktualne. Następnie kontrolerzy weryfikują, czy przedsiębiorca nadal spełnia warunki wymagane do posiadania licencji, w szczególności czy osoba zarządzająca transportem nadal posiada ważny certyfikat kompetencji zawodowych i czy faktycznie wykonuje swoje obowiązki w firmie.
Inspektorzy sprawdzają dokumentację dotyczącą współpracy z przewoźnikami. Kontroli podlegają umowy zawarte z przewoźnikami, listy przewozowe CMR dokumentujące wykonane przewozy, faktury wystawione przez przewoźników oraz korespondencja związana z realizacją zleceń transportowych. Szczególną uwagę inspektorzy zwracają na to, czy pośrednik zlecał przewozy wyłącznie przewoźnikom posiadającym odpowiednie uprawnienia do wykonywania transportu drogowego. W tym celu kontrolujący mogą żądać przedstawienia kopii licencji przewoźników, z którymi firma współpracowała, lub wypisów z tych licencji. Pośrednik powinien prowadzić ewidencję współpracujących przewoźników zawierającą dane identyfikacyjne firmy, numer licencji lub zezwolenia oraz daty ważności tych dokumentów.
Aby przygotować firmę do kontroli organów nadzoru, przedsiębiorca powinien systematycznie dbać o prawidłowe prowadzenie dokumentacji i przestrzeganie wszystkich przepisów. Zaleca się przeprowadzanie regularnych kontroli wewnętrznych, podczas których weryfikuje się kompletność dokumentacji, aktualność uprawnień współpracujących przewoźników oraz zgodność prowadzonej działalności z warunkami licencji. Wszelkie dokumenty związane z działalnością spedycyjną powinny być archiwizowane w sposób uporządkowany, umożliwiający szybkie ich odnalezienie na żądanie kontrolerów. Elektroniczne systemy zarządzania dokumentacją znacznie ułatwiają prowadzenie ewidencji i mogą skrócić czas trwania kontroli.
Podczas kontroli należy współpracować z inspektorami, udzielać rzetelnych wyjaśnień i niezwłocznie udostępniać żądane dokumenty. Warto jednak pamiętać, że przedsiębiorca ma określone prawa, w tym prawo do obecności przy wszystkich czynnościach kontrolnych, prawo do zgłaszania uwag do protokołu kontroli oraz prawo do odmowy wydania dokumentów, które nie mają związku z przedmiotem kontroli. Po zakończeniu kontroli sporządzany jest protokół, który zawiera opis przeprowadzonych czynności, stwierdzone nieprawidłowości oraz pouczenie o prawach i obowiązkach kontrolowanego. Przedsiębiorca ma prawo zgłosić zastrzeżenia do protokołu w terminie siedmiu dni. Jeżeli w trakcie kontroli stwierdzono naruszenia przepisów, organ kontrolny wszczyna postępowanie administracyjne zmierzające do nałożenia kary pieniężnej lub cofnięcia licencji.
Po przeczytaniu tego artykułu powinieneś podjąć następujące kroki:
Hasztagi
#PośrednictwoTransport #LicencjaSpedycyjna #TransportDrogowy #SpedycjaTSL #FirmaTransportowa #CertyfikatKompetencjiZawodowych #BranżaTSL #PrzewozRzeczy #PrawoTransportowe #DziałalnośćGospodarcza
 |
 |
 |