Opracował: dr inż. Bogusław Madej
Każdego dnia na drogach porusza się mnóstwo samochodów ciężarowych przewożących towary o łącznej ogromnej wartości finansowej. Jednak statystyki wypadków z udziałem pojazdów ciężarowych pokazują, że znaczna część z nich wynika z zaniedbań w kontroli stanu technicznego przed wyjazdem. Właściciel firmy transportowej, który nie dba o systematyczne przeglądy floty, naraża się nie tylko na wysokie mandaty sięgające nawet 15 000 zł, ale także na utratę licencji transportowej i dobrej reputacji przewoźnika. Kierowca, który pomija codzienną kontrolę pojazdu, ryzykuje życiem – własnym i innych uczestników ruchu drogowego.
W tym artykule przedstawiamy kompletną listę kontrolną dla kierowcy i warsztatu, która pozwoli na systematyczne sprawdzenie wszystkich kluczowych elementów pojazdu ciężarowego przed wyruszeniem w trasę. Dowiesz się, jakie elementy muszą być sprawdzone codziennie przez kierowcę, jakie przeglądy należą do obowiązków warsztatu, jakie dokumenty są wymagane podczas kontroli drogowej oraz jakie konsekwencje prawne i finansowe grożą za zaniedbania. Artykuł zawiera praktyczne wskazówki oparte na wytycznych Międzynarodowej Unii Transportu Drogowego (IRU), przepisach ustawy o transporcie drogowym oraz najnowszych rozporządzeniach Ministra Infrastruktury z 2025 roku.
Kontrola stanu technicznego pojazdu ciężarowego nie jest jedynie dobrą praktyką – to obowiązek prawny wynikający z kilku aktów normatywnych obowiązujących w Polsce i Unii Europejskiej. Znajomość tych przepisów jest bardzo ważna dla właścicieli firm transportowych, osób zarządzających transportem oraz kierowców zawodowych, ponieważ ich naruszenie skutkuje poważnymi konsekwencjami finansowymi i administracyjnymi. Podstawowe regulacje w tym zakresie określają ustawa z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 728) oraz ustawa z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1251).
Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kierujący wykonujący przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze grzywny w wysokości do 2000 złotych. Wykaz naruszeń oraz wysokość grzywien za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 1 do ustawy. Ważne jest, że przepis ten stosuje się również w przypadku ujawnienia naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego popełnionego za granicą, chyba że sprawca wykaże, iż za naruszenie została już nałożona kara. Oznacza to, że kierowca, który został ukarany podczas kontroli w Niemczech za brak ważnego przeglądu technicznego, nie musi ponownie płacić mandatu w Polsce – pod warunkiem udokumentowania wcześniejszej kary.
Uprawnienia organów kontrolujących, czyli Policji oraz Inspekcji Transportu Drogowego, określa art. 129 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Funkcjonariusze są uprawnieni do sprawdzania stanu technicznego, wyposażenia, ładunku, wymiarów, masy lub nacisku osi pojazdu znajdującego się na drodze. W praktyce oznacza to, że kontrolujący może dokładnie zbadać układ hamulcowy, kierowniczy, oświetlenie, wyposażenie elektryczne, osie, koła, opony, zawieszenie, podwozie oraz elementy do niego przymocowane. Może również sprawdzić emisję spalin, wycieki paliwa czy oleju, a w przypadku potrzeby – użyć podnośnika lub kanału przeglądowego do dokładniejszej oceny stanu technicznego pojazdu.
Na poziomie europejskim najważniejszym aktem regulującym dostęp do zawodu przewoźnika drogowego i jego wykonywanie jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 roku. Rozporządzenie to określa cztery podstawowe wymagania, które musi spełniać każdy przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego:
Dobra reputacja przewoźnika może zostać podważona w przypadku ujawnienia przez właściwy organ, że przedsiębiorca systematycznie nie dba o stan techniczny swoich pojazdów.
Załącznik IV do rozporządzenia (WE) nr 1071/2009 wymienia najpoważniejsze naruszenia, które mogą prowadzić do zawieszenia lub cofnięcia zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Wśród nich znajduje się m.in. kierowanie pojazdem bez ważnego certyfikatu stwierdzającego zdatność do ruchu drogowego (jeżeli taki dokument jest wymagany) lub z poważnym uszkodzeniem układu hamulcowego, kierowniczego, kół/opon, zawieszenia lub podwozia, które mogłoby stanowić bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa drogowego. Takie naruszenie może prowadzić do unieruchomienia pojazdu podczas kontroli oraz wszczęcia postępowania mającego na celu ocenę dobrej reputacji przewoźnika.
Ministerstwo Infrastruktury zakończyło prace nad zmianą wysokości opłat za przeprowadzanie badań technicznych pojazdów. W dniu 3 września 2025 roku podpisane zostało rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie wysokości opłat związanych z prowadzeniem stacji kontroli pojazdów oraz przeprowadzaniem badań technicznych pojazdów. Nowe stawki dotykają właścicieli firm transportowych posiadających floty ciężarówek, gdyż za przegląd techniczny samochodu ciężarowego ponad 3,5 tony wzrosła ze 153 zł. do 233 zł.
Warto jednak pamiętać, że nowe przepisy wprowadzają również korzyści – dokumentację zdjęciową badania technicznego (zdjęcia pojazdu i drogomierza), szkolenia diagnostów oraz bardziej restrykcyjne procedury, które mają podnieść jakość przeglądów i zwiększyć bezpieczeństwo ruchu drogowego.
Codzienna kontrola stanu technicznego pojazdu przez kierowcę to podstawowy element bezpieczeństwa w transporcie drogowym. Nie jest to jedynie formalność – prawidłowo przeprowadzona kontrola codzienna pojazdu przed wyjazdem w trasę może zapobiec poważnym awariom, wypadkom oraz kosztownym przestojom w drodze. Międzynarodowa Unia Transportu Drogowego (IRU) opracowała szczegółowe wytyczne dotyczące codziennej kontroli pojazdu ciężarowego, które stanowią wzorcową praktykę stosowaną przez przewoźników na całym świecie. W polskich warunkach właściciel firmy transportowej powinien zapewnić kierowcom odpowiednie szkolenie z zakresu kontroli codziennej przed wyjazdem oraz wyposażyć ich w pisemną listę kontrolną, która pomoże systematycznie sprawdzić wszystkie kluczowe elementy.
Kontrola codzienna powinna obejmować zarówno ciągnik siodłowy, jak i przyczepę lub naczepę. Kierowca powinien rozpocząć od wizualnej oceny ogólnego stanu pojazdu – czy nie ma widocznych uszkodzeń nadwozia, wycieków płynów pod pojazdem, czy wszystkie elementy są prawidłowo zamocowane. Następnie należy przejść do systematycznej kontroli poszczególnych układów i elementów. Dobrą praktyką jest wykonywanie kontroli zawsze w tej samej kolejności, co minimalizuje ryzyko pominięcia któregokolwiek z elementów. Zaleca się rozpoczęcie od sprawdzenia dokumentów pojazdu i wyposażenia obowiązkowego, następnie przejście do kontroli układu hamulcowego, opon, oświetlenia, płynów eksploatacyjnych oraz zakończenie sprawdzeniem ładunku i jego mocowania.
Warto podkreślić, że kontrola codzienna powinna być przeprowadzana przed każdym wyjazdem, nie tylko na początku tygodnia pracy. W samochodach ciężarowych zaawansowanych technicznie kierowca przed ruszeniem w trasę musi przeanalizować wskazania wyświetlane na panelu kontrolnym – lampki ostrzegawcze mogą sygnalizować problemy z układem hamulcowym (ABS), poduszkami powietrznymi, ciśnieniem oleju czy temperaturą płynu chłodzącego. Zignorowanie ostrzeżeń wyświetlanych przez komputer pokładowy może prowadzić do poważnej awarii silnika lub innych układów, a w konsekwencji – do bardzo kosztownej naprawy i wielodniowego przestoju pojazdu.
Międzynarodowa Unia Transportu Drogowego opracowała wzorcową listę kontrolną dla kierowcy samochodu ciężarowego, która obejmuje wszystkie kluczowe elementy wymagające sprawdzenia przed wyruszeniem w trasę. Lista ta stanowi sprawdzony standard w branży transportowej. Kierowca powinien systematycznie sprawdzić wyposażenie pojazdu – czy w kabinie znajduje się sprawna gaśnica z aktualną legalizacją, trójkąt ostrzegawczy w dobrym stanie technicznym, kamizelka odblaskowa oraz apteczka pierwszej pomocy. Następnie należy skontrolować hamulce i linki hamulcowe zarówno w ciągniku, jak i w przyczepie lub naczepie.
Kolejnym etapem jest kontrola opon – kierowca musi sprawdzić ciśnienie w oponach (zarówno w ciągniku, jak i naczepie) oraz głębokość bieżnika. Polskie prawo dopuszcza do ruchu drogowego pojazdy wyposażone w opony, których bieżnik jest nie niższy niż 1,6 mm, jednak dla pojazdów ciężarowych zaleca się wymianę opon już przy głębokości bieżnika 4 mm, aby zapewnić odpowiedni poziom bezpieczeństwa, szczególnie w trudnych warunkach pogodowych. Kierowca powinien również sprawdzić poziom płynów eksploatacyjnych – oleju silnikowego, płynu chłodzącego oraz płynu hamulcowego. Ważne jest również sprawdzenie poziomu paliwa i zaplanowanie tras z uwzględnieniem lokalizacji stacji paliw, aby uniknąć wyczerpania paliwa w trasie.
Właściciel firmy transportowej powinien wprowadzić obowiązek pisemnego potwierdzania przeprowadzenia kontroli codziennej przez kierowcę. W praktyce oznacza to, że kierowca przed wyruszeniem w trasę wypełnia kartę kontroli codziennej, w której zaznacza sprawdzone elementy oraz ewentualne usterki wymagające naprawy. Taka dokumentacja służy nie tylko jako dowód zachowania należytej staranności przez przewoźnika, ale również jako narzędzie monitorowania stanu technicznego floty oraz planowania przeglądów i napraw. W przypadku kontroli drogowej lub wypadku, posiadanie udokumentowanych kart kontroli codziennej może stanowić ważny dowód na to, że firma transportowa dba o bezpieczeństwo swoich pojazdów.
Właściciel firmy transportowej może również wdrożyć elektroniczne systemy kontroli codziennej, które są zintegrowane z systemem zarządzania flotą. Kierowca za pomocą aplikacji mobilnej wypełnia listę kontrolną, a dane automatycznie trafiają do systemu zarządzania, gdzie są analizowane przez osobę odpowiedzialną za utrzymanie floty. Nowoczesne systemy pozwalają również na automatyczne przypomnienia o zbliżających się terminach przeglądów technicznych, wymiany oleju czy legalizacji tachografu. Dzięki temu właściciel firmy ma pełną kontrolę nad stanem technicznym swojej floty i może szybko reagować na pojawiające się usterki.
Układ hamulcowy to bez wątpienia najważniejszy element bezpieczeństwa w pojeździe ciężarowym. Właściwie funkcjonujący system hamulcowy pozwala na bezpieczne zatrzymanie pojazdu o masie całkowitej 40 ton, nawet przy pełnym obciążeniu i w trudnych warunkach drogowych. Niesprawny układ hamulcowy jest jedną z najczęściej występujących przyczyn wypadków z udziałem pojazdów ciężarowych – wydłużona droga hamowania może prowadzić do najechania na pojazd poprzedzający, zjazdu z drogi lub przewrócenia się pojazdu podczas hamowania w zakręcie. Dlatego kontrola układu hamulcowego musi być przeprowadzana regularnie, zarówno przez kierowcę przed każdym wyjazdem, jak i przez mechanika podczas przeglądów okresowych.
Kierowca przed wyruszeniem w trasę powinien sprawdzić skuteczność działania hamulców nożnego oraz hamulca postojowego. Najlepszym sposobem jest wykonanie krótkiego przejazdu testowego na terenie bazy lub parkingu, podczas którego można sprawdzić, czy hamulce działają równomiernie i nie powodują ściągania pojazdu na bok. Nierównomierne działanie hamulców może świadczyć o zużyciu klocków hamulcowych tylko po jednej stronie osi, uszkodzeniu tarcz hamulcowych lub problemach z siłownikami hamulcowymi. Kierowca powinien również sprawdzić poziom płynu hamulcowego w zbiorniku – zbyt niski poziom może świadczyć o nieszczelności układu hamulcowego, co stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa.
W pojazdach wyposażonych w system ABS (Anti-lock Braking System) kierowca powinien zwrócić uwagę na lampkę kontrolną ABS na desce rozdzielczej. Jeśli lampka świeci się po uruchomieniu silnika i nie gaśnie po kilku sekundach, oznacza to usterkę systemu ABS, która wymaga pilnej naprawy w warsztacie. Należy pamiętać, że brak działającego systemu ABS w pojeździe ciężarowym znacząco zwiększa ryzyko blokady kół podczas hamowania, co może prowadzić do utraty kontroli nad pojazdem, szczególnie na śliskiej nawierzchni. W przypadku przyczep i naczep kierowca musi sprawdzić linki hamulcowe oraz działanie hamulców przyczepy – podczas jazdy testowej po naciśnięciu pedału hamulca nie powinno być słychać nietypowych dźwięków świadczących o uszkodzeniu klocków lub tarcz.
Podczas okresowego badania technicznego pojazdu ciężarowego diagnosta przeprowadza dokładną kontrolę układu hamulcowego za pomocą specjalistycznego wyposażenia pomiarowego. Pojazd wjeżdża na stanowisko wyposażone w rolki pomiarowe, które pozwalają na precyzyjne zmierzenie skuteczności hamowania oraz równomierności działania hamulców na poszczególnych kołach. Diagnosta sprawdza również stan przewodów hamulcowych – uszkodzone lub skorodowane przewody mogą prowadzić do wycieku płynu hamulcowego i całkowitej utraty sprawności hamulców. Kontrolowane są także klocki hamulcowe, tarcze hamulcowe oraz siłowniki – jeśli grubość klocków hamulcowych jest mniejsza niż 1/4 cala (około 6 mm), wymagana jest ich natychmiastowa wymiana.
Właściciel firmy transportowej powinien zaplanować wymianę klocków hamulcowych zanim osiągną one minimalną dopuszczalną grubość. W praktyce oznacza to, że klocki powinny być wymieniane profilaktycznie co 30 000 – 50 000 km, w zależności od intensywności użytkowania pojazdu oraz warunków eksploatacji (jazda w terenie górskim powoduje szybsze zużycie klocków niż jazda po płaskim terenie). Regularna wymiana klocków hamulcowych zapobiega uszkodzeniu tarcz hamulcowych, co generuje znacznie wyższe koszty naprawy. Warto również pamiętać o regularnej wymianie płynu hamulcowego – zaleca się wymianę co 2 lata lub co 60 000 km, ponieważ płyn hamulcowy ma tendencję do pochłaniania wilgoci z powietrza, co obniża jego temperaturę wrzenia i może prowadzić do utraty skuteczności hamulców podczas intensywnego hamowania.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów określa katalog usterek, które wykluczają pojazd z dalszego uczestnictwa w ruchu drogowym. W przypadku układu hamulcowego do najpoważniejszych usterek zalicza się następujące objawy:
Jeśli diagnosta stwierdzi którąkolwiek z tych usterek podczas badania technicznego, pojazd nie otrzyma pozytywnego wyniku przeglądu i musi zostać naprawiony przed ponownym badaniem. W przypadku kontroli drogowej funkcjonariusz może zatrzymać dowód rejestracyjny i nakazać odholowanie pojazdu na lawecie do warsztatu.
Stan opon w pojeździe ciężarowym ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo jazdy, zużycie paliwa oraz komfort prowadzenia pojazdu. Zużyte opony zwiększają ryzyko aquaplaningu (utraty przyczepności na mokrej nawierzchni), wydłużają drogę hamowania oraz zwiększają zużycie paliwa. Właściciel firmy transportowej powinien zatem traktować regularną kontrolę stanu opon jako jeden z priorytetów w utrzymaniu floty. Kierowca przed każdym wyjazdem musi sprawdzić ciśnienie w oponach oraz ich ogólny stan techniczny, natomiast warsztat podczas przeglądów okresowych przeprowadza dokładniejszą ocenę zużycia bieżnika oraz identyfikuje uszkodzenia wymagające wymiany opony.
Utrzymanie odpowiedniego ciśnienia w oponach jest kluczowe zarówno dla bezpieczeństwa, jak i ekonomiki eksploatacji pojazdu ciężarowego. Zbyt niskie ciśnienie w oponach prowadzi do ich nadmiernego zużycia, zwiększenia oporu toczenia (a co za tym idzie – wzrostu zużycia paliwa) oraz zwiększenia ryzyka przegrzania opony i jej uszkodzenia. Zbyt wysokie ciśnienie natomiast powoduje nierównomierne zużycie środkowej części bieżnika oraz pogorszone właściwości jezdne pojazdu. Kierowca powinien sprawdzać ciśnienie w oponach codziennie przed wyruszeniem w trasę, używając do tego celu sprawnego manometru. Warto pamiętać, że ciśnienie powinno być mierzone w oponach zimnych (przed rozpoczęciem jazdy), ponieważ podczas jazdy opony nagrzewają się i ciśnienie w nich wzrasta.
Zalecane ciśnienie w oponach pojazdu ciężarowego jest określone przez producenta pojazdu i zależy od obciążenia osi. Dla ciągnika siodłowego typowe ciśnienie w oponach osi przedniej wynosi 8,5 – 9,0 bar, natomiast w oponach osi tylnej (napędowej) – 7,0 – 8,0 bar. W przypadku naczepy ciśnienie w oponach wynosi zazwyczaj 7,5 – 8,5 bar. Właściciel firmy transportowej powinien wyposażyć każdego kierowcę w sprawny manometr oraz instrukcję określającą prawidłowe ciśnienie dla poszczególnych osi pojazdu. Nowoczesne pojazdy ciężarowe są wyposażone w system monitorowania ciśnienia w oponach (TPMS – Tire Pressure Monitoring System), który automatycznie ostrzega kierowcę o spadku ciśnienia w którejkolwiek z opon. Wdrożenie takiego systemu w całej flocie znacząco zmniejsza ryzyko awarii związanych z niewłaściwym ciśnieniem w oponach.
Zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami, do ruchu drogowego dopuszcza się pojazdy wyposażone w opony, których bieżnik jest nie niższy niż 1,6 mm. Jednak dla pojazdów ciężarowych zaleca się wymianę opon już przy głębokości bieżnika 4 mm, szczególnie w przypadku opon montowanych na osi kierowniczej. Opony z płytkim bieżnikiem znacząco wydłużają drogę hamowania na mokrej nawierzchni oraz zwiększają ryzyko aquaplaningu. Kierowca powinien regularnie sprawdzać głębokość bieżnika, najlepiej za pomocą miernika głębokości bieżnika dostępnego w większości stacji benzynowych i warsztatów ogumieniowych. Warto również zwracać uwagę na równomierność zużycia bieżnika – nierównomierne zużycie (np. tylko po jednej stronie opony) może świadczyć o nieprawidłowym ustawieniu geometrii zawieszenia lub niewłaściwym ciśnieniu w oponach.
Najczęściej występującymi rodzajami uszkodzeń opon w samochodach ciężarowych są kolejno:
Kierowca podczas codziennej kontroli powinien dokładnie obejrzeć wszystkie opony pod kątem widocznych uszkodzeń – każde przecięcie głębsze niż 6 mm lub widoczne druty stalowe w konstrukcji opony wymagają natychmiastowej wymiany opony. Jazda z uszkodzoną oponą nie tylko zagraża bezpieczeństwu, ale również może prowadzić do jej całkowitego zniszczenia i konieczności wymiany, co generuje znacznie wyższe koszty niż profilaktyczna wymiana.
Podczas okresowego badania technicznego pojazdu ciężarowego diagnosta przeprowadza szczegółową kontrolę stanu opon. Sprawdzana jest głębokość bieżnika na wszystkich kołach pojazdu oraz zgodność montażu opon – na jednej osi muszą być zamontowane opony tego samego rodzaju (nie można montować opony letniego i zimowej na jednej osi). Diagnosta sprawdza również, czy na oponach nie ma widocznych uszkodzeń mechanicznych oraz czy opony nie są starsze niż 10 lat (zgodnie z zaleceniami producentów opon ich maksymalny wiek eksploatacyjny wynosi 10 lat od daty produkcji). Ważne jest również, aby opony były dopuszczone do stosowania w pojazdach ciężarowych – na boku opony musi być oznaczenie wskaźnika nośności oraz kategorii prędkości odpowiedniej dla danego pojazdu.
Prawidłowo działające oświetlenie i sygnalizacja w pojeździe ciężarowym są niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa zarówno w dzień, jak i w nocy. Niesprawne oświetlenie ogranicza widoczność pojazdu dla innych uczestników ruchu drogowego, co znacząco zwiększa ryzyko wypadku, szczególnie podczas manewrów cofania lub zmiany pasa ruchu. Kierowca przed każdym wyjazdem musi sprawdzić działanie wszystkich świateł – przednich, tylnych, kierunkowskazów, świateł hamulcowych oraz oświetlenia obrysowego (tzw. „obrysówki"). Właściciel firmy transportowej powinien zapewnić dostępność zapasowych żarówek oraz instrukcji ich wymiany, aby kierowca mógł samodzielnie wymienić przepaloną żarówkę podczas postoju.
Sprawdzenie oświetlenia przed wyruszeniem w trasę powinno obejmować wszystkie elementy oświetlenia pojazdu oraz przyczepy lub naczepy. Kierowca powinien włączyć światła mijania i sprawdzić, czy obie lampy przednie świecą z odpowiednią intensywnością. Następnie należy włączyć światła drogowe i upewnić się, że działają prawidłowo. Kierunkowskazy należy sprawdzić po obu stronach pojazdu – zarówno przednie, jak i tylne oraz boczne powtarzacze kierunkowskazów. Warto również sprawdzić, czy lampka kontrolna kierunkowskazów na desce rozdzielczej miga z prawidłową częstotliwością – szybsze miganie może świadczyć o przepaleniu jednej z żarówek. Światła hamulcowe można sprawdzić, prosząc drugą osobę o obserwację tylnej części pojazdu podczas wciskania pedału hamulca, lub wykorzystując odbicie w szybie budynku lub innego pojazdu.
Oświetlenie obrysowe (obrysówki) jest szczególnie ważne w pojazdach ciężarowych, ponieważ pozwala innym uczestnikom ruchu na ocenę gabarytów pojazdu, szczególnie w nocy lub w warunkach ograniczonej widoczności. Kierowca musi sprawdzić, czy wszystkie lampki obrysówki działają prawidłowo – zarówno na przyczepie, jak i na ciągniku. Niesprawna obrysówka jest częstym powodem zatrzymania pojazdu do kontroli przez Policję lub Inspekcję Transportu Drogowego. Wymiana żarówki w obrysówce jest zazwyczaj prosta i można ją przeprowadzić samodzielnie w kilka minut, dlatego nie ma żadnego usprawiedliwienia dla jazdy z niesprawnym oświetleniem obrysowym. Najczęściej występującym problemem jest urwana „obrysówka" spowodowana uszkodzeniem mechanicznym – w takim przypadku konieczna jest naprawa w warsztacie lub wymiana całego zestawu oświetlenia.
Podczas okresowego badania technicznego diagnosta przeprowadza dokładną kontrolę ustawienia i natężenia świateł za pomocą specjalistycznego urządzenia pomiarowego. Światła mijania muszą być ustawione w taki sposób, aby nie oślepiały kierowców nadjeżdżających z przeciwka, ale jednocześnie zapewniały odpowiednią widoczność drogi przed pojazdem. Nieprawidłowe ustawienie świateł może być spowodowane uszkodzeniem zawieszenia, nierównym obciążeniem pojazdu lub wcześniejszym uderzeniem przedniej części pojazdu. Diagnosta sprawdza również sprawność świateł cofania, przeciwmgielnych oraz awaryjnych. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w działaniu któregokolwiek z elementów oświetlenia, pojazd nie otrzyma pozytywnego wyniku badania technicznego i będzie wymagał naprawy.
Prawidłowe poziomy i stan płynów eksploatacyjnych są kluczowe dla niezawodności i trwałości silnika oraz innych układów pojazdu ciężarowego. Właściciel firmy transportowej powinien zapewnić regularne kontrole i wymiany płynów eksploatacyjnych zgodnie z zaleceniami producenta pojazdu. Kierowca natomiast musi przed każdym wyjazdem sprawdzić poziomy najważniejszych płynów – oleju silnikowego, płynu chłodzącego oraz płynu hamulcowego. Zbyt niski poziom któregokolwiek z tych płynów może prowadzić do poważnej awarii silnika lub układu hamulcowego, co skutkuje kosztowną naprawą oraz wielodniowym przestojem pojazdu.
Olej silnikowy pełni w silniku kilka kluczowych funkcji – smaruje pracujące elementy, chłodzi silnik, chroni przed korozją oraz odprowadza zanieczyszczenia, które są następnie zatrzymywane przez filtr oleju. Prawidłowy poziom oleju silnikowego jest niezbędny dla niezawodnej pracy silnika – zbyt niski poziom może prowadzić do zatarcia silnika i konieczności jego wymiany, co wiąże się z kosztem nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Aby prawidłowo sprawdzić poziom oleju, należy pamiętać, aby zrobić to przed uruchomieniem silnika i tylko wtedy, gdy samochód stoi na równej powierzchni. Kierowca powinien wyjąć bagnet olejowy, wytrzeć go czystą szmatką, włożyć ponownie do silnika i wyciągnąć w celu dokonania odczytu. Wskaźnik poziomu oleju powinien wskazywać między minimum a maksimum – jeśli poziom jest bliski minimum, należy dolać olej tej samej specyfikacji, jaki znajduje się w silniku.
Olej silnikowy powinien być wymieniany zgodnie z zaleceniami producenta pojazdu – zazwyczaj raz do roku lub po przejechaniu 20 000 – 30 000 km. W ostatnim czasie popularne stały się oleje „long life", które mają dłuższy okres przydatności i można na nich przejechać nawet do 50 000 km, pod warunkiem stosowania paliwa dobrej jakości oraz eksploatacji pojazdu w korzystnych warunkach. Właściciel firmy transportowej powinien prowadzić szczegółową dokumentację wymian oleju dla każdego pojazdu we flocie, aby móc planować przeglądy oraz monitorować koszty eksploatacji. Warto również regularnie analizować wyniki analiz oleju przeprowadzanych przez specjalistyczne laboratoria – pozwala to na wczesne wykrycie zużycia elementów silnika i zaplanowanie naprawy przed poważniejszą awarią.
Układ chłodzenia reguluje temperaturę silnika i zapobiega jego przegrzaniu. Niski poziom płynu chłodzącego może spowodować przegrzanie silnika, uszkodzenie głowicy lub uszczelek, a w najgorszym przypadku – całkowite zatarcie silnika. Kierowca powinien sprawdzać poziom płynu chłodzącego codziennie przed wyruszeniem w trasę – zbiornik wyrównawczy płynu chłodzącego znajduje się zazwyczaj w pobliżu chłodnicy i jest przezroczysty, dzięki czemu można łatwo ocenić poziom płynu. Poziom powinien mieścić się między poziomem minimalnym a maksymalnym zaznaczonym na zbiorniku. Jeśli poziom jest niski, należy dolać płyn chłodzący tego samego rodzaju, jaki jest aktualnie w układzie chłodzenia. Ważne jest, aby nigdy nie otwierać korka chłodnicy przy gorącym silniku – ciśnienie w układzie chłodzenia przy gorącym silniku może spowodować gwałtowne wyrzucenie gorącego płynu i oparzenie.
Kierowca powinien również sprawdzić, czy nie ma wycieków płynu chłodzącego z węży, chłodnicy lub uszczelek. Wycieki płynu chłodzącego można łatwo rozpoznać po charakterystycznej słodkawej woni oraz plamach pod pojazdem (płyn chłodzący ma zazwyczaj zielony, pomarańczowy lub różowy kolor). W przypadku stwierdzenia wycieków konieczna jest pilna naprawa w warsztacie. Sprawność chłodnicy i węży ma kluczowe znaczenie dla zapobiegania przegrzaniu silnika, szczególnie podczas jazdy w upalne dni lub w terenie górskim. Właściciel firmy transportowej powinien zaplanować wymianę płynu chłodzącego co 2 – 3 lata lub co 100 000 km, ponieważ z czasem płyn traci swoje właściwości ochronne i może prowadzić do korozji układu chłodzenia.
Płyn hamulcowy jest niezbędny do prawidłowego działania układu hamulcowego – przenosi nacisk z pedału hamulca do zacisków hamulcowych. Zbyt niski poziom płynu hamulcowego może świadczyć o wycieku w układzie hamulcowym, co stanowi bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa. Kierowca powinien regularnie sprawdzać poziom płynu hamulcowego w zbiorniku, który zazwyczaj znajduje się w pobliżu pedałów hamulca. Zbiornik płynu hamulcowego jest przezroczysty i posiada oznaczenia poziomu minimalnego i maksymalnego. Jeśli poziom płynu jest bliski minimum lub spada w krótkim czasie, konieczna jest pilna kontrola układu hamulcowego w warsztacie w celu wykrycia i usunięcia wycieku. Warto również pamiętać o regularnej wymianie płynu hamulcowego – zaleca się wymianę co 2 lata, ponieważ płyn hamulcowy pochłania wilgoć z powietrza, co obniża jego temperaturę wrzenia i może prowadzić do utraty skuteczności hamulców podczas intensywnego hamowania.
Płyn wspomagania układu kierowniczego umożliwia łatwe manewrowanie kierownicą nawet przy dużym obciążeniu pojazdu. Mały zbiornik płynu wspomagania znajduje się zazwyczaj w podstawie przedniej szyby. Poziom powinien mieścić się między poziomem minimalnym a maksymalnym zaznaczonym na zbiorniku. Zbyt niski poziom płynu wspomagania może powodować trudności w sterowaniu pojazdem oraz charakterystyczny skowyt pompy wspomagania. W przypadku stwierdzenia niskiego poziomu płynu należy dolać płyn tego samego rodzaju oraz skontrolować układ wspomagania w warsztacie pod kątem ewentualnych wycieków. Właściciel firmy transportowej powinien zapewnić dostępność zapasowych płynów eksploatacyjnych w bazie, aby kierowcy mogli uzupełnić poziomy przed wyjazdem w trasę.
Układ kierowniczy i zawieszenie mają bezpośredni wpływ na stabilność pojazdu, komfort jazdy oraz bezpieczeństwo przewozu ładunku. Niesprawny układ kierowniczy może prowadzić do utraty kontroli nad pojazdem, szczególnie podczas manewrów na wysokiej prędkości lub w trudnych warunkach drogowych. Zużyte elementy zawieszenia powodują nierównomierne zużycie opon, pogorszone właściwości jezdne pojazdu oraz zwiększone obciążenie mechaniczne ładunku. Kierowca powinien zwracać uwagę na nietypowe objawy podczas jazdy – nadmierne luzy w układzie kierowniczym, wibracje kierownicy, nierównomierne zachowanie pojazdu podczas hamowania lub przechyły nadwozia podczas pokonywania zakrętów. Wszystkie te symptomy mogą świadczyć o zużyciu elementów układu kierowniczego lub zawieszenia i wymagają pilnej kontroli w warsztacie.
Podczas okresowego badania technicznego diagnosta przeprowadza szczegółową kontrolę układu kierowniczego za pomocą wyspecjalizowanego stanowiska pomiarowego. Sprawdzany jest stan połączeń, stopień zużycia i występowanie luzów w drążkach kierowniczych, przegubach oraz końcówkach drążków. Kontrolowane są również osłony gumowe elementów układu kierowniczego – brak lub uszkodzone osłony gumowe prowadzą do przedostawania się zanieczyszczeń do przegubów i ich przyspieszonego zużycia. Diagnosta sprawdza również zabezpieczenia połączeń śrubowych w układzie kierowniczym – brak wymaganych zabezpieczeń może prowadzić do samoistnego poluzowania się połączeń i awarii układu kierowniczego. Zbyt duży luz na wielowypuście wału kierowniczego oraz wszelkie luzy lub zacięcia wpływające na działanie układu kierowniczego są traktowane jako usterki wykluczające pojazd z ruchu drogowego.
Zawieszenie pojazdu ciężarowego musi wytrzymywać bardzo duże obciążenia, szczególnie podczas jazdy z pełnym ładunkiem po nierównych nawierzchniach. Diagnosta podczas badania technicznego sprawdza, czy w elementach metalowo-gumowych zawieszenia występują luzy, czy amortyzatory sprężyny zawieszenia nie są uszkodzone i amortyzatory nie wykazują dużych wycieków. Uszkodzony amortyzator może prowadzić do utraty stabilności pojazdu podczas hamowania lub podczas pokonywania zakrętów. Właściciel firmy transportowej powinien planować wymianę amortyzatorów co 100 000 – 150 000 km lub w przypadku stwierdzenia widocznych wycieków oleju z amortyzatora. Warto również pamiętać o regularnym smarowaniu punktów smarowania zawieszenia – producenci pojazdów ciężarowych zalecają smarowanie co 10 000 – 20 000 km, co znacząco wydłuża żywotność elementów zawieszenia.
Prawidłowe rozmieszczenie i mocowanie ładunku ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa przewozu oraz stabilności pojazdu podczas jazdy. Nieprawidłowo zabezpieczony ładunek może przemieścić się podczas hamowania, przyspieszania lub pokonywania zakrętów, co prowadzi do utraty kontroli nad pojazdem, uszkodzenia ładunku lub wypadku drogowego. Każdorazowo przed wyruszeniem w trasę kierowca musi sprawdzić mocowanie ładunku i upewnić się, że jest on równomiernie rozmieszczony oraz odpowiednio zabezpieczony. Właściciel firmy transportowej powinien zapewnić odpowiednie wyposażenie do mocowania ładunków – pasy mocujące o odpowiedniej wytrzymałości, blokady drewniane lub metalowe, listwy do mocowania oraz instrukcje dotyczące prawidłowego zabezpieczania różnych rodzajów ładunków.
Podstawowe regulacje dotyczące mocowania ładunków w Polsce znajdują się w ustawie Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 roku. Art. 61 tej ustawy określa ogólne wytyczne dotyczące mocowania ładunku – ładunek nie może przekraczać dopuszczalnej masy całkowitej ani dopuszczalnej ładowności pojazdu. Może wystać z boku maksymalnie na 23 cm z każdej strony, z tyłu nie może przekraczać odległości większej niż 2 metry od obrysu pojazdu, a z przodu nie może wychodzić więcej niż 0,5 metra poza przednią część obrysu samochodu. Wystający ładunek musi być odpowiednio oznakowany chorągiewkami, pasami, a w razie słabej widoczności – światłami. Kierowca musi zapewnić równomierne rozmieszczenie ładunku wewnątrz pojazdu lub kontenera, co ma kluczowe znaczenie dla zachowania równowagi i stabilności podczas ruchu.
Do mocowania ładunków stosuje się pasy mocujące (taśmy zabezpieczające) wykonane z wytrzymałych materiałów (poliestrów). Pasy mocujące przypina się wokół towarów i mocuje do konstrukcji pojazdu lub kontenera. Bardzo ważne jest odpowiednie naprężenie pasów mocujących – zbyt luźne mocowanie może prowadzić do przemieszczania się towaru podczas jazdy, natomiast zbyt mocne naprężenie może uszkodzić ładunek. Kierowca powinien sprawdzić naprężenie materiałów mocujących, aby ładunek był sztywno i pewnie unieruchomiony. Zaleca się również regularne kontrole ładunku podczas jazdy – po pierwszych 50 km jazdy oraz następnie co 200 – 300 km lub po każdym dłuższym postoju. Jeśli kierowca zauważy jakiekolwiek przesunięcia lub luźne mocowanie, powinien natychmiast zatrzymać się i poprawić zabezpieczenie ładunku.
W Polsce są dwa organy uprawnione do przeprowadzenia kontroli mocowania ładunków – Policja oraz Inspekcja Transportu Drogowego. Policja działa na podstawie art. 129 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zakresie kontroli dokumentów oraz art. 129 ust. 2 pkt 4 w zakresie kontroli ładunku. Inspekcja Transportu Drogowego również posiada uprawnienia do kontroli mocowania ładunków na podstawie art. 129a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Podczas kontroli funkcjonariusze sprawdzają, czy ładunek został zamocowany zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz czy nie przekracza dopuszczalnej masy całkowitej lub nacisku osi pojazdu.
Nieprawidłowe mocowanie ładunku może skutkować grzywną nałożoną na kierowcę oraz karą pieniężną nałożoną na przewoźnika. Dodatkowo, w przypadku wypadku spowodowanego nieprawidłowym zabezpieczeniem ładunku, odpowiedzialność prawną ponosi przewoźnik. Warto jednak pamiętać, że zgodnie z art. 65 pkt 3 ustawy Prawo przewozowe, przewoźnik nie ponosi odpowiedzialności za utratę, ubytek lub uszkodzenie ładunku, jeśli nastąpiło ono na skutek ładowania, rozmieszczania lub wyładowywania przez nadawcę lub odbiorcę. Dlatego właściciel firmy transportowej powinien jasno określić w umowie przewozu, kto odpowiada za załadunek i zabezpieczenie ładunku oraz zapewnić odpowiednią dokumentację (np. zdjęcia zabezpieczonego ładunku) w celu uniknięcia sporów w przypadku uszkodzenia towaru.
Każdy pojazd ciężarowy musi być wyposażony w obowiązkowy sprzęt bezpieczeństwa oraz aktualne dokumenty, które umożliwiają legalny udział w ruchu drogowym. Kierowca przed każdym wyjazdem powinien sprawdzić, czy w kabinie znajduje się komplet wymaganej dokumentacji oraz czy wyposażenie awaryjne jest sprawne i posiada aktualne atesty. Brak któregokolwiek z wymaganych elementów wyposażenia lub dokumentów może skutkować mandatem podczas kontroli drogowej oraz uniemożliwić dalszą jazdę do czasu uzupełnienia braków. Właściciel firmy transportowej powinien zatem zapewnić systematyczną kontrolę kompletności wyposażenia oraz terminowej wymiany elementów, których ważność jest ograniczona w czasie (np. gaśnic, kart kierowcy, ubezpieczenia OC).
Gaśnica jest obowiązkowym wyposażeniem każdego pojazdu ciężarowego. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, pojazd ciężarowy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony musi być wyposażony w co najmniej jedną gaśnicę proszkową o pojemności minimum 2 kg. W przypadku pojazdów przewożących towary niebezpieczne ADR wymagania są bardziej rygorystyczne – pojazd musi posiadać minimum 2 gaśnice o łącznej pojemności co najmniej 12 kg. Gaśnica musi posiadać aktualną legalizację (przegląd gaśnicy), która jest przeprowadzana co roku przez autoryzowany punkt serwisowy. Data legalizacji jest umieszczona na gaśnicy w formie plomby lub naklejki – kierowca musi sprawdzić, czy legalizacja nie przekroczyła terminu ważności.
Gaśnice stosowane w pojazdach ciężarowych są klasyfikowane według rodzaju pożaru, który mogą gasić. Oznaczenia klas gaśnic to:
Gaśnica w pojeździe ciężarowym powinna być klasy ABC, czyli uniwersalna, zdolna do gaszenia wszystkich typowych pożarów mogących wystąpić w pojeździe. Gaśnica musi być umieszczona w łatwo dostępnym miejscu w kabinie, najlepiej w specjalnym uchwycie przy fotelu kierowcy. Za brak gaśnicy lub gaśnicy z nieaktualną legalizacją podczas kontroli kierowca może otrzymać mandat w wysokości od 20 do 500 zł.
Trójkąt ostrzegawczy to obowiązkowe wyposażenie każdego pojazdu mechanicznego, w tym pojazdów ciężarowych. Podczas wybierania trójkąta ostrzegawczego należy zwrócić uwagę na to, czy ma odpowiednią homologację (specjalistyczny atest). Istotny jest również symbol E wskazujący na certyfikat najwyższej jakości – produkty z takim oznaczeniem wyróżniają się mocnymi odblaskami, dzięki czemu są widoczne z większej odległości i dłużej zachowują właściwości fluoresencyjne. Za brak zgodnego z przepisami trójkąta ostrzegawczego (lub posiadanie wyłącznie uszkodzonego) podczas kontroli kierowca może otrzymać mandat w wysokości od 20 do 500 zł. Jeżeli kierowca nie wystawi trójkąta w sytuacji koniecznej (awaria pojazdu na drodze), może zapłacić karę w wysokości 150 zł.
Kamizelka odblaskowa jest obowiązkowym wyposażeniem pojazdu i kierowca ma obowiązek założyć ją przed opuszczeniem kabiny w przypadku postoju na drodze, szczególnie w terenie niezabudowanym po zmroku. Nowe przepisy wprowadzone w ramach pakietu GSR (General Safety Regulation) wymuszają na producentach pojazdów ciężarowych stosowanie się do zasad, że w sytuacji, w której samochód ciężarowy ulegnie awarii lub weźmie udział w kolizji, kierowca – aby móc wysiąść z pojazdu w terenie niezabudowanym po zmroku – musi posiadać kamizelkę odblaskową lub inne widoczne elementy. Właściciel firmy transportowej powinien zapewnić każdemu kierowcy co najmniej jedną kamizelkę odblaskową oraz zadbać o jej regularną wymianę w przypadku uszkodzenia lub utraty właściwości odblaskowych.
Podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu ciężarowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, szereg dokumentów. Do podstawowych dokumentów kierowcy należą:
Dokumenty pojazdu obejmują:
a w przypadku towarów niebezpiecznych ADR dodatkowo wymagane są:
Brak któregokolwiek z wymaganych dokumentów może skutkować mandatem oraz unieruchomieniem pojazdu do czasu uzupełnienia braków.
Właściciel firmy transportowej jest zobowiązany do systematycznego przeprowadzania okresowych badań technicznych swoich pojazdów ciężarowych zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Badania techniczne przeprowadzane są w Stacjach Kontroli Pojazdów (SKP), które posiadają odpowiednie uprawnienia oraz wyposażenie kontrolno-pomiarowe. Dla pojazdów ciężarowych o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony badania techniczne muszą być przeprowadzane w Okręgowej Stacji Kontroli Pojazdów, która posiada rozszerzone uprawnienia oraz bardziej zaawansowane wyposażenie diagnostyczne. Pierwsze badanie techniczne nowego pojazdu ciężarowego należy przeprowadzić przed upływem roku od daty pierwszej rejestracji, a następnie badania muszą być powtarzane corocznie.
Zakres okresowego badania technicznego pojazdu ciężarowego jest określony w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 roku w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (Dz.U. z 2024 r. poz. 141). Badanie techniczne rozpoczyna się od identyfikacji pojazdu – diagnosta sprawdza zgodność numeru VIN pojazdu z numerem w dowodzie rejestracyjnym oraz dokonuje odczytu wskazania drogomierza i porównuje go z danymi w centralnej ewidencji pojazdów (CEPiK). Następnie diagnosta przeprowadza szczegółową kontrolę poszczególnych układów i elementów pojazdu: układu hamulcowego, układu kierowniczego, zawieszenia, ogumienia, oświetlenia, nadwozia, silnika, układu wydechowego oraz wyposażenia obowiązkowego (gaśnica, trójkąt ostrzegawczy).
Diagnosta w trakcie kontroli sprawdza:
Całe badanie techniczne trwa zazwyczaj 20 – 30 minut.
Od września 2025 roku wprowadzono szereg zmian mających na celu zwiększenie dokładności i rzetelności kontroli pojazdów podczas badań technicznych. Najważniejszą zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej dokumentacji fotograficznej pojazdu podczas przeglądu – diagnosta musi wykonać zdjęcia pojazdu oraz wskazania drogomierza, które są przechowywane w systemie CEPiK. Dzięki temu każdy przegląd techniczny samochodu ciężarowego jest lepiej udokumentowany i łatwiejszy do weryfikacji w przypadku kontroli ruchu drogowego przez Policję lub Inspekcję Transportu Drogowego. Wprowadzono również nowy system szkoleń i certyfikacji diagnostów, który ma poprawić jakość badań i ujednolicić standardy w całej Polsce.
Kolejną zmianą jest możliwość przeprowadzenia badania technicznego na 30 dni przed terminem kolejnego przeglądu bez utraty ważności obecnego badania. W tym przypadku resort wziął pod uwagę, że właściciel pojazdu nie zawsze może być na SKP w wyznaczonym dniu, np. ze względu na zaplanowany wyjazd zagraniczny lub brak wolnych terminów w stacji diagnostycznej. Jednocześnie okres ważności badania technicznego został wydłużony o miesiąc do 13 miesięcy, co daje właścicielom pojazdów większą elastyczność w planowaniu przeglądów. Wprowadzono również automatyczną waloryzację opłat za badania techniczne – stawki będą indeksowane zgodnie z określonymi wskaźnikami ekonomicznymi, co ma zapewnić stabilność finansową stacji kontroli pojazdów oraz umożliwić im inwestowanie w nowoczesne wyposażenie diagnostyczne.
Właściciel firmy transportowej powinien zadbać o odpowiednie przygotowanie pojazdu ciężarowego przed badaniem technicznym, aby zminimalizować ryzyko negatywnego wyniku przeglądu. Przed przystąpieniem do przeglądu okresowego kierowca lub mechanik powinien skontrolować:
Należy również sprawdzić datę ważności i legalizacji gaśnicy oraz upewnić się, że w pojeździe znajduje się sprawny trójkąt ostrzegawczy. Konieczne jest również przygotowanie dokumentów – dowodu rejestracyjnego pojazdu oraz dowodu osobistego właściciela lub pełnomocnictwa, jeśli pojazd zgłasza inna osoba.
Niedopełnienie obowiązku przeprowadzenia przeglądu technicznego samochodu ciężarowego oraz zaniedbanie regularnej kontroli stanu technicznego pojazdu pociąga za sobą poważne konsekwencje prawne i finansowe. Brak ważnego przeglądu technicznego jest traktowany przez ustawodawcę jako jedno z najpoważniejszych naruszeń, prowadzących do wszczęcia postępowania mającego na celu ocenę dobrej reputacji przewoźnika. Właściciel firmy transportowej, który systematycznie nie dba o stan techniczny swojej floty, może stracić zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, co oznacza konieczność zaprzestania działalności transportowej i utratę źródła dochodu. Dla kierowcy zawodowego konsekwencją może być utrata pracy oraz problemy z ubezpieczeniem OC/AC w przypadku wypadku spowodowanego awarią pojazdu.
Zgodnie z ustawą o transporcie drogowym oraz Kodeksem wykroczeń, za brak ważnego przeglądu technicznego samochodu ciężarowego przewidziane są następujące kary finansowe:
W sytuacji zbiegu wykroczeń i naruszenia dwóch przepisów kara może wzrosnąć do 6000 złotych. W przypadku nieprzyjęcia mandatu i skierowania sprawy do sądu może to być nawet 30 000 złotych, jeżeli sędzia uzna kierowcę za winnego popełnionych wykroczeń. W skrajnych przypadkach, szczególnie gdy pojazd jest w bardzo złym stanie technicznym, maksymalna kara za brak przeglądu może wynieść nawet 15 000 zł.
Ważne jest również to, że wykonywanie przewozu pojazdem bez ważnego przeglądu technicznego jest klasyfikowane jako najpoważniejsze naruszenie (NN) zgodnie z załącznikiem nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. W przypadku gdy przewoźnik będzie wykonywał przewóz pojazdem bez przeglądu, mającym jedną z poważnych usterek technicznych (np. niesprawny układ hamulcowy), zostanie ukarany dwoma karami za dwa najpoważniejsze naruszenia (2 x NN), co może oznaczać karę łączną w wysokości 4000 zł dla właściciela pojazdu. Dodatkowo, każde najpoważniejsze naruszenie jest rejestrowane w systemie i może prowadzić do wszczęcia postępowania w sprawie dobrej reputacji przewoźnika.
Brak ważnego przeglądu technicznego podczas kontroli drogowej prowadzi do zatrzymania dowodu rejestracyjnego oraz wyłączenia pojazdu z ruchu drogowego. Zatrzymanie dowodu rejestracyjnego wiąże się z nałożeniem mandatu oraz dodatkowymi kosztami, takimi jak odholowanie pojazdu na lawecie do warsztatu lub bazy firmy transportowej.
Pojazd, który nie posiada ważnego przeglądu technicznego, nie może być dopuszczony do ruchu drogowego – oznacza to, że kierowca nie może kontynuować jazdy i musi zorganizować transport pojazdu na lawecie. W przypadku pojazdów przewożących towary na zlecenie klienta, taka sytuacja może prowadzić do opóźnienia w dostawie, kar umownych oraz utraty zaufania klienta. Koszt holowania samochodu ciężarowego na lawecie może wynosić kilka tysięcy złotych, szczególnie jeśli pojazd został zatrzymany daleko od bazy firmy.
Odzyskanie zatrzymanego dowodu rejestracyjnego jest możliwe dopiero po naprawie usterek i przejściu pozytywnego badania technicznego w Stacji Kontroli Pojazdów.
W przypadku, gdy pojazd znajduje się w bardzo złym stanie technicznym (np. ma kompletnie niesprawny układ hamulcowy lub nadmiernie skorodowane nadwozie), obowiązkiem pracownika stacji diagnostycznej jest zatrzymanie dowodu rejestracyjnego. W takim przypadku odzyskanie dowodu jest możliwe wyłącznie po naprawie usterek i przejściu kolejnego badania, a do warsztatu pojazd może dojechać wyłącznie na lawecie. Właściciel firmy transportowej powinien zatem dbać o regularne przeglądy oraz naprawy bieżące, aby uniknąć sytuacji, w której pojazd jest wyłączony z ruchu na długi czas ze względu na konieczność przeprowadzenia kosztownej naprawy.
Brak ważnego przeglądu technicznego skutkuje również automatycznym wygaśnięciem polisy OC i AC u większości ubezpieczycieli. Oznacza to, że w przypadku wypadku spowodowanego przez pojazd bez ważnego przeglądu, ubezpieczyciel może odmówić wypłaty odszkodowania lub dochodzić regresu od właściciela pojazdu. W związku z tym przewoźnik, który zapomni wysłać pojazdy na przegląd, naraża się na olbrzymie koszty – szczególnie jeśli któryś z pojazdów będzie brał udział w wypadku, kolizji czy ulegnie awarii. Koszty naprawy uszkodzonego pojazdu oraz odszkodowanie dla poszkodowanych mogą wynosić setki tysięcy złotych, a w przypadku poważnych wypadków z ofiarami śmiertelnymi – nawet kilka milionów złotych. Właściciel firmy transportowej może również ponieść odpowiedzialność karną za spowodowanie wypadku, jeśli okaże się, że przyczyną było zaniedbanie w utrzymaniu stanu technicznego pojazdu.
Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009, właściwy organ (w Polsce – Główny Inspektor Transportu Drogowego) przeprowadza kontrole co najmniej co pięć lat, aby sprawdzić, czy przedsiębiorcy nadal spełniają wymagania określone w art. 3 rozporządzenia, w tym wymaganie cieszenia się dobrą reputacją. Dobra reputacja przewoźnika może zostać podważona w przypadku stwierdzenia poważnych naruszeń przepisów dotyczących stanu technicznego pojazdów. Jeżeli właściwy organ stwierdzi, że przedsiębiorca nie spełnia już jednego lub większej liczby wymagań określonych w art. 3, zawiesza lub cofa zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Oznacza to, że systematyczne zaniedbywanie przeglądów technicznych oraz kontroli stanu technicznego floty może prowadzić do utraty licencji transportowej i konieczności zaprzestania działalności.
Po przeczytaniu tego artykułu właściciel firmy transportowej i kierowcy zawodowi powinni podjąć następujące kroki:
Pamiętaj, że prawidłowa kontrola stanu technicznego pojazdu ciężarowego to nie tylko obowiązek prawny, ale przede wszystkim inwestycja w bezpieczeństwo kierowcy, ładunku oraz innych uczestników ruchu drogowego. Systematyczne przeglądy oraz naprawy bieżące są znacznie tańsze niż kosztowne naprawy po awarii lub konsekwencje wypadku spowodowanego zaniedbaniem stanu technicznego pojazdu. Właściciel firmy transportowej powinien traktować utrzymanie floty w dobrym stanie technicznym jako priorytet operacyjny oraz element budowania profesjonalnego wizerunku firmy. Kierowcy natomiast powinni pamiętać, że ich bezpieczeństwo w dużej mierze zależy od sprawności technicznej pojazdu, którym kierują – kilka minut poświęconych na kontrolę pojazdu przed wyjazdem w trasę może uratować życie.
#TransportDrogowy #PojazdyCiężarowe #BezpieczeństwoNaDrodze #PrzeglądTechniczny #ListaKontrolna #ITD #GITD #FlotaTransportowa #KierowcaZawodowy #LicencjaTransportowa
 |
 |
 |
