Opracował: dr inż. Bogusław Madej
Transport nabiału i jaj stanowi jedno z najbardziej wymagających zadań w branży transportowej przewozu żywności. Właściciel firmy transportowej musi liczyć się nie tylko z surowymi wymaganiami sanitarnymi i temperaturowymi, ale także z delikatną strukturą przewożonych produktów. Każde jajko może pęknąć przy niewłaściwym zabezpieczeniu, a mleko czy jogurt szybko traci świeżość w nieodpowiednich warunkach. To właśnie te specyficzne cechy sprawiają, że przewóz produktów mlecznych i jaj wymaga szczególnej wiedzy, odpowiedniego sprzętu oraz precyzyjnego przestrzegania procedur. Naruszenie przepisów może oznaczać nie tylko kary finansowe sięgające tysięcy złotych, ale także utratę wartości przewożonego towaru i zaufania klientów.
W tym artykule przedstawimy wszystkie kluczowe wymagania dotyczące transportu nabiału i jaj. Dowiesz się, jakie temperatury należy utrzymywać podczas przewozu mleka, masła, jogurtów i jaj, jakie dokumenty są niezbędne, jak prawidłowo zabezpieczyć delikatne produkty oraz jakie certyfikaty musi posiadać pojazd. Omówimy także zasady systemu HACCP w transporcie żywności, najczęściej występujące błędy popełniane przez przewoźników oraz konsekwencje ich naruszenia. Po przeczytaniu tego przewodnika będziesz gotowy do profesjonalnego i zgodnego z prawem wykonywania transportu produktów mlecznych i jaj, minimalizując ryzyko szkód i zapewniając bezpieczeństwo przewożonych towarów.
Stan prawny: styczeń 2026 r.
Transport produktów pochodzenia zwierzęcego podlega jednemu z najsurowszych reżimów prawnych w całej branży TSL. Podstawowym aktem regulującym tę dziedzinę jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady numer 853/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 roku, które ustanawia szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego. Rozporządzenie to wymaga, aby wszystkie zakłady zajmujące się produkcją mleka, nabiału i jaj były zatwierdzone przez właściwe organy oraz aby produkty wprowadzane do obrotu były opatrzone znakiem jakości zdrowotnej lub znakiem identyfikacyjnym. Dla przewoźnika oznacza to, że przyjmując towar do transportu, musi zweryfikować jego pochodzenie z zatwierdzonego zakładu oraz obecność odpowiedniego oznakowania opakowań.
Drugim fundamentalnym dokumentem jest rozporządzenie numer 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 roku w sprawie higieny środków spożywczych. Rozdział czwarty załącznika drugiego do tego rozporządzenia określa szczegółowe wymagania dla środków transportu przewożących żywność. Zgodnie z tymi przepisami pojazdy muszą być utrzymywane w czystości i w dobrym stanie technicznym, aby chronić żywność przed zanieczyszczeniem. Dodatkowo środki transportu powinny być zaprojektowane i skonstruowane w sposób umożliwiający ich właściwe czyszczenie oraz dezynfekcję. Przepis ten nakłada na przewoźnika obowiązek prowadzenia dokumentacji potwierdzającej regularne mycie i odkażanie przestrzeni ładunkowej, co często jest przedmiotem kontroli organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
W polskim porządku prawnym kluczowe znaczenie ma ustawa z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 728). Chociaż ustawa ta nie reguluje bezpośrednio kwestii sanitarnych, to określa warunki uzyskania licencji na wykonywanie krajowego i międzynarodowego transportu drogowego rzeczy. Właściciel firmy transportowej zamierzający przewozić nabiał i jaja musi posiadać aktualną zezwolenie na wykonywania zawodu przewoźnika drogowego wydaną przez starostę oraz spełniać wymaganie dotyczące dobrej reputacji, zdolności finansowej i kompetencji zawodowych. Dodatkowo pojazdy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony używane do transportu żywności wymagają zgłoszenia do Państwowego Powiatowego Inspektoratu Sanitarnego, który ocenia ich stan techniczny i higieniczny przed dopuszczeniem do przewozu artykułów spożywczych.
Specyficzne wymagania dla jaj określa rozporządzenie wykonawcze Komisji Unii Europejskiej numer 2023/2466 z dnia 17 sierpnia 2023 roku ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady numer 1308/2013 w odniesieniu do norm handlowych dotyczących jaj. Dla przewoźnika istotne jest, że jaja klasy A przeznaczone do sprzedaży detalicznej muszą być oznaczone kodem producenta na skorupce, a ich transport wymaga zachowania warunków zapewniających optymalne właściwości higieniczne. Jaja należy przechowywać i transportować w temperaturze najlepiej stałej, co oznacza konieczność utrzymania odpowiedniego reżimu temperaturowego przez cały czas przewozu.
Przedsiębiorca planujący świadczenie usług transportowych w zakresie przewozu nabiału i jaj musi przede wszystkim dokonać rejestracji swojej działalności w odpowiednich organach. Zgodnie z art. 4 rozporządzenia numer 852/2004 przedsiębiorstwa sektora spożywczego, do których zalicza się także przewoźników żywności, mają oni obowiązek przestrzegania ogólnych wymagań higieny oraz wdrożenia procedur opartych na zasadach systemu HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points). Dla przewoźnika oznacza to konieczność zidentyfikowania potencjalnych zagrożeń występujących podczas transportu (takich jak wahania temperatury, zanieczyszczenia mikrobiologiczne czy uszkodzenia mechaniczne) oraz ustanowienia środków kontroli minimalizujących ryzyko ich wystąpienia. Dokumentacja systemu HACCP powinna być dostępna w firmie i na żądanie przedstawiana organom kontrolnym.
Kolejnym wymaganiem jest uzyskanie odpowiednich zezwoleń i certyfikatów dla pojazdów. Transport międzynarodowy szybko psujących się artykułów żywnościowych, do których należą produkty mleczne i jaja, wymaga posiadania certyfikatu ATP wydanego przez akredytowaną jednostkę. W Polsce jedynym organem uprawnionym do wydawania certyfikatów ATP jest Centralny Ośrodek Chłodnictwa COCH w Krakowie. Certyfikat ten potwierdza, że pojazd spełnia wymagania techniczne określone w umowie ATP i jest zdolny do utrzymania odpowiedniej temperatury przez cały czas przewozu. Kierowca wykonujący transport międzynarodowy musi mieć oryginalny certyfikat ATP w pojeździe, ponieważ jest on wymagany podczas kontroli drogowych przeprowadzanych przez służby ITD lub zagraniczne organy kontrolne. Brak certyfikatu może skutkować mandatem oraz zakazem kontynuowania przewozu.
Oprócz certyfikatu ATP przewoźnik musi dysponować aktualnymi dokumentami potwierdzającymi stan sanitarny pojazdu. Należą do nich protokoły z przeprowadzonych czynności mycia i dezynfekcji przestrzeni ładunkowej oraz zapisy z kontroli temperatury podczas poprzednich przewozów. Państwowa Inspekcja Sanitarna podczas kontroli weryfikuje, czy pojazd jest wolny od zanieczyszczeń fizycznych i biologicznych oraz czy nie występuje ryzyko skażenia krzyżowego między różnymi rodzajami żywności. Na przykład przewóz świeżego mleka tym samym pojazdem, którym wcześniej transportowano mięso, bez odpowiedniego czyszczenia i dezynfekcji stanowi poważne zagrożenie sanitarne i może prowadzić do wydania decyzji o wstrzymaniu działalności transportowej przez inspektora sanitarnego. Właściciel firmy powinien zatem wdrożyć harmonogram czyszczenia pojazdów z podpisami i datami oraz prowadzić elektroniczny dziennik mycia z potwierdzeniem fotograficznym lub raportem zlecenia z myjni.
Naruszenie przepisów dotyczących higieny i bezpieczeństwa transportu żywności może prowadzić do poważnych konsekwencji finansowych i prawnych. Zgodnie z art. 103 i 104 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 roku o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2006 r. nr 171 poz. 1225) Państwowa Inspekcja Sanitarna może nałożyć na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości do 5000 złotych za prowadzenie działalności bez złożenia wniosku o wpis do rejestru zakładów. Za nieprawidłowe oznakowanie produktów spożywczych kara może wynieść nawet do pięciokrotnej wartości brutto zakwestionowanej ilości wprowadzonego do obrotu środka spożywczego. W przypadku stwierdzenia braku wdrożenia systemu HACCP lub braku przestrzegania wymagań higienicznych inspektor może wymierzyć mandat w wysokości do 500 złotych na miejscu, a w razie powtarzających się naruszeń kara może wzrosnąć do kilku tysięcy złotych.
Dodatkowo przewoźnik może ponieść odpowiedzialność cywilną za szkody wynikłe z nieprawidłowego transportu. Jeśli przykładowo przez niewłaściwe utrzymanie temperatury nabiał ulegnie zepsuciu, nadawca towaru może dochodzić odszkodowania na podstawie przepisów Konwencji CMR Zgodnie z art. 17 ust. 1 Konwencji CMR przewoźnik ponosi odpowiedzialność za całkowite lub częściowe zaginięcie towaru oraz za jego uszkodzenie, które nastąpiło w czasie między przyjęciem towaru a jego wydaniem. Wysokość odszkodowania oblicza się według wartości towaru w miejscu i w okresie przyjęcia go do przewozu (w przewozach krajowych), ale nie może nie może przekraczać 8,33 jednostki rozrachunkowej (Special Drawing Rights – SDR) za jeden kilogram brakującej wagi brutto (w przewozie międzynarodowym). Dla partii nabiału o dużej wartości oznacza to, że przewoźnik może być zobowiązany do zapłaty znacznego odszkodowania, co dodatkowo obciąży jego ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej przewoźnika drogowego.
Utrzymanie odpowiedniej temperatury podczas transportu nabiału i jaj jest absolutnie kluczowe dla zachowania bezpieczeństwa mikrobiologicznego i jakości tych produktów. Umowa ATP, sporządzona w ramach Komisji Ekonomicznej Organizacji Narodów Zjednoczonych dla Europy, określa precyzyjne limity temperaturowe dla różnych kategorii produktów szybko psujących się. Obecnie obowiązująca w Polsce wersja umowy ATP znajduje się w Dzienniku Ustaw z 2022 roku pozycja 1824. Limity temperaturowe ATP dotyczą temperatury produktu w najcieplejszym punkcie ładunku podczas załadunku, przewozu i rozładunku. Jeśli dokument producenta lub etykieta na produkcie podaje niższą temperaturę niż określona w umowie ATP, przewoźnik jest zobowiązany stosować tę niższą temperaturę przez cały czas transportu.
W przypadku mleka surowego umowa ATP (Aneks 3) przewiduje maksymalną temperaturę transportu wynoszącą plus 6 stopni Celsjusza, przy czym dopuszcza się chwilowe podwyższenie do plus 10 stopni Celsjusza, jeśli mleko zostanie szybko przetworzone po dotarciu do zakładu mleczarskiego. Dla produktów mlecznych takich jak mleko pasteryzowane, masło chłodzone, świeże wyroby mleczne (jogurty, sery białe, kefiry) obowiązuje temperatura maksymalna plus 6 stopni Celsjusza lub zgodna z instrukcjami podanymi na etykiecie czy w dokumentach przewozowych. Kierowca odbierający ładunek z zakładu produkcyjnego powinien przed załadunkiem uruchomić agregat chłodniczy odpowiednio wcześniej, aby osiągnąć żądaną temperaturę w przestrzeni ładunkowej przed umieszczeniem w niej produktów. Załadunek mleka lub jogurtów do ciepłej naczepy może spowodować szybki wzrost temperatury produktu, co prowadzi do rozwoju bakterii i skrócenia okresu przydatności do spożycia.
Jaja wymagają szczególnie starannego podejścia do kontroli temperatury. Zgodnie z wytycznymi wydanymi przez Główny Inspektorat Sanitarny jaja powinny być przechowywane i transportowane w temperaturze od plus 8 stopni Celsjusza do plus 13 stopni Celsjusza, przy wilgotności powietrza od 65 procent do 80 procent. Jaja należy chronić przed promieniami słonecznymi, ponieważ nagrzewanie skorupki może prowadzić do przyspieszonego rozwoju drobnoustrojów wewnątrz jajka. Optymalne warunki transportu jaj zapewniają zachowanie ich właściwości higienicznych oraz minimalizują ryzyko uszkodzenia skorupki. W praktyce oznacza to, że przewoźnik musi korzystać z pojazdów chłodniczych wyposażonych w precyzyjne systemy kontroli temperatury oraz rejestratory temperatury dokumentujące warunki panujące w przestrzeni ładunkowej przez cały czas przewozu. Zapisy z rejestratorów stanowią dowód dla nadawcy i odbiorcy, że przewoźnik przestrzegał wymaganego reżimu temperaturowego.
Pojazdy używane do transportu nabiału i jaj muszą spełniać wymagania techniczne określone w umowie ATP. Wyróżnia się trzy główne kategorie środków transportu do przewozu produktów szybko psujących się, a mianowicie:
Jednym z najczęściej występujących i najbardziej kosztownych błędów w transporcie nabiału i jaj jest brak utrzymywania stałej temperatury podczas przewozu. Nawet niewielkie wahania temperatury mogą przyspieszyć rozwój bakterii, pleśni lub pogorszenie wyglądu produktu, co wpływa na jego jakość i bezpieczeństwo. Przyczyną wahań temperatury może być nieprawidłowe ułożenie ładunku w przestrzeni ładunkowej, które utrudnia swobodny przepływ chłodnego powietrza między paletami. Pakiety jogurtów czy pudełka jaj powinny być rozmieszczone w sposób zapewniający optymalne cyrkulowanie powietrza, co oznacza pozostawienie odpowiednich odstępów między paletami oraz unikanie blokowania otworów wentylacyjnych. Kierowca odpowiedzialny za załadunek powinien być przeszkolony w zakresie prawidłowego rozmieszczania ładunku, aby zapewnić równomierne chłodzenie wszystkich produktów.
Innym problemem jest zbyt częste otwieranie drzwi przestrzeni ładunkowej podczas dostaw wielopunktowych. Każde otwarcie drzwi powoduje gwałtowny napływ ciepłego powietrza do wnętrza naczepy, co wymusza intensywniejszą pracę agregatu chłodniczego i może prowadzić do chwilowego wzrostu temperatury towaru. W przypadku dostaw do kilkunastu sklepów w ciągu jednego dnia suma czasu, przez który drzwi są otwarte, może wynosić kilkadziesiąt minut, co istotnie wpływa na warunki temperaturowe przewożonych produktów. Aby zminimalizować ten efekt, warto stosować zasadę najkrótszej drogi o najniższym ryzyku oraz planować trasę w taki sposób, aby minimalizować liczbę otwarć drzwi. Niektóre nowoczesne naczepy są wyposażone w przegrody termiczne umożliwiające otwieranie tylko części przestrzeni ładunkowej podczas rozładunku, co znacząco ogranicza straty temperatury w pozostałych sekcjach.
Certyfikat ATP to dokument potwierdzający, że pojazd spełnia wszystkie wymagania techniczne określone w umowie ATP i jest zdolny do przewozu szybko psujących się artykułów żywnościowych w odpowiednich warunkach temperaturowych. W Polsce jedynym organem uprawnionym do wydawania certyfikatów ATP jest Centralny Ośrodek Chłodnictwa COCH z siedzibą w Krakowie. Proces uzyskania certyfikatu obejmuje złożenie wniosku wraz z dokumentacją techniczną pojazdu oraz jego zabudowy chłodniczej, przeprowadzenie badań technicznych oraz wydanie dokumentu ważnego zazwyczaj przez sześć lat dla nowego środka transportu. Po upływie trzech lat od wydania certyfikatu wymagana jest kontrola okresowa zwana badaniem skróconym, która potwierdza, że pojazd nadal spełnia normy ATP. Po upływie sześciu lat konieczne jest przeprowadzenie pełnego badania ponownego, na podstawie którego wydawany jest nowy certyfikat.
Badania techniczne przeprowadzane przez COCH obejmują:
Pojazd jest testowany w warunkach laboratoryjnych, gdzie mierzy się jego zdolność do obniżenia temperatury wewnątrz przestrzeni ładunkowej oraz utrzymania jej na stałym poziomie przez określony czas. Testy te symulują warunki rzeczywistego transportu, uwzględniając temperaturę otoczenia, masę ładunku oraz częstotliwość otwierania drzwi. Jeśli pojazd spełnia wszystkie wymagania, COCH wydaje certyfikat ATP wraz z tabliczką ATP oraz znakami rozpoznawczymi (naklejkami) zawierającymi informacje o klasie pojazdu i dacie ważności certyfikatu. Tabliczka ATP powinna być umieszczona w widocznym miejscu na zewnątrz pojazdu, a oryginał certyfikatu musi znajdować się w pojeździe podczas każdego transportu międzynarodowego.
Certyfikat ATP jest obowiązkowy w międzynarodowym przewozie szybko psujących się artykułów żywnościowych, do których zalicza się mleko, nabiał i jaja. Transport krajowy nabiału i jaj w Polsce nie wymaga certyfikatu ATP, jednak wiele firm logistycznych i producentów żywności wymaga od swoich przewoźników posiadania tego dokumentu również przy przewozach krajowych. Dzieje się tak, ponieważ certyfikat ATP stanowi niezależne potwierdzenie, że pojazd jest w stanie zapewnić odpowiednie warunki temperaturowe, co minimalizuje ryzyko zepsucia towaru i roszczeń odszkodowawczych. Dodatkowo certyfikat jest często wymagany przez firmy ubezpieczeniowe, które uzależniają wypłatę odszkodowania za uszkodzony ładunek od posiadania przez przewoźnika ważnego certyfikatu ATP niezależnie od dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu.
Koszt uzyskania certyfikatu ATP zależy od rodzaju badania oraz klasy pojazdu. Dla nowego pojazdu chłodniczego pełne badanie ATP kosztuje zazwyczaj od 1500 do 3000 złotych, przy czym cena może być wyższa dla dużych ciągników siodłowych z naczepami chłodniczymi. Kontrola okresowa po trzech latach użytkowania jest tańsza i wynosi zazwyczaj od 800 do 1500 złotych. Czas wydania certyfikatu ATP zależy od obciążenia laboratorium COCH oraz kompletu dostarczonej dokumentacji. W przypadku skróconego badania ATP wykonywanego w siedzibie COCH i odbioru osobistego, gdy dokumenty zostały dostarczone w całości, faktura za badanie uiszczona, a wszystkie pozostałe wymagania spełnione, certyfikat może być wystawiony nawet do trzech godzin od zakończenia badania. Dla pełnego badania nowego pojazdu czas oczekiwania wynosi zazwyczaj kilka dni roboczych.
Właściciel firmy transportowej planujący zakup nowego pojazdu chłodniczego powinien uwzględnić koszty certyfikacji ATP w budżecie inwestycyjnym. Dodatkowo warto zaplanować wizyty w COCH z odpowiednim wyprzedzeniem, szczególnie przed sezonem letnim, kiedy liczba zgłoszeń do badań ATP znacznie wzrasta ze względu na zwiększony popyt na transport produktów chłodniczych. Opóźnienie w uzyskaniu certyfikatu może oznaczać przestój pojazdu i utratę potencjalnych zleceń transportowych, co generuje straty finansowe. Niektórzy przewoźnicy decydują się na przeprowadzenie badania ATP jeszcze przed odebraniem pojazdu od producenta nadwozia chłodniczego, co pozwala na natychmiastowe rozpoczęcie eksploatacji po dostarczeniu pojazdu do firmy. Warto również pamiętać, że zagraniczny certyfikat ATP wystawiony przez upoważnioną stację badawczą z innego państwa może być przepisany dla nowego środka transportu spełniającego wymagania wymienione w punkcie trzecim Dodatku pierwszego Załącznika pierwszego umowy ATP, co może być korzystne przy zakupie używanych pojazdów z zagranicy.
Zgodnie z punktem pierwszym Dodatku pierwszego Załącznika pierwszego umowy ATP oryginał certyfikatu powinien znajdować się w środku transportu, aby móc go okazać właściwej władzy podczas kontroli. Inspekcja Transportu Drogowego podczas kontroli pojazdów przewożących nabiał i jaja weryfikuje nie tylko posiadanie certyfikatu ATP, ale także zgodność danych w certyfikacie z rzeczywistym stanem technicznym pojazdu oraz aktualnością dokumentu. Brak certyfikatu podczas międzynarodowego transportu produktów wymagających chłodzenia może skutkować mandatem w wysokości do 12000 złotych za wykonywanie przewozu bez odpowiedniego zezwolenia lub certyfikatu. Dodatkowo inspektor może nakazać przerwanie przewozu i pozostawienie ładunku w kontrolowanym magazynie chłodniczym na koszt przewoźnika do czasu wyjaśnienia sprawy, co generuje dodatkowe koszty magazynowania oraz opóźnienia w dostawie.
Kierowca powinien zawsze mieć ze sobą kopię certyfikatu ATP oraz potwierdzenie jego ważności. Warto również zadbać o to, aby tabliczka ATP i znaki rozpoznawcze były czyste i czytelne, ponieważ ich nieczytelność może być podstawą do zakwestionowania przez inspektora zgodności pojazdu z wymogami ATP. W przypadku utraty oryginału certyfikatu COCH może wydać duplikat na wniosek przedsiębiorcy, jednak wiąże się to z dodatkową opłatą i wymaga przedłożenia odpowiednich dokumentów potwierdzających tożsamość pojazdu. Niektórzy przewoźnicy prowadzą elektroniczną bazę certyfikatów ATP dostępną przez internet, która umożliwia szybkie zweryfikowanie ważności certyfikatu przez organy kontrolne bez konieczności okazywania papierowego dokumentu. Taka baza jest prowadzona przez COCH i dostępna na stronie internetowej ośrodka, gdzie można wyszukać certyfikat po numerze VIN pojazdu lub numerze certyfikatu.
Utrzymanie pojazdu w czystości to jeden z filarów bezpiecznego transportu nabiału i jaj. Przepisy rozporządzenia numer 852/2004 nakładają na przewoźników obowiązek zapewnienia, aby środki transportu były utrzymywane w czystości i w dobrym stanie technicznym, co chroni żywność przed zanieczyszczeniem zarówno fizycznym (resztki towarów, kurz), jak i biologicznym (bakterie, pleśnie, drobnoustroje chorobotwórcze). Regularne mycie i dezynfekcja przestrzeni ładunkowej stanowią podstawowy środek zapobiegawczy minimalizujący ryzyko skażenia przewożonych produktów. Firmy transportowe powinny wdrożyć stałe procedury mycia i dezynfekcji obejmujące między innymi regularne mycie wnętrza przestrzeni ładunkowej przy pomocy odpowiednich detergentów, dezynfekcję w przypadku przewozu produktów pochodzenia zwierzęcego oraz rejestrowanie wykonanych czynności czyszczących w formie dzienników lub elektronicznych raportów.
Procedura mycia powinna obejmować kilka etapów i tak:
Dezynfekcja przestrzeni ładunkowej jest szczególnie ważna w przypadku przewozu produktów pochodzenia zwierzęcego, płynnych lub potencjalnie alergennych. Dezynfekcja polega na zastosowaniu środków chemicznych lub fizycznych (takich jak wysoka temperatura lub promieniowanie ultrafioletowe) niszczących drobnoustroje chorobotwórcze. Środki dezynfekcyjne powinny być stosowane zgodnie z zaleceniami producenta, ze szczególnym uwzględnieniem czasu ekspozycji, stężenia roztworu oraz temperatury. Po zakończeniu dezynfekcji wnętrze pojazdu musi być dokładnie spłukane wodą pitną, aby usunąć pozostałości środków chemicznych mogących negatywnie wpłynąć na jakość i bezpieczeństwo przewożonych produktów. Procedura dezynfekcji powinna być wykonywana regularnie, a szczególnie po przewozie różnych rodzajów żywności tym samym pojazdem, aby zapobiec zjawisku skażenia krzyżowego.
Każda czynność mycia i dezynfekcji pojazdu powinna być dokładnie udokumentowana. Przewoźnik jest zobowiązany do prowadzenia dziennika lub elektronicznego rejestru zawierającego informacje o dacie i godzinie wykonania czynności, rodzaju zastosowanych środków czyszczących i dezynfekcyjnych, osobie odpowiedzialnej za wykonanie oraz ewentualnych uwagach dotyczących stanu technicznego przestrzeni ładunkowej. Dokumentacja ta stanowi dowód dla organów kontrolnych, że firma przestrzega wymogów higienicznych i podejmuje działania zapobiegające zanieczyszczeniu przewożonych produktów. Podczas kontroli przeprowadzanej przez Państwową Inspekcję Sanitarną inspektor może zażądać okazania kart kontroli czystości pojazdu potwierdzających wykonanie czyszczenia i dezynfekcji przestrzeni ładunkowej za ostatnie kilka miesięcy.
Dobrą praktyką jest wprowadzenie elektronicznego dziennika mycia z potwierdzeniem fotograficznym lub raportem zlecenia z myjni profesjonalnej. Zdjęcia wykonane przed i po myciu dokumentują stan pojazdu oraz jakość wykonanych czynności, co może być pomocne w przypadku sporów z klientami dotyczących jakości przewożonych produktów. Niektóre firmy transportowe korzystają z usług zewnętrznych myjni specjalizujących się w czyszczeniu pojazdów przewożących żywność, które wydają szczegółowe raporty z wykonanych czynności wraz z datą, godziną oraz numerem rejestracyjnym pojazdu. Takie raporty mają większą wiarygodność podczas kontroli niż zapisy prowadzone wyłącznie wewnętrznie przez samego przewoźnika. Koszty profesjonalnego mycia i dezynfekcji wynoszą zazwyczaj od 200 do 500 złotych za jednorazowe czyszczenie pojazdu ciężarowego z naczepą, w zależności od stopnia zabrudzenia i rodzaju zastosowanych środków.
Pojazdy przewożące żywność muszą być zgłoszone do lokalnej stacji sanitarno-epidemiologicznej. W ramach tej procedury oceniane są między innymi:
Rejestracja następuje po złożeniu:
Inspektor sanitarny może przeprowadzić kontrolę pojazdu na miejscu, sprawdzając stan techniczny przestrzeni ładunkowej, sprawność agregatu chłodniczego, obecność uszkodzeń mechanicznych mogących stanowić zagrożenie dla żywności oraz zgodność pojazdu z deklarowanym przeznaczeniem.
Po pozytywnej ocenie pojazd zostaje wpisany do rejestru zakładów podlegających urzędowej kontroli organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Zgłoszenie działalności transportowej do Sanepidu jest warunkiem koniecznym do legalnego wykonywania przewozów nabiału i jaj. Brak rejestracji może skutkować karą pieniężną w wysokości do 5000 złotych oraz zakazem wykonywania działalności do czasu uzyskania odpowiednich zezwoleń. Przewoźnik powinien również pamiętać, że każda zmiana w parku pojazdowym (zakup nowego pojazdu, wycofanie starego) wymaga aktualizacji zgłoszenia w Sanepidzie. Kontrole sanitarne pojazdów są przeprowadzane zarówno w siedzibie firmy, jak i podczas jazdy na drogach publicznych. Inspektor sanitarny podczas kontroli może pobrać próbki powierzchniowe z wnętrza przestrzeni ładunkowej w celu weryfikacji skuteczności procedur czyszczenia i dezynfekcji. Wyniki badań bakteriologicznych mogą wykazać obecność drobnoustrojów chorobotwórczych, co prowadzi do wydania decyzji nakazującej wstrzymanie działalności do czasu usunięcia nieprawidłowości.
System HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points), czyli analiza zagrożeń i krytyczne punkty kontroli, stanowi prewencyjny system bezpieczeństwa żywności obejmujący identyfikację potencjalnych zagrożeń w całym łańcuchu dostaw, włącznie z transportem. Zgodnie z art. 5 rozporządzenia numer 852/2004 przedsiębiorstwa sektora spożywczego, do których zaliczają się również przewoźnicy żywności, są zobowiązane do wdrożenia procedur opartych na zasadach HACCP. System ten działa w następujący sposób:
Krytyczny punkt kontroli (Critical Control Point – CCP) to etap procesu, na którym można zastosować środki kontroli niezbędne do zapobiegania lub eliminacji zagrożenia dla bezpieczeństwa żywności albo jego zmniejszenia do akceptowalnego poziomu.
W transporcie nabiału i jaj głównymi krytycznymi punktami kontroli są:
Dla każdego krytycznego punktu kontroli przewoźnik musi określić granice krytyczne (na przykład temperatura maksymalna plus 6 stopni Celsjusza dla mleka pasteryzowanego), metody monitorowania (ciągły pomiar temperatury przy użyciu rejestratorów), działania korygujące w przypadku przekroczenia granic krytycznych (natychmiastowe obniżenie temperatury lub przekazanie towaru do utylizacji) oraz procedury weryfikacji skuteczności systemu (regularne audyty wewnętrzne, kontrola zapisów).
Wdrożenie systemu HACCP w firmie transportowej rozpoczyna się od powołania zespołu HACCP składającego się z przedstawicieli różnych działów firmy (zarządu, działu eksploatacji, działu technicznego, działu jakości). Zespół ten powinien być multidyscyplinarny, co pozwala pozyskać szeroką wiedzę na temat potencjalnych zagrożeń występujących podczas transportu nabiału i jaj. Zespół HACCP przeprowadza szczegółową analizę procesów transportowych, identyfikując wszystkie etapy od przyjęcia zlecenia, przez załadunek, przewóz, rozładunek, aż po czyszczenie i dezynfekcję pojazdu po zakończeniu transportu. Dla każdego etapu zespół określa możliwe zagrożenia oraz prawdopodobieństwo ich wystąpienia. Na przykład podczas załadunku jaj istnieje ryzyko uszkodzenia mechanicznego skorupek wskutek niewłaściwego ułożenia palet, co może prowadzić do wycieków i zanieczyszczenia pozostałych jaj.
Po zidentyfikowaniu zagrożeń zespół HACCP opracowuje procedury kontroli oraz instrukcje dla kierowców i dyspozytorów.
Procedury te obejmują:
Instrukcje powinny być napisane prostym językiem i dostępne dla wszystkich pracowników w formie papierowej lub elektronicznej. Część firm transportowych stosuje aplikacje mobilne umożliwiające kierowcom dostęp do procedur HACCP oraz bieżące raportowanie wyników monitoringu temperatury i stanu ładunku. Taka technologia zwiększa transparentność procesów oraz ułatwia zarządzanie flotą przez dyspozytorów.
Kolejnym elementem wdrożenia systemu HACCP jest przygotowanie dokumentacji systemowej oraz szkolenie personelu.
Dokumentacja HACCP powinna obejmować:
Szkolenia dla kierowców i dyspozytorów powinny być przeprowadzane regularnie (co najmniej raz w roku) i obejmować zagadnienia związane z bezpieczeństwem żywności, zasadami higieny, obsługą urządzeń chłodniczych oraz procedurami awaryjnymi. Po zakończeniu szkolenia pracownicy powinni zdać test sprawdzający przyswojenie wiedzy, a wyniki testów powinny być archiwizowane jako dowód dla organów kontrolnych, że firma dba o kompetencje swojego personelu.
W branży transportowej coraz większą popularność zdobywają standardy takie jak BRC Storage and Distribution oraz IFS Logistic, które są oparte w pewnym stopniu na zasadach HACCP. Standardy te zostały opracowane przez organizacje reprezentujące handel detaliczny w celu ujednolicenia wymagań dotyczących bezpieczeństwa żywności w całym łańcuchu dostaw. Certyfikacja BRC lub IFS jest często wymagana przez dużych producentów żywności i sieci handlowe jako warunek współpracy z przewoźnikiem. Uzyskanie certyfikatu wymaga przeprowadzenia audytu przez niezależną jednostkę certyfikującą, która weryfikuje zgodność procedur firmy transportowej z wymogami standardu. Audyt obejmuje ocenę systemu HACCP, procedur higienicznych, zarządzania ryzykiem, kompetencji personelu oraz infrastruktury technicznej. Koszty certyfikacji wynoszą zazwyczaj od 5000 do 15000 złotych, w zależności od wielkości firmy i zakresu działalności, jednak inwestycja ta może otworzyć dostęp do lukratywnych kontraktów z dużymi klientami.
Jaja ze względu na ich budowę fizyczną są wyjątkowo podatne na uszkodzenia mechaniczne. Wewnętrzna część jaja jest chroniona wyłącznie cienką skorupką, która może pęknąć pod wpływem nacisku, wstrząsów lub uderzeń. Mimo powszechnie stosowanych wytłoczonych opakowań z tektury lub masy celulozowej ryzyko uszkodzenia podczas transportu jest wciąż bardzo wysokie. Prawidłowe zabezpieczenie jaj przed przewozem wymaga zastosowania kilku środków zapobiegawczych i tak:
Produkty mleczne takie jak mleko, jogurty, sery białe czy masło wymagają nieco innego podejścia do zabezpieczenia. Opakowania tych produktów są zazwyczaj bardziej odporne mechanicznie niż skorupki jaj, jednak mogą ulegać deformacji lub rozerwaniu w przypadku niewłaściwego ułożenia. Butelki z mlekiem czy kubki jogurtów powinny być pakowane w kartony zbiorcze umożliwiające ich bezpieczny transport oraz ułatwiające rozładunek w punktach dostaw. Kartony te powinny być układane na paletach w sposób zapewniający równomierne rozłożenie ciężaru oraz dostęp do wszystkich warstw podczas rozładunku. Dla produktów o krótkim terminie przydatności do spożycia ważne jest zastosowanie zasady FIFO (First In, First Out), która polega na tym, że produkty załadowane jako pierwsze powinny być wyładowane jako ostatnie, co minimalizuje ryzyko przekroczenia terminu ważności.
Do zabezpieczania delikatnych ładunków w transporcie drogowym stosuje się różnorodne materiały. Należą do nich:
Wypełnienia w postaci granulków z polistyrenu, papierowych pasków lub poduszek powietrznych są stosowane do wypełniania luk w opakowaniach zbiorczych oraz na paletach. Zapobiegają one przesuwaniu się pojedynczych opakowań wewnątrz kartonu zbiorczego, co minimalizuje ryzyko uszkodzenia podczas transportu. W przypadku jaj wypełnienia powinny być dobrane tak, aby nie wywierać nadmiernego nacisku na skorupki, jednocześnie skutecznie je unieruchamiając.
Pasy stabilizujące wykonane z taśm poliestrowych lub polipropylenowych są używane do mocowania całych palet lub poszczególnych warstw ładunku. Pasy te są wyposażone w napinacze umożliwiające precyzyjne dostosowanie siły nacisku, co jest istotne w przypadku transportu delikatnych produktów wymagających delikatnego mocowania. Koszt materiałów zabezpieczających wynosi zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu złotych na paletę, jednak inwestycja ta jest nieporównywalnie niższa niż potencjalne straty wynikające z uszkodzenia ładunku o wartości tysięcy złotych.
Kierowca odpowiedzialny za przewóz nabiału i jaj odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa ładunku. Podczas załadunku kierowca powinien zweryfikować stan opakowań oraz prawidłowość ułożenia palet w przestrzeni ładunkowej. Każda paleta powinna być sprawdzona pod kątem uszkodzeń mechanicznych, wilgoci lub zanieczyszczeń, które mogłyby świadczyć o niewłaściwym przechowywaniu towaru przed załadunkiem. Jeśli kierowca zauważy jakiekolwiek nieprawidłowości, powinien niezwłocznie zgłosić je nadawcy oraz odnotować w liście przewozowym CMR w rubryce zastrzeżeń. Brak odnotowania zastrzeżeń oznacza, że kierowca przyjął towar w stanie zgodnym z dokumentami przewozowymi, co w przypadku późniejszych roszczeń odszkodowawczych może być interpretowane na niekorzyść przewoźnika. Dobre praktyki nakazują wykonywanie zdjęć ładunku przed rozpoczęciem transportu, które dokumentują stan towaru w momencie przyjęcia oraz sposób jego zabezpieczenia.
Podczas rozładunku kierowca powinien nadzorować proces wyładunku oraz weryfikować ilość i stan dostarczonych opakowań. Jeśli odbiorca stwierdzi uszkodzenia w towarze, kierowca powinien wspólnie z odbiorcą sporządzić protokół szkody zawierający opis uszkodzeń, ich zakres oraz przybliżoną wartość. Protokół powinien być podpisany przez obie strony oraz załączony do dokumentów przewozowych jako dowód w postępowaniu odszkodowawczym. Zgodnie z art. 30 Konwencji CMR jeśli uszkodzenia w towarze są widoczne, odbiorca ładunku powinien dokonać ustalenia jeszcze przed odebraniem towaru, na przykład poprzez zgłoszenie zastrzeżeń do dokumentu przewozowego. Jeśli uszkodzenia nie są widoczne w chwili odbioru towaru, odbiorca ma siedem dni roboczych (licząc tylko dni robocze bez świąt i niedziel) na zgłoszenie swoich zastrzeżeń w formie pisemnej, na przykład mailem. Po upływie tego terminu przewoźnik może być zwolniony z odpowiedzialności, chyba że odbiorca udowodni, że szkoda powstała podczas transportu.
List przewozowy CMR jest podstawowym dokumentem potwierdzającym zawarcie umowy przewozu między nadawcą a przewoźnikiem. CMR stanowi dowód przyjęcia towaru przez przewoźnika oraz określa warunki i zobowiązania stron umowy przewozu.
Zgodnie z art. 4 i 5 Konwencji CMR list przewozowy powinien zawierać następujące dane:
W przypadku transportu nabiału i jaj list przewozowy CMR powinien dodatkowo zawierać szczegółowe informacje dotyczące warunków temperaturowych wymaganych dla przewożonych produktów. Nadawca powinien w instrukcjach dla przewoźnika wyraźnie wskazać, że towary wymagają transportu w kontrolowanej temperaturze oraz podać zakres temperatury, który musi być utrzymany przez cały czas przewozu. Przykładowo dla świeżego mleka instrukcja może brzmieć: „Utrzymać temperaturę od plus 2 do plus 6 stopni Celsjusza przez cały czas transportu". Takie zapisy w liście przewozowym stanowią dowód, że przewoźnik został poinformowany o specyficznych wymaganiach dotyczących ładunku i przyjął na siebie obowiązek ich przestrzegania. W przypadku naruszenia tych warunków i zepsucia towaru przewoźnik może być pociągnięty do odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie zapisów listu przewozowego oraz przepisów Konwencji CMR.
Prawidłowo wypełniony list przewozowy CMR pełni kilka funkcji:
Kierowca powinien zawsze mieć przy sobie wszystkie trzy egzemplarze listu przewozowego CMR:
Transport produktów pochodzenia zwierzęcego, do których zalicza się mleko, nabiał i jaja, w handlu międzynarodowym wymaga posiadania odpowiednich świadectw weterynaryjnych potwierdzających bezpieczeństwo sanitarne towaru. Zgodnie z rozporządzeniem numer 853/2004 oraz rozporządzeniem numer 2019/625 Parlamentu Europejskiego i Rady przesyłki produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi są dopuszczone do wprowadzenia do Unii Europejskiej tylko wówczas, gdy pochodzą z państw trzecich lub ich regionów wymienionych w odpowiednich załącznikach do przepisów unijnych oraz są opatrzone świadectwem zdrowia wystawionym przez upoważnionego weterynarza urzędowego. Dla jaj przeznaczonych do spożycia przez ludzi stosuje się wzór świadectwa oznaczony literą E, natomiast dla produktów jajecznych (przetworzone produkty uzyskane w wyniku przetwarzania jaj) stosuje się wzór EP określony w załączniku trzecim rozdziale dwudziestym do rozporządzenia.
Świadectwo weterynaryjne zawiera informacje:
oraz certyfikację, że produkty spełniają wymagania weterynaryjne i sanitarne Unii Europejskiej.
Oryginał świadectwa musi towarzyszyć przesyłce przez cały czas transportu oraz być przedstawiony organom kontrolnym podczas granicznej kontroli weterynaryjnej w punkcie kontroli granicznej. Graniczna kontrola weterynaryjna obejmuje kontrolę dokumentów, kontrolę tożsamości (porównanie towaru z dokumentacją) oraz kontrolę fizyczną polegającą na pobraniu próbek do badań laboratoryjnych. W przypadku stwierdzenia niezgodności lub zagrożenia dla zdrowia publicznego przesyłka może zostać odrzucona, zniszczona lub zwrócona do państwa pochodzenia na koszt importera. Kierowca wykonujący transport międzynarodowy nabiału i jaj powinien upewnić się przed rozpoczęciem podróży, że wszystkie wymagane świadectwa są dostępne i prawidłowo wypełnione, ponieważ brak dokumentacji może skutkować zatrzymaniem przesyłki na granicy oraz wysokimi karami.
Oprócz listu przewozowego CMR i świadectw weterynaryjnych przewoźnik musi prowadzić dokumentację kontroli temperatury podczas transportu. Pojazdy chłodnicze powinny być wyposażone w rejestratory temperatury (termografy lub elektroniczne systemy monitoringu), które automatycznie zapisują temperaturę w przestrzeni ładunkowej w określonych odstępach czasu (zazwyczaj co kilka minut). Rejestratory te generują wydruki lub raporty elektroniczne zawierające graficzną lub liczbową reprezentację temperatury przez cały czas przewozu. Dokumenty te stanowią dowód dla nadawcy i odbiorcy, że przewoźnik utrzymał wymaganą temperaturę oraz nie dopuścił do przekroczenia limitów określonych w umowie lub przepisach. W przypadku awarii agregatu chłodniczego lub przekroczenia temperatury rejestratory dokumentują moment wystąpienia problemu oraz czas jego trwania, co jest kluczowe dla ustalenia odpowiedzialności za szkodę.
Wydruki z rejestratorów temperatury powinny być archiwizowane przez przewoźnika przez okres co najmniej dwóch lat, ponieważ mogą być wymagane przez organy kontrolne lub w postępowaniach odszkodowawczych. Nowoczesne systemy telematyki i zarządzania flotą umożliwiają przesyłanie danych o temperaturze w czasie rzeczywistym do centrali dyspozytorskiej, co pozwala na bieżący monitoring warunków przewozu oraz szybką reakcję w przypadku nieprawidłowości. Niektóre systemy są wyposażone w funkcję automatycznego powiadamiania dyspozytora albo kierowcy o przekroczeniu temperatury, co minimalizuje ryzyko zepsucia towaru. Inwestycja w zaawansowane systemy monitoringu temperatury wynosi zazwyczaj od 5000 do 15000 złotych na pojazd, jednak koszty te szybko się zwracają dzięki zmniejszeniu strat związanych z uszkodzeniem ładunków oraz poprawie reputacji firmy wśród klientów wymagających najwyższych standardów jakości.
Odpowiedzialność przewoźnika za przewożony ładunek została precyzyjnie określona w Konwencji CMR oraz w ustawie z dnia 15 listopada 1984 roku Prawo przewozowe (Dz.U. z 2024 r. poz. 1983). Zgodnie z art. 17 ust. 1 Konwencji CMR przewoźnik odpowiada za całkowite lub częściowe zaginięcie towaru lub za jego uszkodzenie, które nastąpiło w czasie między przyjęciem towaru a jego wydaniem, jak również za opóźnienie w dostawie. Odpowiedzialność ta jest niezależna od winy przewoźnika, co oznacza, że przewoźnik ponosi odpowiedzialność obiektywną za wszelkie szkody powstałe podczas transportu, chyba że udowodni wystąpienie jednej z okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność wymienionych w art. 17 ust. 2 i 4 Konwencji CMR. Dla właściciela firmy transportowej oznacza to, że musi być przygotowany na ponoszenie konsekwencji finansowych za szkody w ładunku nawet wtedy, gdy nie ponosi bezpośredniej winy za ich powstanie.
Katalog okoliczności wyłączających odpowiedzialność przewoźnika obejmuje między innymi:
Przewoźnik może odwołać się od odpowiedzialności również działaniem siły wyższej (zdarzeniami niezależnym od przewoźnika, których nie mógł przewidzieć ani im zapobiec, takie jak klęski żywiołowe, zamieszki, działania wojenne). Aby skutecznie uwolnić się od odpowiedzialności, przewoźnik musi udokumentować i udowodnić, że szkoda mogła powstać z jednej z powyższych przyczyn.
W przypadku zaginięcia lub uszkodzenia towaru wysokość odszkodowania oblicza się według wartości towaru w miejscu i w okresie przyjęcia go do przewozu. Oznacza to, że miarodajne dla oszacowania odszkodowania jest to, kiedy i gdzie towar przyjęto do przewozu, nie zaś to, kiedy i gdzie zaginął albo dokąd i kiedy miał dotrzeć. W przewozach krajowych, zgodnie z Prawem przewozowym, odpowiada za całą wartość uszkodzonego towaru. Inaczej jest w przewozach międzynarodowych. Zgodnie z art. 23 ust. 3 Konwencji CMR odszkodowanie nie może przekraczać 8,33 jednostki rozrachunkowej (Special Drawing Rights – SDR) za jeden kilogram brakującej wagi brutto. Jednostka SDR jest sztucznie stworzoną jednostką walutową używaną przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy, której wartość w złotych polskich zmienia się codziennie zgodnie z kursem publikowanym przez Narodowy Bank Polski (średnio około 5,50 złotych).
Każdy przewoźnik wykonujący transport drogowy powinien posiadać ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej przewoźnika drogowego (OCPD), które pokrywa roszczenia odszkodowawcze zgłaszane przez nadawców lub odbiorców towaru za szkody powstałe podczas transportu. Ubezpieczenie to jest dobrowolne, jednak większość firm logistycznych i producentów żywności wymaga od przewoźników przedstawienia polisy OCPD jako warunku zawarcia umowy o świadczenie usług transportowych. Wysokość sumy ubezpieczenia powinna być dostosowana do wartości przewożonych ładunków. W przypadku transportu nabiału i jaj, gdzie pojedyncze przesyłki mogą mieć wartość od kilkudziesięciu do kilkuset tysięcy złotych, zaleca się posiadanie polisy o sumie ubezpieczenia wynoszącej co najmniej 500 tysięcy złotych. Koszty ubezpieczenia OCPD zależą od wielu czynników, takich jak suma ubezpieczenia, zakres terytorialny (krajowy czy międzynarodowy), rodzaj przewożonych towarów oraz historia szkodowości firmy transportowej.
Warunki ubezpieczenia OCPD zazwyczaj wykluczają odpowiedzialność ubezpieczyciela w przypadku szkód powstałych wskutek rażącego niedbalstwa lub winy umyślnej przewoźnika. Przykładem rażącego niedbalstwa może być wykonywanie transportu szybko psujących się produktów pojazdem bez sprawnego agregatu chłodniczego lub przewożenie nabiału w temperaturze znacznie przekraczającej dopuszczalne limity. W takich przypadkach ubezpieczyciel może odmówić wypłaty odszkodowania, a przewoźnik będzie zmuszony pokryć szkodę z własnych środków. Dlatego tak ważne jest przestrzeganie wszystkich wymogów technicznych, sanitarnych i temperaturowych podczas transportu nabiału i jaj, ponieważ każde zaniedbanie może prowadzić nie tylko do utraty wartości przewożonego towaru, ale także do problemów z uzyskaniem odszkodowania z ubezpieczenia oraz pogorszenia reputacji firmy na rynku.
W przypadku stwierdzenia szkody w przewożonym towarze przewoźnik powinien niezwłocznie podjąć działania mające na celu udokumentowanie zaistniałej sytuacji oraz minimalizację strat.
Inspekcja Transportu Drogowego przeprowadza kontrole pojazdów przewożących nabiał i jaja zarówno na drogach publicznych, jak i w siedzibach firm transportowych.
Podczas kontroli drogowej inspektorzy ITD weryfikują między innymi:
Kontrola może trwać od kilku minut do kilku godzin, w zależności od zakresu weryfikowanych dokumentów oraz stanu technicznego pojazdu.
Kierowca powinien współpracować z inspektorami oraz udostępniać wymagane dokumenty na ich żądanie, ponieważ odmowa okazania dokumentów może skutkować mandatem w wysokości do 3000 złotych.
Państwowa Inspekcja Sanitarna kontroluje przestrzeganie wymogów higienicznych podczas transportu żywności. Podczas kontroli inspektor sanitarny:
Inspektor może również pobrać próbki powierzchniowe z wnętrza przestrzeni ładunkowej w celu przeprowadzenia badań bakteriologicznych. Jeśli wyniki badań wykażą obecność drobnoustrojów chorobotwórczych przekraczających dopuszczalne normy, inspektor wydaje decyzję nakazującą wstrzymanie działalności pojazdu do czasu usunięcia nieprawidłowości oraz przeprowadzenia ponownych badań potwierdzających skuteczność podjętych działań naprawczych.
Inspekcja Weterynaryjna nadzoruje bezpieczeństwo produktów pochodzenia zwierzęcego oraz kontroluje przestrzeganie wymagań weterynaryjnych podczas transportu nabiału i jaj. Kontrole graniczne przeprowadzane przez granicznego lekarza weterynarii w punktach kontroli granicznej obejmują :
Celem kontroli jest sprawdzenie, czy importowane produkty spełniają wymagania sanitarne i weterynaryjne Unii Europejskiej oraz czy nie stanowią zagrożenia dla zdrowia ludzi i zwierząt. W przypadku stwierdzenia niezgodności lub zagrożenia przesyłka może zostać odrzucona, zniszczona lub zwrócona do państwa pochodzenia na koszt importera. Kierowca wykonujący transport międzynarodowy nabiału i jaj powinien być przygotowany na długi czas oczekiwania w punkcie kontroli granicznej, który może wynosić od kilku godzin do kilku dni, w zależności od obciążenia punktu oraz konieczności przeprowadzenia badań laboratoryjnych.
Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych oraz Inspekcja Transportu Drogowego regularnie przeprowadzają wspólne doraźne kontrole w zakresie warunków transportu i jakości handlowej przewożonych artykułów rolno-spożywczych. Podczas takich kontroli Inspekcja Transportu Drogowego zatrzymuje pojazdy mogące przewozić artykuły rolno-spożywcze, a inspektorzy IJHARS przeprowadzają szczegółową weryfikację jakości handlowej towarów oraz zgodności ich oznakowania z wymaganiami prawa żywnościowego.
Kontrole obejmują między innymi:
W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości inspektorzy mogą:
Statystyki z kontroli przeprowadzonych w poprzednich latach pokazują, że najczęściej stwierdzane nieprawidłowości dotyczą:
Właściciel firmy transportowej powinien zadbać o to, aby jego kierowcy byli przeszkoleni w zakresie kontroli jakości przyjmowanego ładunku oraz potrafili zidentyfikować potencjalne nieprawidłowości już na etapie załadunku. Wczesne wykrycie problemów pozwala na uniknięcie transportowania produktów niezgodnych z wymaganiami, co minimalizuje ryzyko zatrzymania przesyłki podczas kontroli oraz chroni reputację firmy jako rzetelnego przewoźnika dbającego o jakość świadczonych usług.
Aby przygotować się do kontroli przeprowadzanej przez ITD, Sanepid lub Inspekcję Weterynaryjną, przewoźnik powinien prowadzić pełną i aktualną dokumentację potwierdzającą zgodność działalności z wymogami prawnymi. Dokumentacja ta powinna obejmować:
Wszystkie dokumenty powinny być przechowywane w sposób uporządkowany i łatwo dostępny, co pozwala na szybkie ich odnalezienie podczas kontroli oraz minimalizuje czas trwania inspekcji.
Kierowcy powinni być przeszkoleni w zakresie postępowania podczas kontroli.
Podstawowe zasady obejmują:
Kierowca nie powinien podpisywać protokołów kontroli bez dokładnego zapoznania się z ich treścią oraz bez konsultacji z przełożonym lub prawnikiem firmy, jeśli protokół zawiera stwierdzenia naruszeń lub nieprawidłowości.
W przypadku nałożenia mandatu kierowca ma prawo do odmowy jego przyjęcia i żądania skierowania sprawy do sądu, co daje możliwość obrony przed zarzutami oraz przedstawienia dodatkowych dowodów na swoją korzyść. Warto również pamiętać, że inspektorzy mają obowiązek legitymowania się służbowym dokumentem oraz informowania kontrolowanego o celu i zakresie kontroli, co stanowi gwarancję przejrzystości i rzetelności przeprowadzanych czynności.
Po przeczytaniu tego artykułu powinieneś podjąć następujące kroki:
Transport nabiału i jaj to wymagające zadanie łączące wiedzę techniczną, znajomość przepisów prawnych oraz umiejętności praktyczne. Właściciel firmy transportowej, który poważnie podejdzie do wdrożenia opisanych w tym artykule procedur i zainwestuje w odpowiednie wyposażenie oraz szkolenia personelu, może liczyć na długotrwałą współpracę z producentami żywności i sieciami handlowymi. Przestrzeganie wszystkich wymagań sanitarnych, temperaturowych i dokumentacyjnych minimalizuje ryzyko szkód, chroni przed karami ze strony organów kontrolnych oraz buduje reputację firmy jako rzetelnego i profesjonalnego partnera w łańcuchu dostaw żywności. Pamiętaj, że każde zaniedbanie może prowadzić nie tylko do strat finansowych, ale także do problemów prawnych i utraty zaufania klientów, dlatego tak ważne jest traktowanie bezpieczeństwa żywności jako priorytetu w codziennej działalności transportowej.
Hashtagi:
#TransportNabiału #TransportJaj #CertyfikatATP #UmowaATP #SystemHACCP #TransportŻywności #Rozporządzenie853 #RozporządzenieCMR #BezpieczeństwoŻywności #HigienaTrans portu
 |
 |
 |
