Telefon: 690 936 501 (dr inż. Bogusław Madej)
Email: bmadej@atut-bm.pl ; biuro@atut-bm.pl
OPINIE KLIENTÓW O NASZYCH SZKOLENIACH
Telefon: 690 936 501 (dr inż. Bogusław Madej)
Email: bmadej@atut-bm.pl ; biuro@atut-bm.pl
OPINIE KLIENTÓW O NASZYCH SZKOLENIACH
Opracował: dr inż. Bogusław Madej
Transport odpadów komunalnych to jedno z najbardziej wymagających zadań w branży przewozowej. Każdego dnia tysiące firm transportowych w Polsce realizuje przewozy śmieci z nieruchomości mieszkalnych i niemieszkałych do instalacji przetwarzania. Mimo pozornej prostoty tego rodzaju działalności, wiąże się ona z licznymi obowiązkami formalnymi i wymogami prawnymi. Właściciele firm transportowych często nie zdają sobie sprawy, że nawet drobne niedopatrzenia mogą prowadzić do dotkliwych konsekwencji finansowych i prawnych.
Przepisy regulujące transport odpadów komunalnych należą do najsurowszych w całej branży TSL. W tym artykule przedstawiamy najpowszechniejsze błędy popełniane przez przewoźników odpadów komunalnych. Dowiesz się, jakie konsekwencje prawne i finansowe niosą za sobą poszczególne zaniedbania, jak uniknąć najczęstszych pułapek oraz jakie praktyczne kroki podjąć, aby prowadzić działalność zgodnie z prawem. Znajdziesz tutaj również konkretne przykłady z praktyki kontrolnej oraz wskazówki, jak zorganizować procesy w firmie, by zminimalizować ryzyko kar i problemów prawnych.
Transport odpadów komunalnych wymaga spełnienia szeregu wymagań formalnych, które są często pomijane lub niedoceniane przez przewoźników. Największym problemem w tej kategorii jest brak odpowiednich wpisów do rejestrów, które uprawniają do wykonywania tego rodzaju działalności. W przeciwieństwie do standardowych przewozów towarowych, transport odpadów komunalnych podlega podwójnej rejestracji – zarówno w systemie BDO, jak i w rejestrze działalności regulowanej prowadzonym przez gminę.
Rejestr BDO (Baza Danych o Produktach i Opakowaniach oraz o Gospodarce Odpadami) jest prowadzony przez marszałków województw. Każdy podmiot transportujący odpady, z wyjątkiem osób przewożących odpady inne niż niebezpieczne w ilości do 100 kilogramów, musi uzyskać wpis do tego rejestru. Wniosek składa się elektronicznie za pośrednictwem systemu BDO dostępnego na stronie rejestr-bdo.mos.gov.pl. Przewoźnik we wniosku określa kody odpadów, które zamierza transportować. Po uzyskaniu wpisu otrzymuje unikalny dziewięciocyfrowy numer rejestrowy, który musi umieszczać na wszystkich dokumentach związanych z transportem odpadów.
Brak wpisu do rejestru BDO skutkuje administracyjną karą pieniężną w wysokości od 2 do 10 tysięcy złotych zgodnie z art. 195 ustawy o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 roku. W praktyce kontrolerzy nie mają możliwości obniżenia tej kary. Dodatkowo, prowadzenie działalności bez wpisu może skutkować nałożeniem przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska kary administracyjnej w wysokości od 5 tysięcy do nawet 1 miliona złotych. Wysokość tej kary zależy od skali działalności oraz czasu, przez jaki przedsiębiorca funkcjonował bez wymaganego wpisu.
Zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z dnia 13 września 1996 roku, działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości jest działalnością regulowaną. Oznacza to, że przedsiębiorca zamierzający świadczyć takie usługi na terenie danej gminy musi uzyskać wpis do rejestru działalności regulowanej prowadzonego przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Jest to wymaganie dodatkowe, niezależne od wpisu do BDO.
Wniosek o wpis składa się do właściwego urzędu gminy. Musi on zawierać:
Do wniosku dołącza się oświadczenie o spełnieniu warunków wymaganych do wykonywania działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych.
Za wpis do rejestru pobierana jest opłata skarbowa w wysokości 50 złotych. Przedsiębiorcy, którzy w dniu 1 stycznia 2012 roku posiadali zezwolenia na odbieranie odpadów komunalnych, byli zwolnieni z tej opłaty.
Konsekwencje braku wpisu do rejestru działalności regulowanej są dotkliwe. Przedsiębiorca nie może legalnie świadczyć usług na terenie danej gminy, a każdy transport realizowany bez wpisu jest traktowany jako działalność nielegalna. Gmina może nałożyć karę grzywny, a dodatkowo przedsiębiorca naraża się na odpowiedzialność administracyjną i karną. W praktyce oznacza to, że firma transportująca odpady komunalne musi posiadać osobny wpis do rejestru dla każdej gminy, na terenie której zamierza świadczyć usługi.
Podczas kontroli drogowej kierowca musi okazać dokumenty potwierdzające, że firma posiada wymagane wpisy. W praktyce oznacza to konieczność posiadania w pojeździe potwierdzenia wpisu do rejestru BDO oraz zaświadczenia o wpisie do rejestru działalności regulowanej. Brak tych dokumentów podczas kontroli skutkuje mandatem karnym dla kierowcy oraz możliwością nałożenia kary administracyjnej na przedsiębiorcę. Inspektorzy ITD oraz funkcjonariusze KAS mają możliwość weryfikacji wpisów online, jednak brak posiadania dokumentów przez kierowcę jest traktowany jako odrębne naruszenie.
Błędy związane z oznakowaniem pojazdów przewożących odpady komunalne należą do najczęściej wykrywanych naruszeń podczas kontroli drogowych. Co istotne, sankcja za brak lub nieprawidłowe oznakowanie jest określona w sztywnej wysokości 10 tysięcy złotych i nie podlega obniżeniu. W praktyce oznacza to, że nawet drobne niedopatrzenie, takie jak zniszczona tablica czy jej niewłaściwe umiejscowienie, może kosztować firmę transportową równowartość kilkudziesięciu przewozów.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 roku w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, każdy pojazd lub zespół pojazdów przewożący odpady musi być oznakowany tablicą koloru białego o wymiarach 400 milimetrów szerokości i 300 milimetrów wysokości. Na tablicy należy umieścić napis ODPADY w kolorze czarnym, o wysokości minimum 100 milimetrów i szerokości linii minimum 15 milimetrów. Dla mniejszych pojazdów dopuszcza się stosowanie tablicy o wymiarach 300 milimetrów na 120 milimetrów, z napisem o wysokości minimum 80 milimetrów i szerokości linii minimum 12 milimetrów.
Tablica musi być umieszczona z przodu środka transportu, w miejscu dobrze widocznym, na zewnętrznej powierzchni pojazdu. Oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, wykonane z materiału odpornego na warunki atmosferyczne. Najczęściej popełniane przez przewoźników błędy to umieszczanie tablicy za przednią szybą pojazdu zamiast na zewnątrz, używanie kartek wydrukowanych na drukarce, stosowanie zniszczonych lub nieczytelnych tablic oraz brak tablicy na naczepie lub przyczepie.
Szczególnie problematyczna jest sytuacja, w której przewoźnik realizujący transport transgraniczny wraca do kraju z tablicą A i następnie, bez jej zdjęcia, wykonuje przewóz krajowy. Tablica z literą A jest przeznaczona wyłącznie do transgranicznego przemieszczania odpadów i powinna być umieszczona zarówno z przodu pojazdu, jak i z tyłu naczepy lub przyczepy. Po zakończeniu przewozu międzynarodowego i przed rozpoczęciem kursu krajowego tablica A musi zostać usunięta lub zasłonięta, a pojazd powinien być oznakowany tablicą ODPADY.
W praktyce kontrolnej zdarzają się przypadki, gdy przewoźnik rano realizował transport międzynarodowy z tablicą A, a po południu wykonywał przewóz krajowy tym samym zestawem bez zmiany oznakowania. Podczas rutynowej kontroli drogowej inspektorzy ITD stwierdzają nieprawidłowe oznakowanie pojazdu w przewozie krajowym, co skutkuje karą 10 tysięcy złotych. Nawet jeśli przewoźnik posiada wszystkie wymagane dokumenty i prawidłowo zgłosił transport w systemie SENT, błędne oznakowanie jest traktowane jako odrębne naruszenie wymagające sankcji.
Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w województwie mazowieckim podczas kontroli stwierdził, że kierowca przewożący odpady miał kartkę z napisem ODPADY wydrukowaną na drukarce i przyklejoną taśmą do naczepy. Podczas jazdy kartka się odkleiła i zniknęła. W konsekwencji na firmę transportową została nałożona kara administracyjna w wysokości 10 tysięcy złotych za brak właściwego oznakowania środka transportu. Przypadek ten pokazuje, że tabliczka na kartce papieru jest traktowana jako brak oznakowania.
Inny przykład dotyczy przewoźnika z województwa lubuskiego, który przewoził odpady z Niemiec do Polski. Pojazd wrócił z trasą międzynarodową oznakowany literą A. Następnego dnia realizował lokalny przewóz odpadów przemysłowych z Poznania do Wrocławia bez zmiany oznakowania. Podczas rutynowej kontroli ITD zgłoszenie w systemie SENT było poprawne, jednak oznakowanie było błędne. W rezultacie firma otrzymała karę 10 tysięcy złotych za nieprawidłowe oznaczenie trasy krajowej.
Należy podkreślić, że odpowiedzialność przewoźnika za brak oznakowania ma charakter obiektywny. Oznacza to, że kara jest nakładana niezależnie od tego, czy przewoźnik działał celowo, nieumyślnie czy wręcz nie miał wpływu na zaistnienie sytuacji. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 maja 2025 roku potwierdził, że przewoźnik odpowiada administracyjnie za przewóz odpadów bez wymaganego oznakowania, nawet w przypadku kradzieży lub utraty tablicy, gdy nie wykazano okoliczności wyłączających odpowiedzialność. Sąd podkreślił, że z przepisów jednoznacznie wynika, iż transport odpadów może być wykonywany tylko środkami transportu odpowiednio oznakowanymi.
Dokumentacja towarzysząca przewozowi odpadów komunalnych jest jednym z najbardziej skomplikowanych elementów tej działalności. System BDO wymaga od przewoźników przestrzegania precyzyjnych procedur tworzenia i obiegu dokumentów elektronicznych. Błędy w tym obszarze są nie tylko powszechne, ale także kosztowne – mogą prowadzić do kar sięgających 100 tysięcy złotych.
Podstawowym błędem popełnianym przez przewoźników jest niewłaściwe rozróżnienie między Kartą Przekazania Odpadów (KPO) a Kartą Przekazania Odpadów Komunalnych (KPOK). KPO służy do dokumentowania przekazywania odpadów innych niż komunalne. KPOK natomiast jest dedykowana wyłącznie do odpadów komunalnych odbieranych od właścicieli nieruchomości. Od 1 stycznia 2020 roku obowiązuje dodatkowy dokument dla odpadów komunalnych, generowany przez firmę odbierającą odpady komunalne.
KPOK sporządza odbierający odpady komunalne z nieruchomości zamieszkałych i niezamieszkałych. Dokument ten sporządza również podmiot zbierający lub przetwarzający odpady komunalne. Karta może być wystawiona w dwóch trybach: odbioru od właścicieli nieruchomości oraz przekazania odpadów. Jeden podmiot może jednocześnie występować w kilku rolach w procesie przekazania odpadów – jako przekazujący, transportujący lub przejmujący. Błędne wystawienie KPO zamiast KPOK lub odwrotnie jest traktowane jako poważne naruszenie, które może skutkować karami administracyjnymi.
Karta przekazania odpadów musi zawierać szereg danych obowiązkowych. Najczęściej popełniane błędy dotyczą:
Każdy z tych błędów ma różne konsekwencje w zależności od statusu karty w systemie BDO.
Jeśli karta nie została jeszcze zatwierdzona przez odbiorcę, można ją anulować lub edytować w module karty przekazania odpadów. Po zatwierdzeniu przez odbiorcę musi on zgodzić się na jej unieważnienie. Dopiero wtedy można wystawić nową, poprawną kartę z adnotacją korekta poprzedniej. Problem pojawia się, gdy karta została już wprowadzona do ewidencji odpadów. W takiej sytuacji nie ma możliwości jej usunięcia, a błędna karta pozostaje w systemie. Należy wówczas wystawić nową kartę z prawidłowymi danymi i w uwagach opisać powód wystawienia kolejnej karty.
Zgodnie z art. 71a ust. 3 ustawy o odpadach, kierujący środkiem transportu, którym transportowane są odpady komunalne do posiadacza odpadów prowadzącego zbieranie odpadów komunalnych lub przetwarzanie odpadów komunalnych, jest obowiązany posiadać w trakcie transportu potwierdzenie wygenerowane z BDO. Dokument ten umożliwia weryfikację informacji zawartych w karcie przekazania odpadów komunalnych ze stanem rzeczywistym.
Brak tego potwierdzenia podczas kontroli drogowej jest traktowany jako przewóz odpadów bez wymaganej dokumentacji. Kara za takie naruszenie wynosi do 12 tysięcy złotych zgodnie z ustawą o transporcie drogowym. Dodatkowo Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska może nałożyć administracyjną karę pieniężną w wysokości od 20 tysięcy do 100 tysięcy złotych. W praktyce oznacza to, że kierowca musi posiadać wydrukowane lub dostępne w formie elektronicznej potwierdzenie z systemu BDO dla każdego realizowanego przewozu.
Karta przekazania odpadów komunalnych musi być sporządzona przed rozpoczęciem transportu odpadów. Wystawienie karty z datą wsteczną, czyli po faktycznym wykonaniu transportu, jest błędem, który system zarejestruje. Takie działanie jest traktowane jako prowadzenie ewidencji odpadów w sposób nieterminowy lub niezgodnie ze stanem rzeczywistym, co może skutkować administracyjną karą pieniężną od 1 tysiąca do 1 miliona złotych. Dodatkowo brak prawidłowej dokumentacji podczas transportu naraża kierowcę na mandat karny, a przewoźnika na dodatkowe sankcje ze strony Inspekcji Transportu Drogowego.
Zdarza się, że podmiot przekazujący odpady błędnie podaje w karcie dane transportującego, a przewóz jest realizowany przez inny podmiot lub innym pojazdem niż zadeklarowany. Taka sytuacja nie powinna mieć miejsca, ponieważ podmiot transportujący odpady nie posiadał w trakcie transportu potwierdzenia wygenerowanego z BDO. Przed rozpoczęciem transportu podmiot transportujący powinien sprawdzić dane w wygenerowanym potwierdzeniu. Zarówno podmiot przekazujący, transportujący, jak i przejmujący działali wówczas niezgodnie z przepisami, ponieważ kolejno potwierdzali w systemie BDO nieprawdziwe informacje.
Przewoźnik odpowiada nie tylko za sam transport odpadów, ale także za weryfikację tego, co przewozi i do kogo dostarczy ładunek. Brak należytej staranności w tym zakresie może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych, włącznie z odpowiedzialnością karną za udział w nielegalnym obrocie odpadami.
Jednym z podstawowych obowiązków przewoźnika jest sprawdzenie, czy kod odpadu wskazany w dokumentach jest zgodny z rzeczywistością. Nieprawidłowa identyfikacja odpadu może prowadzić do określenia błędnego kodu, co skutkuje niewłaściwą dokumentacją, błędami w zgłoszeniach do systemów takich jak BDO czy SENT, a także wyborem niewłaściwego przewoźnika. Ta wielopłaszczyznowość klasyfikacji zwiększa niestety ryzyko pomyłek.
Przykładem może być sytuacja, w której towar pozornie neutralny okazuje się odpadem. Opony, folia, opakowania z papieru czy odzież mogą zostać potraktowane jako odpady wymagające specjalnych procedur transportowych. Kierowca podczas załadunku powinien zweryfikować, czy rzeczywisty charakter ładunku odpowiada temu, co zostało opisane w dokumentach. Jeśli istnieje wątpliwość co do klasyfikacji, należy wstrzymać się z załadunkiem i wyjaśnić sprawę ze zleceniodawcą.
Istotna jest również weryfikacja podczas samego załadunku, czy odpad nie jest zabrudzony lub zmieszany, co może wpływać na wymaganiai prawne dotyczące transportu. Odpady zanieczyszczone mogą wymagać innej klasyfikacji, a tym samym innych procedur przewozowych. Jeśli przewoźnik zaakceptuje do transportu odpady zanieczyszczone bez odpowiedniej dokumentacji, może zostać pociągnięty do odpowiedzialności za naruszenie przepisów dotyczących transportu odpadów.
W praktyce oznacza to, że przed załadunkiem kierowca lub osoba odpowiedzialna za przyjęcie ładunku powinna dokładnie obejrzeć odpady i upewnić się, że ich stan odpowiada temu, co zostało zadeklarowane w dokumentach. Jeśli odpady są zmieszane z innymi frakcjami lub zawierają zanieczyszczenia, należy odmówić załadunku lub żądać wystawienia prawidłowej dokumentacji.
Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach, każdy odbiorca odpadów musi posiadać ważną decyzję administracyjną na zbieranie lub przetwarzanie konkretnych kodów odpadów. Przewoźnik zobowiązany jest do weryfikacji tych uprawnień przed rozpoczęciem transportu. Brak takiej weryfikacji może skutkować przekazaniem odpadów firmie, która nie ma stosownego wpisu w BDO. To poważne naruszenie przepisów, które naraża przewoźnika na odpowiedzialność administracyjną i karną.
Weryfikacja uprawnień odbiorcy jest możliwa poprzez sprawdzenie jego danych w rejestrze BDO dostępnym publicznie. Należy upewnić się, że podmiot przejmujący odpady posiada aktywny wpis i odpowiedni zakres działalności, który obejmuje przyjmowanie danego rodzaju odpadów. Przekazywanie odpadów podmiotom, które nie uzyskały wymaganych decyzji lub wymaganego wpisu do rejestru BDO, jest zagrożone administracyjną karą pieniężną w wysokości od 1 tysiąca do 1 miliona złotych.
Trzeba pamiętać, że za naruszenie wymagań dotyczących transportu odpadów, nawet za błędnie wypełnione przez zleceniodawcę dokumenty, odpowiedzialność ponosi bezpośrednio przewoźnik. Przewoźnik, a w jego imieniu kierowca, nie tylko musi zweryfikować, czy są wszystkie wymagane dokumenty, ale również ich treść, poprawność i kompletność. W przypadku nieprawidłowego lub niekompletnego wypełnienia dokumentów przez zlecającego, karę na przewoźnika może nałożyć Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w wysokości od 20 tysięcy złotych do 100 tysięcy złotych.
Nawet jeśli przewoźnik posiada wszystkie wymagane dokumenty i uprawnienia, błędy popełnione podczas samego transportu mogą skutkować poważnymi konsekwencjami. Obejmują one zarówno nieprawidłowości w zakresie trasy przejazdu, zabezpieczenia ładunku, jak i obowiązków związanych z systemem SENT.
Transport odpadów powinien być realizowany zgodnie z trasą wskazaną w dokumentacji. Zmiana trasy bez uzasadnionej przyczyny jest traktowana jako naruszenie warunków transportu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w swoim orzeczeniu stwierdził, że odpowiedzialność przewoźnika na podstawie przepisów jest niezależna od tego, czy zmiana trasy przewozu odpadów nastąpiła z jego winy. Przepis ten nie zwalnia od odpowiedzialności nawet w przypadku zaistnienia nieumyślności po stronie transportującego.
Za realizowanie przewozu inną niż ustaloną ustaloną trasą przejazdu Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na transportującego odpady karę pieniężną w wysokości od 30 tysięcy do 150 tysięcy złotych, jeżeli ten, choćby nieumyślnie, nie realizował przewozu ustaloną trasą. W praktyce oznacza to, że przewoźnik powinien ściśle trzymać się trasy wskazanej w dokumentach, a w przypadku konieczności jej zmiany, na przykład z powodu utrudnień w ruchu, powinien niezwłocznie poinformować o tym zleceniodawcę i odpowiednio zaktualizować dokumentację.
Transport odpadów musi odbywać się w sposób uniemożliwiający rozprzestrzenianie się odpadów poza środki transportu, w szczególności ich wysypywanie, pylenie i wyciek, oraz ograniczający do minimum uciążliwość zapachową. Należy również ograniczać do minimum oddziaływanie czynników atmosferycznych na odpady, jeżeli mogą one spowodować negatywne oddziaływanie transportowanych odpadów na środowisko lub życie i zdrowie ludzi.
W przypadku odpadów transportowanych w workach i pojemnikach trzeba prowadzić transport w taki sposób, aby transportowane odpady nie przemieszczały się w środku transportu. Środki transportu odpadów i pojemniki wielokrotnego użycia trzeba utrzymywać we właściwym stanie technicznym i sanitarnym oraz w przypadku zmiany rodzaju transportowanych odpadów, przed ich transportem upewnić się, że środki transportu nie zawierają pozostałości po poprzednim transporcie odpadów.
Każdy przywóz odpadów do Polski oraz przewóz odpadów przez terytorium Polski transportem kołowym oraz kolejowym musi zostać zarejestrowany w Systemie Elektronicznej Notyfikacji Transportów prowadzonym przez Krajową Administrację Skarbową. Z obowiązku zgłaszania do systemu SENT zwolnione są przewozy odpadów, jeżeli ich ilość w przesyłce nie przekracza 20 kilogramów.
Obowiązkiem podmiotu odbierającego oraz przewoźnika w momencie rozpoczęcia przewozu odpadów będzie dokonanie zgłoszenia przewozu, jego uzupełnienie i aktualizacja. Dodatkowo przewoźnik zostanie zobowiązany do zapewnienia przekazywania danych geolokalizacyjnych, a kierujący do posiadania numeru referencyjnego oraz uruchomienia lokalizatora. Brak dokonania zgłoszenia w systemie SENT przez przewoźnika skutkuje karą w wysokości 20 tysięcy złotych. Brak przekazywania danych geolokalizacyjnych środka transportu w trakcie trwania przewozu skutkuje karą 10 tysięcy złotych. Niedostarczenie towaru objętego zgłoszeniem na terenie kraju może kosztować przewoźnika 100 tysięcy złotych.
Podczas kontroli inspektorzy sprawdzają zgodność numeru rejestracyjnego pojazdu z danymi zawartymi w dokumentacji przewozowej. Transport odpadów innym pojazdem niż wskazany w karcie przekazania odpadów jest traktowany jako naruszenie przepisów. Może to skutkować karami zarówno ze strony WIOŚ, jak i ITD. W praktyce oznacza to, że jeśli z jakichś powodów konieczna jest zmiana pojazdu, należy odpowiednio zaktualizować dokumentację w systemie BDO przed rozpoczęciem transportu.
Nieprawidłowości w transporcie odpadów komunalnych mogą skutkować szerokim spektrum sankcji – od mandatów karnych dla kierowców, przez kary administracyjne sięgające setek tysięcy złotych, aż po odpowiedzialność karną z możliwością pozbawienia wolności. Zrozumienie tych konsekwencji jest kluczowe dla każdego przedsiębiorcy prowadzącego działalność w tym obszarze.
Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska jest głównym organem odpowiedzialnym za nadzór nad gospodarką odpadami i ma najszersze uprawnienia w zakresie nakładania kar administracyjnych. Kary te mogą być bardzo dotkliwe finansowo. Za nieprawidłowe lub niekompletne wypełnienie dokumentów przez zlecającego, karę na przewoźnika może nałożyć WIOŚ w wysokości od 20 tysięcy złotych do 100 tysięcy złotych. Przykładowo, brak realizacji przewozu ustaloną trasą, wymieszanie odpadów lub przewóz odpadów z niewypełnionym prawidłowo lub niepodpisanym dokumentem skutkuje karami z tej grupy.
Jeszcze surowsze kary przewidziane są za poważniejsze naruszenia. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na transportującego odpady karę pieniężną w wysokości od 30 tysięcy do 150 tysięcy złotych, jeżeli ten, choćby nieumyślnie:
Najsurowsze sankcje dotyczą nielegalnego przemieszczania odpadów. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50 tysięcy do 300 tysięcy złotych. W przypadku odbioru odpadów przemieszczanych nielegalnie kara może wynieść od 10 tysięcy do 1 miliona złotych.
Inspekcja Transportu Drogowego ma uprawnienia do kontroli przewoźników na podstawie ustawy o transporcie drogowym. Podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 tysięcy złotych za każde naruszenie. Maksymalna wysokość kary jest ograniczona do 12 tysięcy złotych niezależnie od liczby stwierdzonych naruszeń podczas jednej kontroli.
Najczęściej stwierdzane przez ITD naruszenia obejmują wykonywanie przewozu drogowego odpadów innych niż niebezpieczne przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru, co kosztuje 2 tysiące złotych, wykonywanie przewozu drogowego odpadów niebezpiecznych przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru, za co grozi kara 10 tysięcy złotych, oraz wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, co skutkuje karą 10 tysięcy złotych.
System SENT jest nadzorowany przez Krajową Administrację Skarbową, która ma uprawnienia do nakładania kar za nieprawidłowości w zgłaszaniu przewozów i tak przykłądowo:
Najsurowsza kara, wynosząca 100 tysięcy złotych, grozi za niedostarczenie towaru objętego zgłoszeniem na terenie kraju.
Poza sankcjami administracyjnymi, przewoźnik może ponieść odpowiedzialność karną za określone działania związane z transportem odpadów. Zgodnie z art. 183 paragraf 4 Kodeksu karnego, kto wbrew przepisom przywozi odpady z zagranicy lub wywozi odpady za granicę, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Natomiast kto bez wymaganego zgłoszenia lub zezwolenia albo wbrew jego warunkom przywozi z zagranicy lub wywozi za granicę odpady, podlega karze aresztu albo grzywny.
Tej samej karze podlega kto, wykonując usługę transportu odpadów, wbrew przepisom nie dostarcza odpadów do posiadacza odpadów, który został mu wskazany przez zlecającego tę usługę, albo do miejsca przeznaczenia odpadów, które zostało mu wskazane przez zlecającego tę usługę. Kto, transportując odpady, narusza obowiązek transportu odpadów zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w tym z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu w sprawie transportu odpadów, podlega karze aresztu albo grzywny.
Poza bezpośrednimi sankcjami finansowymi i karnymi, nieprawidłowości w transporcie odpadów mogą prowadzić do dodatkowych konsekwencji biznesowych. Zatrzymanie pojazdu na czas wyjaśnienia niezgodności skutkuje utratą czasu i opóźnieniem w realizacji usługi, co może narazić przewoźnika na kary umowne wobec zleceniodawcy. Ryzyko utraty zleceniodawcy w przypadku kontroli i opóźnienia dostawy jest realne, szczególnie w przypadku regularnych zleceń na transport odpadów komunalnych.
Reputacyjne konsekwencje mogą być szczególnie dotkliwe w branży odpadowej, gdzie zleceniodawcy oczekują od przewoźników nie tylko konkurencyjnych cen, ale przede wszystkim pewności, że transport zostanie zrealizowany zgodnie z przepisami. Utrata dobrego imienia w branży może skutkować trudnościami w pozyskiwaniu nowych kontraktów oraz możliwością utraty istniejących zleceń. W przypadku poważnych naruszeń, takich jak udział w nielegalnym obrocie odpadami, konsekwencje reputacyjne mogą być nieodwracalne.
Prowadzenie działalności w zakresie transportu odpadów komunalnych wymaga nie tylko wiedzy prawnej, ale przede wszystkim wdrożenia odpowiednich procedur organizacyjnych. Poniżej przedstawiamy konkretne wskazówki, które pomogą przewoźnikom uniknąć najczęściej popełnianych błędów i zminimalizować ryzyko sankcji.
Pierwszym krokiem jest zapewnienie, że firma posiada wszystkie wymagane wpisy i zezwolenia. Należy złożyć wniosek o wpis do rejestru BDO za pośrednictwem systemu dostępnego na stronie rejestr-bdo.mos.gov.pl, określając w nim wszystkie kody odpadów, które firma zamierza transportować. Warto uwzględnić szerszy zakres kodów, ponieważ późniejsza zmiana wymaga złożenia wniosku aktualizacyjnego. Po uzyskaniu wpisu należy umieścić dziewięciocyfrowy numer rejestrowy na wszystkich dokumentach związanych z transportem odpadów.
Równolegle należy złożyć wnioski o wpis do rejestru działalności regulowanej we wszystkich gminach, na terenie których firma zamierza odbierać odpady komunalne. Wniosek składa się do właściwego urzędu gminy wraz z oświadczeniem o spełnieniu warunków i dowodem uiszczenia opłaty skarbowej w wysokości 50 złotych. Należy pamiętać, że wpis trzeba uzyskać osobno dla każdej gminy, w której firma będzie świadczyć usługi.
Tablice ODPADY powinny być wykonane z trwałego materiału, takiego jak blacha, tworzywo sztuczne lub plexi. Nie należy stosować kartek wydrukowanych na drukarce, które mogą się odkleić lub zniszczyć podczas jazdy. Tablice muszą być zamocowane z przodu pojazdu na zewnętrznej powierzchni, w miejscu dobrze widocznym. W przypadku zespołu pojazdów tablice powinny być również na naczepie lub przyczepie.
Należy regularnie sprawdzać stan tablic, szczególnie po transporcie międzynarodowym. Po zakończeniu przewozu międzynarodowego i przed rozpoczęciem kursu krajowego tablica A musi zostać usunięta lub zasłonięta, a pojazd powinien być oznakowany tablicą ODPADY. Warto wprowadzić procedurę kontroli oznakowania przed każdym wyjazdem, która obejmuje sprawdzenie, czy tablica jest prawidłowo zamocowana, czy jest czytelna oraz czy odpowiada rodzajowi planowanego transportu.
Regularne szkolenia pracowników odpowiedzialnych za ewidencję i transport odpadów są kluczowe dla uniknięcia błędów. Kierowcy powinni być przeszkoleni w zakresie prawidłowych procedur załadunku i rozładunku, właściwego zabezpieczania odpadów oraz wymagań dokumentacyjnych. Powinni wiedzieć, jakie dokumenty muszą posiadać podczas transportu i jak postępować w przypadku kontroli drogowej.
Osoby zajmujące się wystawianiem dokumentów w systemie BDO powinny być przeszkolone w zakresie prawidłowego wypełniania kart przekazania odpadów, weryfikacji danych partnerów oraz terminowego działania. Warto przeszkolić pracowników również w zakresie rozróżnienia między KPO a KPOK, ponieważ jest to jeden z najczęściej popełnianych błędów. Szkolenia powinny być prowadzone regularnie, co najmniej raz w roku, oraz po każdej istotnej zmianie przepisów.
Przed rozpoczęciem każdego transportu należy przeprowadzić dokładną weryfikację i tak:
Dodatkowo, przed rozpoczęciem transportu należy upewnić się, że pojazd jest prawidłowo oznakowany, ma ważne przeglądy techniczne oraz że kierowca posiada wszystkie wymagane dokumenty. Warto stworzyć listę kontrolną (checklistę), którą kierowca wypełnia przed każdym transportem, potwierdzając, że wszystkie wymagania zostały spełnione.
Jeśli transport odpadów wymaga zgłoszenia w systemie SENT, należy to zrobić przed rozpoczęciem przewozu. Zgłoszenie należy dokonać za pośrednictwem platformy PUESC Ministerstwa Finansów dostępnej na stronie puesc.gov.pl. W zgłoszeniu należy podać wszystkie wymagane dane, w tym sześciocyfrowy kod odpadu zgodny z katalogiem odpadów. Kierowca musi posiadać numer referencyjny SENT oraz zapewnić przekazywanie danych geolokalizacyjnych podczas całego transportu.
Należy skoordynować oznaczenie pojazdu, dane w SENT oraz dokumentację przewozową, aby wszystkie informacje były spójne. Nieprawidłowe oznakowanie pojazdu może skutkować podejrzeniem manipulacji i zatrzymaniem transportu przez Krajową Administrację Skarbową. Warto wprowadzić procedurę, w której osoba odpowiedzialna za zgłoszenia w SENT weryfikuje również oznakowanie pojazdu przed wyjazdem.
W przypadku wątpliwości dotyczących klasyfikacji odpadów, wymagań dokumentacyjnych lub procedur transportowych warto skorzystać z pomocy specjalistów. Firmy doradcze zajmujące się ochroną środowiska mogą pomóc w prawidłowym przygotowaniu dokumentacji, uzyskaniu wpisów do rejestrów oraz wdrożeniu procedur zgodnych z przepisami. Koszt takiej pomocy jest niewspółmiernie mały w porównaniu z potencjalnymi karami za naruszenie przepisów.
Warto również rozważyć skorzystanie ze szkoleń organizowanych przez wyspecjalizowane firmy szkoleniowe. Dostępne są szkolenia zarówno w formie stacjonarnej, jak i online, obejmujące takie zagadnienia jak transgraniczne przemieszczanie odpadów, obsługa systemu BDO czy wymagania transportu odpadów niebezpiecznych. Uczestnictwo w takich szkoleniach pozwala na bieżąco śledzić zmiany w przepisach i poznawać najlepsze praktyki stosowane w branży.
Wprowadzenie systemu regularnych audytów wewnętrznych pozwala na wykrycie potencjalnych nieprawidłowości zanim staną się przedmiotem kontroli zewnętrznej. Audyt powinien obejmować:
Wyniki audytu powinny być dokumentowane, a stwierdzone nieprawidłowości niezwłocznie usuwane.
Warto również wprowadzić procedurę monitorowania zmian w przepisach. Osoba odpowiedzialna za sprawy środowiskowe w firmie powinna regularnie przeglądać publikacje Dziennika Ustaw oraz komunikaty Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, aby być na bieżąco z nowymi wymaganiami. Informacje o zmianach powinny być niezwłocznie przekazywane wszystkim pracownikom związanym z transportem odpadów.
Po przeczytaniu tego artykułu powinieneś podjąć następujące kroki.
Prowadzenie działalności w zakresie transportu odpadów komunalnych nie musi być źródłem niepokoju. Kluczem jest systematyczne przestrzeganie procedur i bieżące śledzenie zmian w przepisach. Pamiętaj, że koszt szkoleń, audytów i współpracy z profesjonalistami jest zawsze niższy niż koszt kar i problemów prawnych wynikających z nieprawidłowości. Inwestycja w odpowiednie przygotowanie firmy i pracowników to nie wydatek, ale zabezpieczenie przed znacznie wyższymi kosztami w przyszłości.
Hashtagi: #TransportOdpadów #OdpadyKomunalne #PrzewoźnikOdpadów #BDO #KPOK #SENT #PrawoOchronyŚrodowiska #TSL #TransportDrogowy #KaryZaOdpady
 |
 |
 |